Grappige Japanse gerechten zijn gerechten die door hun vorm, bereidingswijze, ingrediënten of textuur verrassend kunnen overkomen. Naast bekende favorieten zoals sushi, ramen en tempura kent Japan namelijk ook gerechten die in Nederland minder vanzelfsprekend zijn, waaronder natto, basashi, nankotsu, shirako en shiokara.
De Japanse keuken is verfijnd, seizoensgebonden en diep geworteld in traditie. De keuken draait om balans, eenvoud en umami - die vijfde smaak die alles nét even lekkerder maakt.
Waarom Japanse gerechten soms grappig of vreemd lijken
Wat wij vreemd vinden, hangt vaak af van gewoontes en gewenning. We kennen hier in Nederland het prachtige gezegde “wat de boer niet kent, dat eet hij niet”. Veel van onze dagelijkse gerechten halen we echter steeds meer uit het buitenland.
Sushi is tegenwoordig de nieuwe bitterbal en Japanse whisky staat gewoon bij de Gall & Gall. Zoals met zoveel dingen, is het vaak een kwestie van gewenning.
Alles eigenlijk! Vlees, vis, zeegroenten, groenten, eieren, paddenstoelen - de ingrediëntenlijst is eindeloos. De meeste ingrediënten zijn wereldwijde klassiekers.
Het grootste verschil is de bereiding. De Japanse keuken hecht waarde aan kwaliteit, seizoen en regio. De harmonie van kleuren en texturen is ook essentieel, wat ook terugkomt in het keukengerei: ze hebben zelfs een speciale pan voor omelet.
Het grootste contrast met het eten dat wij gewend zijn, is misschien wel het gebruik van gefermenteerde soja zoals nattō, sojasaus of miso. Sauzen, groentebouillon en kruidenpasta's zijn doorgaans cruciaal, terwijl andere kruiden juist weinig worden gebruikt.
Bekende Japanse gerechten die verrassend worden geserveerd
De Japanse keuken behoort tot de meest geliefde ter wereld. Het bekendste Japanse gerecht is sushi, maar het land heeft veel meer heerlijke gerechten te bieden.
Japans eten draait om eenvoud. Om pure ingrediënten en gebalanceerde smaakcombinaties waarin een centrale rol is weggelegd voor umami. De vijfde smaak.
De umami-smaak wordt veroorzaakt door glutamaat. Dit stofje komt van nature voor in onder andere tomaten, paddenstoelen, ansjovis, oude kaas en vlees.
Sushi op de lopende band
Sushi aan de lopende band staat absoluut in mijn top 5 favoriete gerechten. Wat een unieke ervaring is dat!
Met een iPad bestel je de gewenste gerechten, en binnen enkele minuten verschijnen ze op de lopende band, die ze rechtstreeks naar je tafel brengt.
Dit is geen ander soort sushi, maar de opzet van het sushi-restaurant. Vrij vertaald is kaiten sushi, 'lopende band' sushi.
Je zit naast elkaar aan de lopende band en daarop komt continue sushi voorbij, en soms ook andere gerechten. Deze sushi wordt de hele tijd vers bereidt en als er iets te lang op staat dan wordt het er weer afgehaald.
Aan de kleur van de bordjes zie je wat het gerecht kost. Als je genog hebt gegeten geef je dit bij het personeel aan en die tellen de bordjes aan de hand van de kleur op en rekenen het eindbedrag uit.
Door de betaalbaardheid en gezelligheid in de restaurants zijn ze vaak populair, maar het wachten op een plekje meer dan waard!
Okonomiyaki: de Japanse pannenkoek of pizza
Okonomiyaki is een van de bekendste specialiteiten in Japan. Het staat ook wel bekend als de Japanse versie van een pizza of pannenkoek.
Het is een mix van kool, deeg, verschillende sauzen en Japanse mayonaise. Je kunt er ook nog vlees aan toevoegen.
Okonomiyaki betekent ‘gebakken zoals je wilt' en is een soort dikke, hartige pannenkoek met een vulling naar keuze. Het beslag bestaat uit bloem, ei en kool.
Populaire vullingen zijn zeevruchten, varkensvlees, mochi of kaas. In een okonomiyaki-restaurant vind je een teppan kookplaat aan je tafel.
Je bestelt je favoriete vulling, en het personeel brengt je dan een kom met alle ingrediënten. Vervolgens bak je die op de kookplaat en als de bodem gaar is, draai je de pannenkoek om.
Voordat je de okonomiyaki eet, bedek je deze met de sauzen die op tafel staan. Als je niet weet hoe je het moet bereiden, kun je het personeel vragen om het voor je te doen.
