Hoeveel mensen vinden chocolade lekker wereldwijd?

Op een typische dag eten wereldwijd één miljard mensen chocolade. Hoewel er geen exact wereldwijd percentage wordt genoemd, blijkt uit de consumptie dat chocolade door de overgrote meerderheid van de bevolking wordt gewaardeerd.

Chocolade is een van de meest geconsumeerde voedingsmiddelen ter wereld. Je vindt chocolade in talloze formaten, smaken en variëteiten, waardoor er voor ieder wat wils is te vinden.

Waarom vinden zoveel mensen chocolade lekker?

Velen vinden chocolade lekker smaken. Het gaat niet alleen om de smaak, maar ook om het gevoel in de mond.

Doordat het smeltpunt van de cacaoboter iets lager ligt dan onze lichaamstemperatuur ervaren de meesten het als een prettig gevoel wanneer chocolade smelt in de mond. Veel mensen zijn dan ook verzot op chocola, niet alleen door de smaak, maar ook omdat het zo lekker voelt.

Chocola “is één van de meest gewilde voedingsmiddelen wereldwijd,” zegt onderzoeksleider Siavash Soltanahmadi in gesprek met Scientias.nl. “Het is te danken aan de zachte, romige en olieachtige textuur, die een ware genotservaring veroorzaakt. Naast de aangename textuur, draagt natuurlijk ook de smaak en het aroma bij aan het weergaloze succes.”

Stel je eens voor dat je een hap neemt uit een heerlijke reep chocola. Eerst breek je het stuk met je tanden af, wat een oorstrelend krakend geluid oplevert, alvorens het langzaam op je tong smelt.

Wat gebeurt er in de mond?

Hoewel dat logisch klinkt, was het tot voor kort onduidelijk welke processen er precies in je mond plaatsvinden als je chocola eet. Wat draagt nou heel specifiek bij aan het eetgenot?

“Tijdens het eten ondergaan chocolaatjes een opeenvolging van dynamische faseveranderingen,” zegt Soltanahmadi. “Er vinden interacties plaats tussen het stukje chocola en je speeksel.”

De onderzoekers voerden verschillende tests uit met een luxe merk donkere chocolade op een kunstmatig 3D-tongachtig oppervlak, ontworpen door de Universiteit van Leeds. Ze onderzochten hoe oppervlakken en vloeistoffen op elkaar inwerken, de mate van wrijving daartussen en de wisselwerking tussen speeksel en de vloeistoffen in chocolade.

Na een grondige analyse is Soltanahmadi eruit. Zodra de chocola je tong aanraakt, ontstaat de genotsensatie door de manier waarop de chocolade in zekere zin wordt ‘gesmeerd’, door zowel de ingrediënten in de chocolade, als je eigen speeksel.

“Wanneer chocola je tong raakt, smelt een oppervlaktelaagje weg,” legt Soltanahmadi uit. “Vervolgens bedekt dit laagje de tong met glad en glibberig vet. Dit zorgt voor het fijne, gladde gevoel van chocolade.”

Naarmate het eetproces vordert, vermengt het speeksel zich met de gesmolten chocola en vormt een emulsie. De oliedruppels in de emulsie bedekken de mondoppervlakken opnieuw en zorgen voor een langdurig aangenaam gevoel.

Kortom, het bovenliggende vet speelt vrijwel direct een sleutelrol. Daarna komen vaste cacaodeeltjes vrij die belangrijk worden voor de tactiele sensatie.

Kan chocolade met minder vet hetzelfde mondgevoel geven?

Dit betekent tegelijkertijd dat vet dat dieper in de chocolade opgesloten zit, een vrij beperkte rol speelt bij het eetgenot. En dus stellen de onderzoekers dat de hoeveelheid van dit dieper gelegen vet sterk verminderd kan worden, zonder dat het afbreuk doet aan de eetervaring.

“Of een chocolaatje nou 5 of 50 procent vet bevat, het vormt hoe dan ook druppeltjes in de mond die voor de chocoladesensatie zorgen,” legt Soltanahmadi uit. “Het is echt de locatie van het vet in de samenstelling van de chocolade dat van belang is.”

“Het vet hoeft alleen op de buitenste laag van de chocolade te zitten. Het overige vet kan dus sterk worden verminderd.”

