Bruine wortels bij Kikkerbeet in het aquarium wijzen meestal op rotting, slechte watercirculatie, een ophoping van afvalstoffen of onvoldoende groeiomstandigheden. De Kikkerbeet, Hydrocharis morsus-ranae, is een drijvende waterplant waarvan de wortels vrij in het water hangen en veel lange, witte wortelharen vormen.
Wanneer de wortels bruin, zacht of slijmerig worden, controleer dan eerst de waterkwaliteit, de stroming, rottende plantendelen, de lichtduur en de hoeveelheid voedingsstoffen. Verwijder aangetaste wortels en bladeren, verbeter de omstandigheden en ververs wekelijks een deel van het aquariumwater.
Hoe herken je gezonde en aangetaste wortels?
De wortels van Kikkerbeet drijven in het water en hebben veel lange witte wortelharen. Gezonde wortels zijn meestal wit tot licht crème van kleur en voelen stevig aan. De plant heeft korte stengels waaraan de wortels en bladeren gehecht zijn en lange drijvende stengels die in de zomer nieuwe korte stengels voortbrengen.
Bruine verkleuring betekent niet altijd dat de hele plant verloren is. Wortels kunnen door aanslag donker lijken, terwijl ze onder die laag nog gezond zijn. Zachte, slijmerige of sterk afbrekende wortels wijzen eerder op rotting dan op een oppervlakkige bruine aanslag.
De belangrijkste oorzaken van bruine Kikkerbeetwortels
Ophoping van afvalstoffen
Je hebt veel afvalstoffen in het water: rottende bladeren, uitwerpselen van vissen, … Een teveel aan organisch afval belast het aquarium en kan de wortelzone aantasten. Zolang deze problemen niet aangepakt worden, blijven wortels en bladeren verslechteren.
Verwijder vuil in het aquarium, bijvoorbeeld rottende bladeren. Controleer ook of er dode worteldelen tussen de drijvende plantjes blijven hangen. Vooral in een dicht oppervlak van drijfplanten kan vuil zich gemakkelijk ophopen.
Onvoldoende onderhoud
Je onderhoudt je aquarium niet goed. Als planten in aquarium worden bruin, is onregelmatig water verversen een veelvoorkomende oorzaak. Ververs wekelijks 25 tot 30% van het aquariumwater.
Bij veel afval, algen of instabiele waarden kun je 2 keer per week 20% verversen. Daarmee vul je mineralen aan en voorkom je ophoping van afvalstoffen.
Te weinig watercirculatie
Je hebt te weinig watercirculatie in je aquarium. Controleer of je filter niet is dichtgeslibd en check of de stroming in je bak nog in orde is. Alle plantjes moeten meebewegen in de stroming!
Kikkerbeet verlangt naar ondiep, stilstaand of langzaam stromend water. In een aquarium moet er daarom voldoende circulatie zijn om afvalstoffen weg te voeren, maar een zeer sterke stroming kan drijvende planten voortdurend onder water duwen of bijeenblazen.
Rottende of slecht groeiende planten
Slechte plantengroei in je bak zorgt voor rotting. Hoe beter aquariumplanten groeien, hoe minder last ze van bruine aanslag zullen hebben. Zorg daarom dat aquariumplanten alles hebben om goed te kunnen groeien.
Een plant die nauwelijks groeit, neemt minder voedingsstoffen op en kan sneller beschadigd raken. Verwijder bruine of zachte plantendelen voordat ze verder afbreken en de waterkwaliteit belasten.
Bruine aanslag of echt rottende wortels?
Aquariumplanten die bruin worden, hebben eigenlijk last van een alg. Het is namelijk “bruine alg” die over de bladeren heen kruipt en een “stoflaagje” achterlaat. Dat geeft een soort van bruine schijn aan je aquariumplantjes.
Bruine alg komt vooral voor wanneer er veel afvalstoffen in het water zitten, het aquarium onvoldoende wordt onderhouden, de watercirculatie te gering is of de plantengroei slecht is. Een bruine laag op de wortels kan dus oppervlakkig zijn en niet betekenen dat het wortelweefsel zelf is afgestorven.