In Osaka en Hiroshima is dit gerecht het meest bekend. Toch worden ze in beide plaatsen totaal verschillend klaargemaakt.
In Osaka mengt men alle ingrediënten, deeg, groenten, vlees en /of zeevruchten bij elkaar en bakt men het mengsel op de bakplaat. Bij de in Hiroshima gebruikelijke variant bakt men eerst een bodem en daarna de rest op deze bodem.
Sommige regio's hebben hun eigen variant, zoals Hiroshima, waar de bodem van de pannenkoek uit gebakken noedels bestaat.
Takoyaki: bewegende deegballetjes met octopus
Een streetfoodgerecht dat je echt moet proeven, is Takoyaki. Zelf had ik hier een hard hoofd in, omdat ik totaal niet van octopus houd, maar nu ik het heb geproefd, vind ik het een aanrader.
Het is een deegbolletje met een stukje octopus erin, en daarbovenop Japanse mayonaise en tempura resten.
De tempura resten komen helemaal tot leven door de warmte en het lijkt net alsof de balletjes bewegen.
De smaak is ook perfect: knapperig van buiten en romig van binnen. Was ik op zoek naar een snelle snack, dan was dit één van mijn favorieten.
Yakiniku: zelf vlees grillen aan tafel
Maar toch echt mijn nummer 1 favoriete gerecht in Japan is toch wel de Yakiniku. Dit Japanse woord betekent letterlijk ‘gegrild vlees’.
Yakiniku verschilt van de andere gerechten op deze lijst, want bij dit gerecht kook je het eten zelf!
In zo'n restaurant staat een grill op je tafel waarmee je het vlees precies kunt bereiden zoals jij het wilt. Het leuke aan yakiniku is dat je vlees van hoge kwaliteit kunt eten dat je normaal niet thuis zou koken.
Naast het bekende vlees zoals Wagyu beef en Kobe beef konden er ook groenten en een aantal soorten fruit, zoals ananas, gegrild worden.
Als je in Japan bent, is dit toch echt wel een beleving om mee te maken!
Shabu-shabu en sukiyaki: koken aan tafel
Shabu-shabu is de fondue van Japan. Net als bij fondue zit je als groep gezellig samen je eten te bereiden in een pot.
Bij shabu-shabu wordt er gebruik gemaakt van kokend water en meestal ook van hete olie. In deze hete vloeistoffen worden dunne reepjes vlees gebakken, meestal van koeienvlees.
Ook zijn er verschillende soorten groenten beschikbaar. Door te kiezen voor het water of de olie en door te variëren in het soort vlees, groente en de kooktijd kun je een zeer uitgebreide maaltijd bereiden.
Nadat het eten uit de pot is gehaald wordt het in sesamsaus of rauw ei gedipt. Het ei kookt door de warmte van het eten en zorgt voor een lekker laagje.
Sukiyaki bestaat uit dun gesneden rundvlees, tofoe, diverse soorten groenten, paddenstoelen en andere ingrediënten.
De ingrediënten van sukiyaki worden langzaam gesmoord in een platte ijzeren pot met een mengsel van sojasaus, suiker en rijstazijn.
Voordat het wordt gegeten wordt de sukiyaki in een kom met rauwe eieren gedoopt. Sukiyaki wordt meestal direct op tafel bereid, de eerste portie door een ober en daarna mag je zelf aan de slag.
Grappige Japanse gerechten door hun ingrediënten
Natto: slijmerige gefermenteerde sojabonen
Deze kan natuurlijk niet in de lijst ontbreken. Misschien wel het bekendste gerecht dat niet-Japanse mensen wordt aangeraden eens te proberen.
In principe gaat het hier om sojabonen, iets wat an sich niet erg gek is. Wat er echter bij deze sojabonen is toegevoegd is een speciale bacterie.
Deze bacterie zorgt ervoor dat de boel gaat fermenteren. Dit geeft het gerecht het bijzondere uiterlijk en de specifieke smaak.
Het gerecht wordt vaak met rijst gegeten, maar je ziet het ook terug bij de sushi, als toast, in de miso-soep, met gegrilde ei, in een salade of zelfs in de spaghetti.
Gezien Natto bij verschillende gerechten past, wordt het ook vaak bij het Japanse ontbijt gegeten.
Wel belangrijk om te benadrukken is dat Natto een erg sterke smaak heeft, maar door de slijmerige substantie blijft de smaak extra lang hangen.
Het meest bijzondere aan dit gerecht is de voedzaamheid ervan. Japanners noemen de combinatie van (rauw) ei, met rijst en natto de perfecte maaltijd waarbij je alle benodigde voedingsstoffen binnenkrijgt.