In chocolade zit vaak veel vet; in de pure variant wel 40 tot 50 procent. Volgens de onderzoekers betekent dit dat een vetpercentage van 50 procent helemaal niet nodig is.

Door nu chocolade te ontwerpen die alleen vettig is van buiten, kan de totale hoeveelheid vet worden teruggedrongen tot 5 procent, zonder dat er aan smaakbeleving wordt ingeboet. Zulke vetarme chocolade zou veel gezonder zijn.

Dankzij de studie weten we nu pas écht waarom chocolade zo onweerstaanbaar lekker is. En niet alleen dat.

“Met dit verbeterde begrip over de fysieke mechanismen die in je mond plaatsvinden wanneer je chocolade eet, geloven we dat het mogelijk is om chocolade te maken die hetzelfde voelt en smaakt, maar gezonder is,” meent Soltanahmadi.

Hoeveel chocolade wordt wereldwijd gegeten?

Chocolade… men krijgt er niet genoeg van. Wereldwijd groeit de markt voor chocolade al jaren met sterke cijfers, gestuwd door de stijgende welvaart van met name de middenklasse in opkomende landen.

We eten steeds meer chocolade. In 2021 ging er voor ruim 113 miljard Amerikaanse dollar aan chocoladeproducten wereldwijd over de toonbank.

En dit zal met bijna 4 procent stijgen tegen het jaar 2030. Chocolade blijft populairder dan veel andere zoetwaren in Europa.

De grootste chocolade-eters komen uit Europa. Europeanen eten 40% chocolade van de jaarlijkse productie.

Welke landen eten de meeste chocolade?

Chocolade wordt over de hele wereld gegeten, maar de grootste chocolade-eters komen uit Europa. In Nederland staan we op de 13e plek.

Europa is duidelijk het centrum van chocoladeconsumptie. De combinatie van traditie, economie en aanbod verklaart de hoge cijfers.

Zwitserland als opvallende koploper

Zwitserland is al jaren de koploper als het gaat om chocoladeconsumptie per hoofd van de bevolking. De Zwitsers consumeren gemiddeld 8,8 kilo per jaar.

Dit komt niet alleen door de hoge kwaliteit van lokale chocolade, maar ook door de diepgewortelde traditie van chocolademaken. Merken als Lindt en Toblerone zijn wereldwijd bekend en versterken het imago van Zwitserse chocolade.

Lokale producenten spelen slim in op nationale trots en gebruiken hoogwaardige ingrediënten, waardoor Zwitserse chocolade een luxe reputatie heeft. Marketing richt zich vaak op authenticiteit en traditie, wat goed aanslaat bij consumenten die waarde hechten aan kwaliteit en herkomst.

Nederland vergeleken met de buurlanden

Nederland staat niet in de top 10 van meest chocolade consumerende landen. Toch eten we aardig wat chocolade weg per jaar.

Nederland staat namelijk op de 13de plaats. Gemiddeld eten de Nederlanders per jaar zo’n 4,5 kilo chocolade per persoon.

Nederlanders eten gemiddeld 4,5 kilo chocolade per jaar, wat lager is dan België met 5,6 kilo en Duitsland met 7,9 kilo. België staat bekend om pralines en bonbons, terwijl Duitsland grote merken als Milka en Ritter Sport heeft.

De nabijheid van chocoladefabrieken in België en Duitsland maakt verse chocolade toegankelijker, wat bijdraagt aan een hogere consumptie in die landen. Culturele tradities, zoals het geven van chocolade met feestdagen, zorgen voor duidelijke pieken in de verkoop.

Waarom eten mensen in sommige landen meer chocolade?

Economische welvaart maakt chocolade betaalbaar voor een breed publiek. In Zwitserland en België is chocolade verbonden aan nationale trots en tradities.

Feestdagen als Pasen en Sinterklaas zorgen elk jaar voor een piek in de consumptie. De grootste chocolade-eters zijn vaak volwassenen in stedelijke gebieden, maar kinderen blijven grote fans.

Verkoopcijfers laten de afgelopen jaren een lichte groei zien, vooral in premium en duurzame segmenten. Seizoensproducten, zoals paaseitjes en kerstchocolade, zorgen elk jaar voor een duidelijke stijging in de verkoopcijfers.

Chocolade is een zoete lekkernij die in Nederland op veel plekken en momenten wordt gegeten. Veel Nederlanders eten chocolade bij de koffie of als traktatie.

