Eten slakken margrieten?

Slakken kunnen margrieten wel eten, maar gewone margriet behoort niet tot hun meest aantrekkelijke planten. Onderzoek naar het eetgedrag van slakken laat zien dat gewone margriet (Leucanthemum vulgare) door slakken wordt aangevreten: van de onderzochte planten werd 35% van de gewone margriet weggegeten.

De geur van jonge planten speelt waarschijnlijk een belangrijke rol bij de keuze van slakken. Of een plant na de eerste aanval volledig wordt opgegeten, hangt daarnaast samen met de verdedigingsstoffen die de plant aanmaakt.

Hoe aantrekkelijk zijn margrieten voor slakken?

Slakkenvraat is één van de grootste frustraties van tuinliefhebbers. In sommige jaren is er vanwege extra natte weersomstandigheden nog meer slakkenschade dan in andere jaren. Zowel in de tuin als in de moestuin.

Naaktslakken eten het liefst sappige, zachte planten zoals sla, hosta’s, jonge zaailingen, en kruiden. Ze hebben een voorkeur voor bladeren en stengels van jonge, vochtige planten en groenten, en kunnen aanzienlijke schade aan tuinen en gewassen veroorzaken.

Het dieet van naaktslakken bestaat voornamelijk uit bladeren, bloemen, stengels en vruchten van verschillende planten. Naaktslakken hebben een rasptong, de radula, die bedekt is met duizenden kleine tandjes waarmee ze hun voedsel raspen en schrapen.

De gewone margriet is dus niet volledig slakbestendig. Toch wordt deze plant vaak genoemd als een plant die slakken relatief weinig aantrekkelijk vinden, zeker wanneer je hem vergelijkt met zachte, sappige planten zoals sla, hosta’s en jonge zaailingen.

Waarom eten slakken sommige planten wel en andere niet?

Er zijn diverse redenen waarom slakken sommige planten niet eten, zoals: een te hard blad hebben, te sterk smaken, ruiken of simpelweg weinig blad hebben.

Veel planten beschikken over een natuurlijke afweer tegen slakken. Het afgeven van een sterke geur, ruw, behaard blad of blad wat stug is of bitter smaakt, schrikken slakken af.

Planten met dikke, leerachtige bladeren zijn minder aantrekkelijk voor naaktslakken omdat ze moeilijker te eten zijn. Sterk geurende planten en kruiden bevatten vaak essentiële oliën die naaktslakken onaangenaam vinden.

Sommige planten hebben fysieke eigenschappen die naaktslakken ontmoedigen, zoals stekels of harige bladeren. Wolfsmelk bevat een wit melksap dat irriterend is voor veel dieren, inclusief naaktslakken.

De rol van geur bij jonge planten

Waarom wordt de ene ras zaailingen subiet door slakken weggeschoren, terwijl die van andere planten blijven staan? Men dacht dat smaak bepalend was, maar nu blijkt dat de geur een rol speelt.

De Universiteit van Plymouth deed onderzoek en concludeert dat de geur van jonge plantjes de slakken aantrekt. Het onderzoek was gericht op het eetgedrag van slakken in weiden, waarbij bleek dat sommige planten beter overleefden dan andere.

Ze voerden de tests uit met de huisjesslak segrijnslak (Cornu aspersum) en gebruikten zaailingen van veertien in Europa algemeen voorkomende weideplanten.

Het eetgedrag, de aantrekkelijkheid van de planten, werd vergeleken met de stoffen in de planten, zoals VOS - Vluchtige Organische Stoffen (denk aan pineen in naaldbomen) - en secundaire (verdedigings-)metabolieten - stoffen die de plant aanmaakt ter verdediging.

Onderzoeksresultaten voor gewone margriet

De conclusie was eenvoudig: de verdedigingsmetabolieten hadden geen invloed op de voorkeur van de slak, de VOS daarentegen wel.

De veertien planten die zijn gebruikt:

• Achillea millefolium (duizendblad)
• Centaurea nigra (zwart knoopkruid)
• Cerastium fontanum (gewone hoornbloem)
• Jacobaeae vulgaris (Jakobskruidkruid)
• Leontodon hispidus (ruige leeuwentand)
• Lotus corniculatus (gewone rolklaver)
• Leucanthemeum vulgare (gewone margriet)
• Plantago lanceolata (smalle weegbree)
• Taraxacum officinale (paardenbloem)
• Trifolium pratense (rode klaver)
• Trifoilium repens (witte klaver)
• Dactylis glomerata (kropaar)
• Festuca rubra (rood zwenkgras)
• Holcus lanatus (gestreepte witbol)

De laatste drie zijn grassen. Ze werden twee weken na het kiemen aan de slakken blootgesteld.