Sta het gerecht dus niet zomaar af en geef het een kans!
Basashi: rauw paardenvlees
Paardenvlees is een redelijk controversieel soort vlees. In een hoop landen is het taboe om paardenvlees te eten.
In Japan gaan ze echter een stapje verder door een variant op sashimi te serveren; basashi. Dit is niks anders dan dun gesneden, rauw, paardenvlees!
Soms wordt het ook geserveerd als een soort tartaar. En in enkel geval maken ze er nog “vreemdere” dingen mee… Namelijk ijs!
Nankotsu: gefrituurd kippenkraakbeen
Nankotsu is in het gros van de oost-Aziatische keuken ontzettend gewoon maar wordt hier vaak op de afvalhoop gegooid: kraakbeen!
En in het bijzonder het kraakbeen van een kippenbot. Dit wordt o.a. in Japan gefrituurd en op spiesjes geserveerd.
Waarschijnlijk klinkt dit voor de meeste onder ons niet als het meest smakelijke gerecht, maar het is in Japan ontzettend populair.
Over het algemeen wordt nankotsu geserveerd als onderdeel van de yakitori of kushiage. Maar soms ook als karaage.
Shirako: een ongebruikelijke visdelicatesse
Vis is natuurlijk geen vreemd onderdeel in Japanse gerechten. En kuit (viseieren) zijn we ook niet vies van, neem bijvoorbeeld kaviaar.
Maar waar de kuit staat voor wat de vrouwelijke vis ons geeft, hebben we natuurlijk ook de mannelijke vis. Shirako staat voor deze mannelijke versie van kuit en is letterlijk vertaald ‘wit kind’.
Het is in feite de Japanse naam voor het sperma van mannelijke vissen. Een echte (zeldzame) delicatesse in Japan!
Gezegd wordt dat de textuur zacht en romig is en dat de smaak lichtelijk zout is.
Shiokara: gefermenteerde visorganen
Wanneer je Shirako je al laat schrikken, dan zal Shiokara je de stuipen op het lijf jagen.
Het zijn namelijk gezoute en gefermenteerde vis organen, meestal van de inktvis.
Het is een gerecht met een hele intense geur en smaak, en niet voor iedereen weggelegd.
Ook voor de meeste mensen in Japan is dit een gerecht dat niet aan iedereen besteedt is. Hoewel het over het algemeen toch wel wordt gezien als een smakelijk maaltijd.
Maar dat komt misschien omdat het gerecht vaak met Saké wordt weggewerkt, en iedereen weet hoe lekker saké is natuurlijk.
Japanse gerechten met bijzondere vormen
Taiyaki: een visvormig dessert zonder vis
Heb je zin in een warm dessert met bijvoorbeeld chocolade of custard cream? Dan is Taiyaki echt iets voor jou!
Taiyaki betekent letterlijk “gebakken vis”, en verwijst naar een gebakken zeebaars. Het is dan ook geen toeval dat dit Japanse dessert de vorm van een vis heeft.
Toch bevat het dessert geen vis. In plaats daarvan bestaat het uit een zoete wafel- of pannenkoekbeslag, gevuld met allerlei lekkernijen, zoals chocolade, custard cream of fruit.
Mijn persoonlijke favoriet is Taiyaki met custard cream. Als je in Japan bent, is dit absoluut een must-try!
Mochi: zachte rijstcake
Mochi is een van de bekendste desserts in Japan. Het wordt ook wel rijstcake genoemd en is een zacht cakeje, soms gevuld met matcha of fruit.
Zelf heb ik in Nara net gemaakte mochi mogen proeven. Echt een aanrader voor wie van zoet houdt!
Kakigori: schaafijs als kunstwerk
Nog een favoriet is kakigori, ook wel bekend als schaafijs. In Japan maken ze er werkelijk een kunstwerk van.
Ze schaven een ijsblok in hele kleine stukjes, waarna ze fruit, fruitsauzen en als kers op de taart een bolletje ijs toevoegen.
Na een warme dag die we in Kyoto hadden gehad, was dit een heerlijke verfrissing.
Melonpan met ijs
Wat me ook aangenaam verraste, was een melonpan met ijs erin. Bij de 7/11 had ik al een koude melonpan geproefd, maar ik wilde graag ook een warme versie proberen met ijs.
En ja, het is echt een suikerbom, maar zo lekker!
Verrassende klassiekers uit de Japanse keuken
Ramen
Ramen is een noedelgerecht dat oorspronkelijk uit China komt, maar wordt al honderden jaren in Japan gegeten en is inmiddels een typisch Japans gerecht.