Chocolade wordt vaak cadeau gedaan en speelt een rol bij feestdagen zoals Sinterklaas en Pasen. In Nederland zijn chocoladeletters typisch voor Sinterklaas.

Wereldwijde verschillen in smaakvoorkeur

Advieskantoor KPMG onderzocht wie de grootste fans waren van het donkere goud en zag dat de smaakvoorkeur wereldwijd verschilt. Hoewel vrijwel iedereen van chocolade houdt, toont het onderzoek van KPMG dat er verschillen zijn in voorkeur.

Zo is Zwitserland een groot fan van melkchocolade, terwijl Amerikanen gek zijn op gevulde chocolade. Groot-Brittannië heeft - evenals eigenlijk alle landen - de grootste voorkeur voor melkchocolade, maar zo’n 20% van de Britten houdt ook wel van gevulde chocolade.

Pure chocolade is dan weer het meeste aan de Zwitsers besteed. De animo voor witte chocolade wordt over het algemeen steeds minder: zowel de Zwitsers als de Amerikanen zijn hier minder van gaan eten.

Verder valt de consequente voorkeur van de Britten op: tussen 2008 en 2013 werd er evenveel witte en gevulde chocolade gegeten, en vanwege een kleine stijging in de voorkeur voor pure chocolade werd er iets minder melkchocolade gegeten.

We consumeren chocolade in allerlei vormen, daarbij hebben we een voorkeur voor donkere chocolade. Van alle geconsumeerde chocolade in Nederland is namelijk 30,4% puur.

Hierna volgt chocolade met vulling met 28,3%, daarna melkchocolade en witte chocolade op de laatste plaats.

Welke soorten chocolade spreken mensen aan?

Chocolade bestaat in heel veel verschillende soorten en maten. Denk maar aan chocoladerepen, chocoladetaart, chocolademousse, enzovoort.

De variatie aan chocoladesoorten, zoals puur, melk, wit, blond en ruby, biedt consumenten volop keuzemogelijkheden, waarbij persoonlijke smaak en gezondheidsaspecten steeds meer aandacht krijgen.

Pure chocolade

Pure chocolade staat bekend om zijn volle smaak en het hogere gehalte aan cacao, vaak tussen de 54% en 85%. Dit zorgt voor een intense, soms bittere smaak die veel liefhebbers aanspreekt.

De smaakprofielen lopen uiteen van fruitig en kruidig tot nootachtig, afhankelijk van de herkomst van de cacaobonen en de gebruikte recepten. Om in Nederland een reep puur te mogen noemen moet er minimaal 43% cacao in zitten.

Naast de rijke smaak biedt pure chocolade gezondheidsvoordelen, zoals antioxidanten en een lager suikergehalte dan andere soorten.

Melkchocolade

Melkchocolade blijft razend populair in Nederland. De romige textuur komt door de toevoeging van melkpoeder of gecondenseerde melk.

Ingrediënten als suiker, cacao en melk worden zorgvuldig gemengd om een zachte, zoete smaak te creëren. Vooral jongeren en gezinnen kiezen vaak voor melkchocolade, mede door de toegankelijke smaak en het brede aanbod aan smaken, van karamel tot hazelnoot.

Onderzoek naar de populariteit van melkchocolade, pure chocolade, witte chocolade en cacaopoeder wees eerder uit dat melkchocolade het populairste type chocola is.

Witte chocolade

Witte chocolade onderscheidt zich doordat het geen cacaomassa bevat, maar wel cacaoboter, melk en suiker. Hierdoor is de smaak veel zoeter en de textuur zachter dan bij pure of melkchocolade.

Witte chocolade wordt veel gebruikt in desserts zoals cheesecake en mousse, maar ook als garnering op taarten. De classificatie van witte chocolade blijft een punt van discussie, omdat sommigen het geen ‘echte’ chocolade vinden door het ontbreken van cacao.

Blonde en ruby chocolade

Blonde en ruby chocolade zijn recente innovaties in het schap. Ruby chocolade valt op door de roze kleur en de frisse, fruitige smaak die anders is dan traditionele varianten.

Blonde chocolade heeft een karamelachtige smaak, ontstaan door het karamelliseren van melkbestanddelen. De kleur en presentatie spelen een grote rol in de aantrekkingskracht, vooral bij jongere consumenten.