De aantrekkelijkheid van de plant, bepaalt de ‘aanval’ door de slak. Of de plant geheel wordt weggegeten heeft te maken met de door de plant aangemaakte verdedigingsstoffen.

300 van de 424 planten werden uiteindelijk volledig genuttigd. Van zwart knoopkruid werd 38% weggevaagd, van de gewone margriet (Leucanthemum vulgare) 35%.

Men vermoedt dat de slakken na de aanval werden afgeschrikt, door wat? Door de verdedigingsmetabolieten (denken wij).

Kun je margrieten tegen slakken gebruiken?

De gewone margriet kan deel uitmaken van een gevarieerde beplanting waarin slakken minder schade veroorzaken, maar de plant vormt geen gegarandeerde barrière tegen slakken.

Tip 1: Gebruik verschillende planten in je tuin. Slakken houden niet van planten die van nature uit Nederland komen. Voorbeelden hiervan zijn: blauwe knoop, duifkruid, gewone margriet, grasklokje, steenanjer en zeepkruid.

Als je zorgt voor veel planten, veel soorten planten en niet al het ‘onkruid’ verwijderd, verminder je ook de vraat aan jouw planten. Slakken hebben immers meer keuze, maar ook komen er meer slakkenetende of parasiterende beestjes naar je tuin.

Door strategisch gebruik te maken van deze minder aantrekkelijke planten, kun je naaktslakken afschrikken en kwetsbare planten beter beschermen. Zet deze planten rondom de randen van je tuin of perken om een natuurlijke barrière te creëren en combineer gevoelige planten met minder favoriete planten in dezelfde bedden om de kans op slakkenvraat te verminderen.

Welke planten eten slakken liever niet?

Hoewel naaktslakken een breed scala aan planten kunnen aantasten, zijn er gelukkig bepaalde planten die ze over het algemeen vermijden. Deze planten kunnen dienen als natuurlijke afweermiddelen in je tuin.

Planten met sterke geur, stug blad of natuurlijke afweer

• Akelei (Aquilegia)
• Schildpadbloem (Penstemon)
• Winterharde geraniums
• Kruipend zenegroen (Ajuga reptans)
• Vingerhoedskruid (Digitalis purpurea)
• Zeeuws knoopje (Astrantia major)
• Herfstanemoon (Anemone hupehensis)
• Pluimspirea (Astilbe)
• Nieskruid (Helleborus)
• Lavendel (Lavendula)
• Hortensia (Hydrangea)
• Klokjesbloem (Campanula)
• Purperklokje (Heuchera)
• Montbretia (Crocosmia)
• Cyclamen
• Vrouwenmantel (Alchemilla mollis)
• Varen
• Fuchsia
• Oost-Indische kers (Tropaeolum)
• Wolfsmelk (Euphorbia)

Veelgenoemde slakresistente tuinplanten

Akelei: Als de akelei het naar zijn zin heeft, dan komen er elk jaar meer exemplaren bij, omdat hij zichzelf dan graag uitzaait. U kunt dan verrast worden met nieuwe kleuren. Het fijne is dat slakken hem met rust laten, dus u kunt jaar na jaar van deze fraaie plant in de tuin genieten.

Er is ook een inheemse akelei die je kunt aanplanten. Akelei is er in veel verschillende kleuren. Ze houden van schaduw en zaaien zichzelf uit.

Camellia: Wintergroen en rijk bloeiend in het zeer vroege voorjaar, de camelia is een aanwinst in de tuin. Daarnaast hebben slakken geen boodschap aan dit prachtige struikje.

Ziet u toch veel vraat aan de bladeren, dan is de taxuskever actief. Bestrijd de kever en zijn larven zeker, want ze brengen veel schade toe aan de plant.

Grassen: Siergrassen zijn er in allerlei soorten en maten en geven allemaal een eigen sfeer aan de tuin. Kies voor exemplaren met lekker dik blad en u heeft geen omkijken naar slakken.

U kunt kiezen voor groenblijvende exemplaren (zoals Festuca glauca en Carex) of voor bladverliezende grassen (zoals Pennisetum en Miscanthus), die wel een mooi wintersilhouet houden.