Ramen is een Japans gerecht van noedels in soep waarvan veel verschillende smaken en varianten bestaan.
Zo vind je bijvoorbeeld de klassieke tonkotsu (varkensbouillon) ramen, romige kipramen, of koude tomatenramen!
Elke regio in Japan staat bekend om zijn eigen soort ramen, waar lokale mensen en gasten dol op zijn. Fukuoka staat bijvoorbeeld bekend om tonkotsu ramen, terwijl in Hokkaido miso ramen met een klontje boter populair is.
Ramen is het comfort food van Japan en is volop verkrijgbaar. Het is bovendien een stuk goedkoper dan sushi.
Udon en soba
Soba noedels zijn dun en worden gemaakt met boekweitmeel, terwijl udon noedels dikker zijn en gemaakt worden met tarwemeel.
Beide soorten noedels worden meestal geserveerd in een lichte soep met verschillende toppings.
Soba wordt ook wel gegeten met een dipsaus, en udon kun je ook gebakken eten in de vorm van yakiudon.
Udon zijn dikke noedels die zowel warm als koud worden gegeten. Sobanoedels worden van boekweit gemaakt en zijn daardoor donker van kleur.
Udon en soba wordt meestal in bouillon geserveerd. Soms wordt de saus apart geserveerd en is het de bedoeling dat je de noedels in de saus doopt voordat je deze opeet.
Gyoza
Pot stickers, dumplings, gyoza… Hoe je ze ook wil noemen, deze heerlijke smaakpakketjes moet je zeker uitproberen.
Gyoza zijn er in alle soorten en maten, maar de gebakken gyoza (yaki-gyoza in het Japans) zijn het populairst.
Ze zijn meestal gevuld met varkensgehakt, kool, lente-ui, gember, knoflook, sojasaus en wat sesamolie, en verpakt in pasta-achtig deeg.
Er zijn ook andere soorten gyoza, zoals gekookte sui-gyoza en gefrituurde age-gyoza.
Onigiri
Een onigiri is een Japanse rijstbal, en een gerecht dat je normaal gesproken niet snel in een restaurant tegenkomt.
De eenvoudigste onigiri bestaat uit licht gezouten Japanse witte rijst gewikkeld in nori (gedroogd zeewier).
Je kunt erin stoppen wat je maar wilt. Gekookte zalm of tonijn met mayonaise zijn populair, maar ook onigiri bedekt met sesamzaadjes, maar zonder vulling.
Tempura
Tempura zijn vis, vlees of groenten omhuld door een laagje beslag die vervolgens worden gefrituurd.
Tempura is een heerlijk Japans gerecht van vis, vlees of groenten gefrituurd in een luchtig en krokant beslag.
De ingrediënten verschillen afhankelijk van het seizoen, maar garnaal, zoete aardappel, vis en aubergine zijn het hele jaar door populair.
Hoewel de bijzondere manier van frituren door veel mensen, waaronder de Japanners zelf, wordt gezien als een echt Japans gerecht, komt het eigenlijk uit Portugal.
Om de bijzondere smaak optimaal te ervaren moet de tempura zo snel mogelijk na het bereiden gegeten worden, zodat het nog goed heet is.
Tonkatsu en andere Japanse frituur
Naast tempura zijn er nog veel andere gefrituurde gerechten in Japan. De twee meest voorkomende zijn karaage (gekruide en gefrituurde kip) en katsu (gepaneerd en gefrituurd vlees).
Misschien ken je tonkatsu wel, dat is katsu van varkensvlees. Kushi katsu betekent katsu op een spiesje en smaakt het beste met een glas bier.
Daarnaast heb je ook nog korokke, een soort Japanse kroketten met verschillende vullingen.
Tonkatsu is een schnitzel gepaneerd met panko. Nadat de Tonkatsu is gefrituurd, laten ze deze afkoelen.
Er werd vervolgens een dienblad geserveerd met verschillende sausjes, vlees en kool er op.
Yakitori
Yakitori zijn spiesjes met verschillende delen van de kip, zoals kippenborst en -dij, maar ook de huid, lever en andere ingewanden worden gegeten.
Yaki betekent bakken en tori betekent vogel, in een yakitori-restaurant worden dan ook voornamelijk kipspiesjes gebakken.
De spiesje kunnen b.v. bestaan uit kippenvleugels, kippenlevers, kippenhart of kippengehaktballetjes.
Er zijn in Japan vele yakitori-restaurants en daarnaast is het ook een populair gerecht in izakaya (bars) en op festivals.