Innovatie zorgt ervoor dat het aanbod blijft groeien en smaken steeds verrassender worden.

Waarom kan chocolade een prettig gevoel geven?

Naast de gezondheidsvoordelen van het eten van cacao in zijn meest pure vorm, is er ook een psychologisch aspect verbonden. Word je blij van chocolade?

Die vraag heb je jezelf vast al wel eens gesteld of gelezen. Dit komt omdat we meestal horen dat we chocolade eten om “de pijn te verzachten”.

Chocolade kan de stemming kortstondig verbeteren door stoffen als theobromine, cafeïne en fenylethylamine. Deze stoffen stimuleren het zenuwstelsel en zorgen voor een prettig gevoel.

Daarnaast komt er bij het eten van chocolade endorfine vrij, wat een lichte geluksprikkel geeft. De psychologische werking is niet te onderschatten: chocolade wordt vaak geassocieerd met beloning en comfort.

Bij stress grijpen veel mensen instinctief naar een stukje chocolade, omdat het een vertrouwd en geruststellend gevoel geeft. De consumptie ervan bevordert de productie van endorfines die verantwoordelijk zijn voor hormonen die met optimisme en geluk worden geassocieerd.

In chocolade zit fenylethylamine. Door deze stof maken je hersenen endorfine aan.

En door endorfine voel je je blij, gelukkig of zelfs verliefd. Fenylethylamine zit trouwens ook in kaas en rode wijn.

Chocola bevat naast fenylethylamine ook de chemische stof tryptofaan. Deze stof zorgt voor een chemische reactie in je hersenen, waardoor je je gelukkig of zelfs euforisch voelt.

Is chocolade gezond?

Chocolade is populair in Nederland, maar het debat over de gezondheidsvoordelen blijft. Het bevat antioxidanten en voedingsstoffen, maar veel soorten zijn rijk aan suiker en vet.

De impact hangt sterk af van het type chocolade, de hoeveelheid, en je totale eetpatroon. Let wel! Chocolade is en blijft calorierijk, ook puur!

Indien je de chocolade in zijn meest pure vorm en met mate consumeert, kan het zels in het voordeel van je gezondheid werken.

Mogelijke effecten van cacao

Het hoofdbestanddeel van chocolade is cacao en dit heeft zonder twijfel zeer goede eigenschappen. Best eet je rauwe chocolade of zo puur mogelijk, min 75% cacao.

Chocolade helpt je om je cholesterolgehalte te verlagen, omdat cacao oliezuur bevat en dit bestanddeel draagt daar in hoge mate aan bij.

Cacaopoeder, pure, extra bittere chocolade, rauwe cacaopoeder en rauwe chocolade hebben een gunstig effect op de bloedvaten door het hoge gehalte aan flavanolen (antioxidanten).

Een opmerkelijk aspect van chocolade is dat het, zelfs als je kleine hoeveelheden eet, een zeer belangrijk verzadigend effect kan hebben. Pure chocolade bevat namelijk veel vezels en ijzer.

Het consumeren van pure chocolade helpt het stressniveau in het lichaam te verminderen. Op deze manier helpt het de concentratie en het geheugen te verbeteren.

Hart en bloedvaten

Meerdere studies tonen aan dat donkere chocolade met minimaal 70% cacao flavanolen bevat, stoffen die de bloedvaten ontspannen en zo mogelijk de bloeddruk verlagen.

Flavanolen verbeteren ook de bloeddoorstroming en kunnen zo het risico op hart- en vaatziekten iets verkleinen. Toch geldt dit effect vooral bij kleine hoeveelheden, rond de 10 gram per dag.

Melk- en witte chocolade bevatten minder flavanolen en meer suiker, waardoor deze soorten minder gunstig zijn voor het hart. Voor het beste resultaat kies je dus voor pure chocolade, zonder toegevoegde suikers en met een hoog cacaopercentage.

Balans en gewenning

Sommigen noemen chocolade verslavend, vooral door de combinatie van suiker en vet die het brein prikkelt. Het genot komt deels door de smaak, deels door de snelle energieboost.

Fysiek gezien is er geen echte verslaving, maar mentaal kan chocolade eten een gewoonte worden. Het is belangrijk een balans te vinden: af en toe genieten past in een gezond patroon, maar te veel leidt tot gewichtstoename en andere gezondheidsklachten.