Als de wortels bij het aanraken stevig blijven en vooral met een laagje bedekt zijn, ligt het probleem waarschijnlijk eerder aan aanslag. Als de wortels zacht worden, uit elkaar vallen of slijmerig aanvoelen, moet je rekening houden met rotting.
Wat moet je doen bij bruine wortels?
Verwijder voorzichtig de Kikkerbeet uit het aquarium en bekijk de wortels onder goed licht.
Knip bruine of zachte worteldelen weg met een schoon hulpmiddel. Trek niet aan de plant.
Verwijder bruine, zachte of rottende bladeren zodat ze niet verder in het water afbreken.
Controleer of het filter niet is dichtgeslibd en of de stroming in het aquarium nog in orde is.
Verwijder vuil, afgestorven plantendelen en ander organisch afval uit het aquarium.
Ververs wekelijks 25 tot 30% van het aquariumwater.
Voer vissen niet te veel. Eén keer om de dag is al ruim voldoende.
Controleer lichtduur, waterwaarden en voeding voordat je extra meststoffen toevoegt.
Licht en bruine wortels
Licht is vaak de eerste oorzaak als planten in aquarium worden bruin. De meeste aquariumplanten doen het goed met 8 tot 10 uur licht per dag. Geef je minder dan 6 uur licht, dan groeit de plant vaak traag.
Geef je meer dan 10 tot 12 uur licht, dan neemt de kans op algen toe. Die algen kunnen bladeren en wortels bruin laten lijken. Kikkerbeet is een drijvende plant en kan bovendien zelf schaduw op het wateroppervlak vormen.
Als planten in aquarium worden bruin in de winter, controleer dan eerst of de lichtduur nog op 8 tot 9 uur staat en of de lamp nog voldoende opbrengst heeft. Oude TL-buizen verliezen na verloop van tijd kracht. Ledverlichting gaat langer mee, maar ook daar kan vervuiling van de kap lichtverlies geven.
Voeding, CO2 en waterwaarden
Ook een tekort aan voeding is een bekende reden waarom planten in aquarium worden bruin. Aquariumplanten hebben vooral stikstof, fosfaat, kalium en sporenelementen nodig. Zorg voor voldoende CO2 en voeg meststoffen toe aan je aquarium.
Begin met de halve dosering die op de verpakking staat en kijk 2 tot 3 weken naar de reactie van de plant. Bruine puntjes of gaten in oudere bladeren wijzen vaak op een tekort aan kalium. Bleke nieuwe groei wijst eerder op een tekort aan ijzer of sporenelementen.
Waterwaarden spelen ook mee als planten in aquarium worden bruin. Voor een gezelschapsaquarium is een temperatuur van 22 tot 26 °C voor veel planten geschikt. Veel aquariumplanten groeien goed bij een pH van 6,5 tot 7,5.
| Waterfactor | Richtlijn voor beplante aquaria |
|---|---|
| Nitraat | 10-25 mg/l |
| Fosfaat | 0,1-1,0 mg/l |
| Temperatuur | 22-26 °C |
| Licht | 8-10 uur per dag |
Extremen geven sneller problemen met opname van voedingsstoffen. Gebruik daarom een testset en meet minstens 1 keer per week pH, nitraat en eventueel fosfaat als je bruine bladeren ziet.
De juiste plaats voor Kikkerbeet
De Kikkerbeet is een kleine blijvende drijvende waterplant. Drijfplanten drijven op het water en hoeven dus niet geplant te worden, maar kunnen heel simpel op het water gelegd worden. Ze zorgen zelf dat de wortels in het water kriejoelen zodat de wortels voedzame stoffen uit het water kunnen vissen.
De wortels mogen niet in de bodem worden begraven. Kikkerbeet hoort aan het wateroppervlak te blijven drijven, waarbij de bladeren boven het water liggen en de wortels vrij in het water hangen. Wanneer de wortels worden vastgezet, samengedrukt of voortdurend onder een laag vuil liggen, kan de kans op beschadiging en rotting toenemen.
De Kikkerbeet vindt het heerlijk om op een zonnige plaats te staan. Daarnaast verlangt de Kikkerbeet naar ondiep, stilstaand of langzaam stromend water. Hij komt het best tot zijn recht in zoet water.
Waarom kan Kikkerbeet helpen tegen algen?