Japanse anemoon: Met zijn frisgroene blad en wolk van witte bloemen in het najaar, mag de Japanse anemoon of herfstanemoon eigenlijk al niet in uw tuin ontbreken. Maar een extra voordeel is dat deze slakresistente plant niet door slakken wordt opgegeten.

Houdt u meer van roze, dan kunt u kiezen voor de roze bloeiende versie Anemone x hybr. ‘September Charm’. Herfstanemonen hebben ruwe bladeren en bloeien vanaf de late zomer tot in de herfst.

Kerstroos: De bloei van de kerstroos blijft zeker niet beperkt tot de kerstperiode. De plant heeft tegenwoordig vele varianten en er zijn ook soorten die (tot) in het voorjaar bloeien.

Het zijn fraaie planten, met nog fraaiere bloemen, maar niet geliefd bij slakken, wat in dit geval nou juist weer een extra pluspunt is.

Lavendel: Lavendel is wel een hele ideale tuinplant te noemen. Hij wordt met rust gelaten door slakken én luizen, hij bloeit prachtig, ruikt overheerlijk en is enorm waardevol voor de vlinders en bijen.

Omdat struikachtige, kruidachtige mediterrane planten niet worden aangevallen door slakken, is lavendel een uitstekende keuze. De oorzaak? Het zou kunnen liggen aan de houtachtige groei of onsmakelijke bladeren.

Ooievaarsbek: Geranium macrorrhizum, in het Nederlands ooievaarsbek genaamd, is een geurende plant, die het op verschillende plekken goed doet. En extra mooi, slakken kijken er niet naar om.

Doordat hij groenblijvend is en zo dicht groeit, is deze bodembedekker ook ideaal tegen onkruid. Vanaf mei-juni komt de plant in bloei met roze tot paarse bloempjes.

Palmlelies: De robuuste, winterharde yucca’s Yucca gloriosa, Yucca rostrata en Yucca filamentosa zijn voorzien van dik (en stekelig) blad en geven de tuin een exotisch tintje.

Ze zijn daardoor goed te combineren met andere mediterrane planten. Ze zijn onaantrekkelijk voor slakken, maar des te aantrekkelijk om naar te kijken.

Pioenroos: In de vaas behoort de pioenroos tot één van de spectaculairste bloemsoorten en in de tuin kunnen we in de maanden mei en juni van zijn bloemenpracht genieten.

En aangezien slakken niet graag van zijn blad eten, hoeft u niet te vrezen dat slakkenvraat uw mooie plant de das om doet.

Pluimspirea: De pluimspirea krijgt zoals zijn naam al aangeeft in de zomer prachtige bloempluimen. Dit kan in een subtiele kleur zijn, maar ook in echte knalkleuren.

Hij staat graag op een wat vochtig plekje in de tuin, iets wat normaal slakken juist aantrekt, maar in dit geval staat hij juist niet op het slakkenmenu.

Schoenlappersplant: Het leerachtige, glanzend groene blad van de schoenlappersplant blijft in de meeste winters aan de plant en in het voorjaar verwent de plant u met prachtige trossen roze bloempjes.

De grote leerachtige bladeren zijn groenblijvend. Slakken zullen de bladeren niet opeten. Daarvoor zijn ze te stug.

Varens: Met hun dikke blad zijn varens een horde te ver voor slakken. U kunt er 1 of enkele van neerzetten of er een groter deel van de tuin mee opvullen.

Varens heb je in alle soorten en maten, van kleine varentjes die in een barst in de muur groeien tot grote, opvallende varens. Van groenblijvend tot bladverliezend.

Sommige soorten zijn (half) wintergroen, terwijl andere ’s winters bovengronds afsterven, om in het voorjaar weer in volle glorie tevoorschijn te komen. Kies bijvoorbeeld voor een Polystichum setiferum (zachte naaldvaren) of Pteridium aquilinum (adelaarsvaren).

Dryopteris filix mas (mannetjesvaren) wordt met 70 cm een stukje hoger en is half wintergroen. De glansschildvaren (Polystichum polyblepharum) heeft donkergroene, langgerekte bladeren die de hele winter groen blijven en de bodem goed bedekken.

Vetkruid: Met zijn dikke, vlezige blad is de Sedum onaantrekkelijk voor eetgrage slakken in de tuin. Ze zullen deze plant dan ook overslaan tijdens hun schransrondje.

Sedum ‘Herbstfreude’ komt in het najaar tot bloei en is dan een waardevolle, kleurrijke aanvulling voor de tuin. De zodenvormende sedum-soorten groeien goed op droge grond en zijn daardoor uitstekend geschikt voor een sedum-dak.