Niet alle chocolade is even gezond. De voordelen gelden vooral voor pure chocolade.

Chocolade in tradities over de hele wereld

De redenen voor het eten van chocolade en de vorm waarin we van chocolade genieten, verschillen door het jaar heen. In Nederland kennen we veel tradities, zoals Sinterklaas, Kerst, Valentijnsdag, Pasen, Moederdag en Sint Maarten, waarbij we veel chocolade kopen en cadeau geven.

We eten bijvoorbeeld chocoladeletters tijdens Sinterklaas en we smullen van chocolade-eitjes tijdens Pasen. Wist je trouwens dat de Nederlanders gemiddeld 47 chocoladepaaseieren per persoon voor en tijdens Pasen eten?

Ook andere landen hebben veel van dit soort chocoladetradities. In Amerika wordt tijdens Kerst het grootste deel van de jaarlijks geconsumeerde chocolade verkocht.

In Japan, waar het woord KITKAT “geluk” betekent, vindt juist rond Valentijnsdag meer dan de helft van de Japanse chocoladeverkoop plaats. Amerikanen kopen op Valentijnsdag het liefst chocolade voor hun geliefde.

De geschiedenis en culturele betekenis van chocolade

De officiële benaming voor de cacaoboom, Theobroma cacao, betekent letterlijk ‘voedsel van de goden’. Cacao werd vroeger enkel gedronken met kruiden en water.

Pas in Europa werd het drankje zoet gemaakt met melk en suiker. De reden om Wereldchocoladedag op 7 juli te vieren is omdat het verwijst naar de dag dat chocolade in 1550 in Europa werd geïntroduceerd.

“Word Chocolate Day” staat bekend als de internationale chocoladedag. Deze dag wordt internationaal gevierd op 7 juli.

Al eeuwenlang wordt cacao geteeld; het gebruik begon bij de Maya’s en Azteken in Zuid-Amerika, waar cacao zelfs als betaalmiddel diende.

Van cacaoboon tot chocolade

Chocolade wordt gemaakt van cacaobonen. De bonen zijn afkomstig van cacaobomen, deze groeien vooral in warme en vochtige gebieden rond de evenaar.

De cacaoboon komt vooral uit landen rond de evenaar, zoals Ivoorkust, Ghana, Ecuador en Indonesië. Je kunt dan denken aan Indonesië en Brazilië, maar het wordt vooral geproduceerd in Afrikaanse landen als Nigeria, Ivoorkust en Ghana.

Er zijn drie hoofdsoorten cacaobonen: Forastero, Criollo en Trinitario. Forastero is het meest geteeld en geeft een sterke, bittere smaak.

Criollo is zeldzaam, kwetsbaar, maar staat bekend om zijn zachte, complexe aroma’s. Trinitario is een kruising, met kenmerken van beide.

Cacaoteelt vraagt om een tropisch klimaat, veel regen en schaduw. Boeren gebruiken vaak traditionele methodes, maar moderne technieken winnen terrein.

De kwaliteit hangt sterk af van de zorg en kennis van de teler. Klimaatverandering vormt een groot risico.

Meer droogte en ziektes bedreigen de oogst, waardoor boeren steeds vaker overstappen op duurzamere en weerbaardere teeltmethoden.

Productie in Nederland

Nederland neemt daarin een leidende rol aan, wij zijn wereldwijd veruit de grootste producent van cacao. In ons land wordt ongeveer 500.000 ton aan cacao verwerkt, dat is ongeveer 13% van de totale wereldproductie.

De laatste twee landen produceren samen meer dan 2,5 miljoen ton cacao per jaar. Deze cacaobonen worden van de producerende landen naar landen gebracht waar chocolade verwerkt wordt.

Veel van deze cacaobonen komen uit Indonesië omdat dit vroeger een kolonie was van Nederland. In deze tijd werden de bonen naar Nederland verscheept en ontstond er een cacao-industrie in de Zaanstreek.

De Nederlander Casparus van Houten ontdekte hoe cacaoboter en cacaopoeder gemaakt kon worden. Deze bestanddelen zijn samen met cacaomassa de belangrijkste ingrediënten voor chocolade.

Nederland staat misschien niet in de top 10 van meest consumerende chocolade landen, wij hebben wel een rijke historie en een belangrijke positie in de productie van chocolade.