Donburi en gyudon
Dit is een verzamelnaam van vele soorten gerechten. De basis is een kom met rijst met daarbovenop ei, vlees, vis of tempura en saus.
Donburi is een simpel en goedkoop gerecht dat bestaat uit, vlees of vis op rijst in combinatie met wat groente en meestal een saus.
Andere varianten zijn Tendon, tempura op rijst en Kaisendon, sashimi op rijst.
Gyudon betekent simpelweg ‘rundvlees op rijst'. Het gerecht wordt bereid met dun gesneden rundvlees en uien gekookt in een zoete en hartige saus op basis van sojasaus.
Het is goedkoop en snel te bereiden, dus wordt het in Japan als een soort fast food gezien.
Japanse curry
Japanse curry smaakt totaal anders dan Indiase curry, de Japanners hebben dit gerecht volledig naar hun eigen smaak aangepast.
Curry met rijst is één van de meest populaire maaltijden in Japan. De curry kan onder andere bestaan uit een currysoep met verschillende soorten groenten en vlees waarbij de rijst apart wordt geserveerd.
Maar meestal krijg je de (dikkere) curry en rijst op één bord, zoals op de foto.
Curry is door de Britten in Japan geintroduceerd rond 1870, zij hadden het meegebracht uit India.
Kaiseki
Dit is de klassieke manier van koken in Japan. Een maaltijd bestaat uit heel veel kleine gerechtjes.
De producten die gebruikt worden komen uit de omgeving van het restaurant en elke kaiseki-maaltijd is hierdoor uniek.
Een maaltijd bestaat meestal uit losse groentes en soms vlees en vis, een soep die je zelf aan tafel bereidt, rijst en ei.
Een kaiseki-maaltijd is vaak vrij duur door het gebruik van veel producten en de intensieve bereiding.
Maar het brede scala aan unieke smaken (en kleuren!), soms voor een Nederlander onherkenbaar, is iets wat je zeker een keer moet ervaren als je geïnteresseerd bent in de Japanse keuken.
Japanse smaken en ingrediënten
Wat Japanse recepten zo bijzonder maakt, is de perfecte balans tussen hartig, zout, zoet en zuur.
Een paar smaakmakers komen steeds terug: sojasaus, mirin (zoete rijstwijn), sake, miso (gefermenteerde sojabonenpasta) en rijstazijn.
Daarnaast zie je sesamolie, gember en knoflook in veel gerechten. En dan heb je nog zeewier - in allerlei vormen - dat zorgt voor die typische umami-smaak.
Combineer dat met rijst, noedels, tofu, en verse groenten als paksoi, wortel en shiitake, en je zit al een heel eind in de goede richting.
In Japan eten ze heel veel paddenstoelen. En met name de shiitake vinden we terug in veel Japanse gerechten.
Niet gek, want deze paddenstoelensoort is rijk aan umami. Zeker als je ‘m bakt, komen de smaken er goed uit.
In de Japanse keuken wordt er veel vaker gebruik gemaakt van zeewier dan we hier in Nederland gewend zijn.
Zeewier bevat namelijk weinig calorieën en grote hoeveelheden gezonde voedingsstoffen zoals magnesium, jodium, calcium en omega 3-vetzuren.
Japanse gerechten thuis proberen
Hoewel de smaak natuurlijk niet helemaal hetzelfde zal zijn, zijn er genoeg manieren om je hierop (binnenslands) te oriënteren.
- In Nederland zijn er tal van Japanse restaurants waar je kunt genieten van authentieke Japanse gerechten.
- Veel supermarkten bieden tegenwoordig een breed scala aan Japanse ingrediënten en kant-en-klare gerechten.
- Er zijn talloze websites en blogs die stap-voor-stap snelle recepten bieden voor het maken van Japanse gerechten.
- Voor degenen die graag een fysieke gids hebben, zijn er veel kookboeken beschikbaar die zich richten op de Japanse keuken.
Als je vaker Japanse gerechten wil maken, is het handig om een kleine basisvoorraad aan te leggen.
- Sojasaus - de basis van bijna elk Japans gerecht.
- Mirin - zorgt voor die typische lichte zoetheid.
- Miso pasta - ideaal voor soepen, sauzen en marinades.
- Sesamolie - een paar druppels geven meteen die authentieke smaak.
- Rijstazijn - fris en zacht, perfect voor dressings en sushi-rijst.
- Dashi bouillonpoeder - een lekkere basis voor soepen en sauzen.
- Rijst of noedels.
Met deze ingrediënten in je voorraadkast kun je in een handomdraai veel Japanse recepten maken.