Wolfsmelk: Vanaf eind maart komen er verschillende soorten Euphorbia’s in bloei in de tuin. Ze zijn voorzien van grijsblauw blad en fris geelgroene bloempjes, wat een echt lentegevoel geeft.

De Euphorbia x martinii heeft daarnaast felrode kroontjes in zijn bloemen. Euphorbia myrsinites is een bodembedekkende wolfsmelk en allemaal zijn ze niet geliefd bij slakken.

Wolfsmelk heeft melkachtig, wit sap dat irriterend is voor de huid (draag handschoenen bij snoeien!). Maar kennelijk is het sap ook onaantrekkelijk voor slakken.

Zeeuws knoopje: Het Zeeuws Knoopje is een plant met lieflijke bloemen en frisgroene blaadjes, maar ondanks zijn kwetsbare uiterlijk is het een plant waar slakken nou net niet van houden.

Zeeuws knoopje houdt van vochtige grond, en doet het goed onder bomen. Terwijl de bloemen aantrekkelijk zijn voor wilde bijen en andere bestuivers, houden slakken juist niet van de bladeren.

Welke planten trekken slakken juist aan?

Naaktslakken zijn berucht om hun voorkeur voor groenten. Ze voeden zich graag met bladeren van sla, kool, spinazie, en andere bladgroenten.

Jonge zaailingen en sappige blaadjes zijn bijzonder aantrekkelijk voor naaktslakken aangezien ze gemakkelijk te verteren zijn. Daarnaast zitten jonge zaailingen vol met voedingsstoffen zoals suikers, eiwitten en andere essentiële verbindingen die naaktslakken nodig hebben voor hun groei en voortplanting.

Ook wortelgewassen zoals wortels, aardappelen en bieten kunnen aanzienlijke schade oplopen door de vraatzucht van naaktslakken. De slakken richten zowel bovengronds als ondergronds schade aan door zich in de knollen en wortels te boren.

Naast groenten zijn naaktslakken ook gek op vruchten. Aardbeien, tomaten (ja, dit is toch echt een vrucht), en meloenen behoren tot hun favoriete lekkernijen.

Ze voeden zich niet alleen met rijpe vruchten maar ook met de jongere, nog groeiende vruchten. Dit kan leiden tot misvormde of bedorven oogsten, wat erg vervelend kan zijn voor jou als moestuinier.

Sierplanten worden ook niet gespaard door de naaktslakken in je tuin. Ze voeden zich graag met de bladeren en bloemen van hosta’s, dahlia’s, begonia’s, en andere populaire tuinplanten.

Dit kan resulteren in ongewenste gaten en beschadigingen die de esthetische waarde van de tuin aanzienlijk verminderen. Vooral jonge, zachte scheuten en bladeren zijn favoriet bij naaktslakken.

Wat eten naaktslakken nog meer?

Naaktslakken eten zowel plantaardig als dierlijk materiaal (en zijn dus omnivoren). Naast plantenmateriaal kunnen naaktslakken ook dierlijk materiaal eten.

Ze voeden zich met aas, waaronder dode insecten en andere kleine dieren. Dit aas kan bestaan uit een verscheidenheid aan bronnen zoals dode wormen, dode slakken en zelfs kleine zoogdieren die in een vergevorderd stadium van ontbinding zijn.

Soms eten ze ook kleinere naaktslakken of hun eigen soortgenoten als voedsel schaars is. Dit kannibalistisch gedrag kan optreden wanneer de voedselbronnen in hun omgeving beperkt zijn, wat een noodmaatregel is om te overleven.

Daarnaast kunnen ze zich voeden met schimmels, algen en andere micro-organismen die op rottend materiaal groeien.

Dit betekent dat zelfs in tijden van voedselschaarste, naaktslakken vaak in staat zijn om bronnen van voeding te vinden die andere dieren mogelijk over het hoofd zien.

Dit diverse dieet helpt hen niet alleen te overleven in verschillende habitats, maar draagt ook bij aan hun succes als soort, omdat ze minder afhankelijk zijn van een enkele voedselbron en zich kunnen aanpassen aan de omstandigheden.

Wanneer zijn slakken het actiefst?

Warm weer en regen. Hier zijn slakken gek op. Je ziet ze daarom nu echt overal. In je tuin, op straat en soms zelfs in je huis.

De beschikbaarheid van voedsel en de weersomstandigheden spelen een belangrijke rol in het voedingsgedrag van naaktslakken. Bij nat weer zijn naaktslakken actiever en zoeken ze vaker naar voedsel.