Ambachtelijke en industriële chocolade

Ambachtelijke chocolade wordt meestal in kleine hoeveelheden gemaakt, vaak met bonen van één plantage. Het proces is handmatig: selecteren, roosteren, malen en concheren gebeurt met aandacht en vakmanschap.

Industriële chocolade draait om massa, snelheid en standaardisatie, met veel machines en minder variatie. Ambachtelijke chocolade is vaak intenser van smaak, met duidelijke tonen van fruit, bloemen of noten.

Fabriekschocolade is meestal zoeter, romiger en voorspelbaar. Ambacht laat het terroir en de kwaliteit van de boon spreken.

Voor de consument betekent ambacht: meer smaak, transparantie en soms eerlijke handel. Maar kleine chocolatiers worstelen met hoge kosten, schommelende prijzen van bonen en beperkte toegang tot markten.

De invloed van ingrediënten en bereiding

Cacao, suiker en melk vormen de basis van chocolade. Extra’s zoals vanille, noten of specerijen brengen meer diepte.

De verhoudingen en kwaliteit van deze ingrediënten maken het verschil. Suiker verzacht de bitterheid, melk zorgt voor een romige textuur.

Pure chocolade bevat meer cacao, melkchocolade juist meer melk en suiker. Witte chocolade bestaat alleen uit cacaoboter, suiker en melk.

Het roosteren en concheren veranderen de smaak ingrijpend. Langer concheren geeft een gladdere, mildere reep.

Korte bereiding houdt smaken krachtig. Terroir speelt een grote rol.

Bodem, klimaat en regio geven chocolade unieke tonen, net als bij wijn of koffie.

Chocolade en duurzaamheid

Het aantal kilogram chocolade dat jaarlijks wordt gegeten neemt wereldwijd toe. Gelukkig bestaat tegelijkertijd ook een stijgende trend in de vraag naar en het aanbod van duurzame chocolade.

De productie van chocolade, van cacaoboon tot reep, kent diverse stappen waarbij duurzaamheid en eerlijke handel steeds belangrijker worden voor zowel producenten als consumenten.

De eerlijke keuze bij chocolade draait om meer dan smaak. Het gaat om waar de cacao vandaan komt, wie er baat bij heeft, en hoe de productie het leven van mensen en het milieu beïnvloedt.

De oorsprong van chocolade ligt vaak in West-Afrika, Latijns-Amerika en Azië. Hier zijn miljoenen kleine boeren afhankelijk van cacao-inkomsten.

Voor veel consumenten wordt de betekenis van herkomst en productie belangrijker. Herkomst, productiemethoden en het verhaal van de boer zijn onderdeel van de koopervaring.

Keurmerken op chocolade

Op chocoladeverpakkingen staan vaak keurmerken als Fairtrade, Rainforest Alliance en Bio. Elk keurmerk heeft eigen criteria, zoals betere lonen, milieuzorg en transparantie.

Toch zijn er verschillen in strengheid en controle. Fairtrade garandeert bijvoorbeeld een minimumprijs, maar lost niet alle problemen op, zoals armoede en ontbossing.

Sommige keurmerken gaan verder, anderen zijn minder streng. Het blijft lastig om als consument te weten wat elk keurmerk echt betekent.

Keurmerken bieden houvast, maar ze zijn geen garantie voor volledige eerlijkheid. Ze helpen wel om duurzame keuzes te maken en bedrijven aan te sporen tot betere praktijken.

Chocolade als ingrediënt

Chocolade is niet alleen geliefd als snack, maar ook een veelzijdig ingrediënt in zowel zoete als hartige gerechten, waarbij experimenteren met smaken leidt tot verrassende culinaire ervaringen.

Chocolade wordt in Nederland op veel manieren gebruikt, van ontbijt tot dessert. In de keuken biedt chocolade eindeloze opties, zowel in zoete als hartige gerechten.

• Chocoladetaart
• Chocolademousse
• Chocolade hagelslag op brood
• Brownies
• Chocoladefondue
• Chocoladekoekjes
• Chocolade als garnering voor desserts
• Chocolade muffins
• Chocolade-ijs
• Hagelslag als snack of topping voor yoghurt

Bekende toepassingen zijn niet alleen gebak en desserts, maar ook verrassende combinaties in moderne recepten.

tags: #hoeveel #mensen #vinden #chocolade #lekker