Tijdens droge periodes trekken ze zich terug naar koelere, vochtige plekken en verminderen ze hun eetgedrag om uitdroging te voorkomen.

Het dieet van naaktslakken kan variëren afhankelijk van het seizoen. In het voorjaar, wanneer jonge zaailingen en nieuwe bladeren in overvloed zijn, hebben ze volop voedsel beschikbaar.

In de herfst, wanneer planten beginnen te vergaan, kunnen ze zich voeden met rottend materiaal en afgevallen bladeren.

Hoe beperk je slakkenschade op een natuurlijke manier?

De meeste slakken eten alleen rotte plantenresten. Dat is heel fijn want dat ruimt je tuin op. Helaas zijn er ook slakken die levende plantenbladeren eten.

De meeste schade ontstaat door de naaktslakken. Naaktslakken hebben geen huisje en eten per dag ongeveer de helft van hun lichaamsgewicht.

Maak de tuin aantrekkelijk voor natuurlijke vijanden

Naaktslakken hebben vele natuurlijke vijanden en die komen ook in jouw tuin voor. De meest bekende zijn wellicht de padden en kikkers.

Naaktslakken worden graag gegeten door vogels, egels, spitsmuizen, padden en kikkers. Padden en kikkers trek je door bijvoorbeeld een vijver in je tuin.

Om nou een vijver speciaal aan te leggen tegen slakken is wat overdreven maar heb je een vijver dan scheelt dat wel.

Egels, spitsmuizen en vogels houden van schuilplaatsen in de tuin. Struiken en veel planten bieden deze schuil mogelijkheden.

Maak het daarom voor onze kwakende vrienden zo aangenaam mogelijk. Je kunt bijvoorbeeld bewust wat stenen en houtstapels plaatsen, dit zijn plekjes waar deze amfibieën maar al te graag gaan wonen.

Lok lijsters naar de tuin

Vogels zijn een natuurlijke vijand van de slak. Met name lijsters zijn dol op slakken.

Ze hebben zelfs een speciale manier ontwikkeld om de slak uit het huisje te krijgen: ze slaan de slakkenhuisjes stuk op een steen.

Zo’n verzameling van kapotte slakkenhuisjes rondom een steen heet een lijstersmidse.

Mocht je nog geen lijsters in de tuin hebben, kunt u die het beste lokken door een broedplek voor deze vogels te creëren, zoals een dichte haag.

Verder houden lijster graag van stukken gras waar ze wormen kunnen vinden.

Maak de bodem los in het voorjaar

Tip 3: Maak in het voorjaar de aarde in je tuin los met een schoffel. Hierdoor dood je slakken die nog in hun winterslaap zitten.

Ook komen de slakkeneitjes die in de grond liggen boven en deze zullen uitdrogen waardoor ze niet uit kunnen komen.

Gebruik grind op kwetsbare plekken

Tip 4: Gebruik grind in je tuin. Slakken kunnen niet goed vooruitkomen over grind.

Verplaats slakken handmatig

Tip 5: Verplaats zelf de slakken naar een andere plek in de natuur. Gebruik hiervoor tuinhandschoenen.

Het kan echter niet kwaad om eens in de zoveel tijd handmatig sommige planten of potjes te controleren. Kijk dan zowel onder de pot en controleer de zijkanten.

Het zijn met name de grote naaktslakken die niet door vogels of padden worden opgegeten en deze zijn voor ons makkelijk te vinden.

Houd kippen of loopeenden in de gaten

Neem kippen (of loopeenden)! Onze kippen lopen eens in de zoveel tijd vrij over de kwekerij en verwijderen stelselmatig alle slakken die op hun pad komen.

Hou wel een oogje in het zeil want kippen hebben niet al te veel respect voor de jonge plantjes.

Wat kun je beter niet doen?

Gebruik liever geen chemische bestrijdingsmiddelen. Dit is slecht voor het milieu.

Gebruik geen zout. Dit is zeer dieronvriendelijk. Ook is het schadelijk voor planten.

Een andere naturlijke manier om van deze insecten af te komen is het gebruik van aaltjes tegen naaktslakken.

Door te kiezen voor planten die naaktslakken vermijden en deze strategisch te plaatsen, kun je een natuurlijke afweer tegen deze insecten opbouwen.

Dit vermindert de schade aan je gewassen en helpt bij het behouden van een gezonde, slakvrije tuin.

tags: #eten #slakken #margrieten