Kikkerbeet is een vrij snelle groeier en heeft meerdere functies als je hem gebruikt voor de vijver. Daarnaast is het een perfecte zuurstofvoorziener van de vijver. Ook zorgt deze plant ervoor dat algen slecht groeien.
Dit komt omdat er schaduw vormt door de bladen. Doordat drijfplanten schaduw afgeven kunnen algen slecht groeien. Daarnaast onttrekken ze ook nog veel voedingszouten uit de vijver.
Deze plant kan zich snel vermeerderen, daarom is het verstandig om af en toe een handje planten eruit te halen. Een te dicht oppervlak kan het licht beperken en kan de watercirculatie rond de wortels verminderen.
Kenmerken van Kikkerbeet
Tot de Waterkaardefamilie of Hydrocharitaceae hoort de redelijk algemeen voorkomende meerjarige Kikkerbeet, Hydrocharis morsus-ranae L. De plantensoort komt vooral voor in laagveengebieden en is veel te vinden in Nederland.
De tamelijk vlezig aandoende plant heeft cirkelronde bladeren met een hartvormige voet. Het nervensysteem van de bladeren is opmerkelijk. Er is een rechte hoofdnerf en er zijn vier rond gebogen zijnerven; de hoofdnerf heeft aan beide zijden, de zijnerven aan de kant van de bladvoet nog een reeks kleine zijnerven.
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| Hoofdgroep | Planten |
| Plantenfamilie | Hydrocharitaceae |
| Plantengeslacht | Hydrocharis - Hydrocharis |
| Plantvorm | waterplant |
| Plantgrootte | 0.10 - 0.30 meter |
| Bloemkleuren | wit, geel |
| Bloeiwijze | alleenstaande bloem |
| Bloemvorm | drietallig |
| Bloemtype | eenslachtig |
| Bloembladen | 3 kelkbladen, 3 kroonbladen |
| Meeldraden | 12 meeldraden |
| Vruchtbeginsel | onderstandig |
| Vrucht | bes |
| Stengel | drijvend |
| Bladstand | wortelstandig-verspreid |
| Bladvormen | rond, hartvormig |
| Bladrand | gaaf |
Bloei en voortplanting
De bloeiperiode van de Kikkerbeet valt in de maanden juni, juli en augustus. De plant groeit gemiddeld 15 tot 30 centimeter de hoogte in en is prima winterhard. Kikkerbeet vormt bloemen met een tamelijk lange steel die uit een schede tevoorschijn komen en boven het wateroppervlak uitsteken.
De bloemen zijn 2 tot 3 cm in doorsnee en hebben drie witte kroonbladen, die aan de voet, we noemen dat de nagel van het kroonblad, geel zijn. Een bloem staat maar een dag open. De bestuiving en bevruchting vindt plaats door insecten, zoals bladluizen en vliegjes, maar ook grotere zweefvliegen en bijen zijn op de bloemen aangetroffen.
Er zijn aan een plant aparte mannelijke en vrouwelijke bloemen te vinden; het is dus een eenhuizige plant. Nog steeds is niet helemaal goed duidelijk of Kikkerbeet inderdaad een eenhuizige of tweehuizige plantensoort is. Hier is nog ruimte voor onderzoek!
Winterknoppen en overwintering
Kikkerbeet vormt in het najaar zogenaamde winterknoppen. Deze zakken naar de bodem en overwinteren in de modderige bodem. In het voorjaar ontwikkelen zich daaruit weer jonge planten die dan naar boven komen drijven.
Kikkerbeet hoort volgens de indeling naar het stadium dat het moeilijke jaargetijde overwintert tot de Hydrofyten. Deze indeling is ontwikkeld door Raunkiær, een Deens botanicus en plantenecoloog.
Seizoen en groei in het aquarium
Aquariumplanten kennen geen harde winterrust zoals tuinplanten, maar er is wel seizoensinvloed. In de winter staat de kamer vaak donkerder en koeler. Daardoor groeien planten langzamer, ook in een aquarium.
Doseer in die periode minder voeding als de groei stilvalt. Geef bijvoorbeeld 25 tot 50% minder dan in het voorjaar en de zomer. In lente en zomer neemt de groei meestal toe. Dan hebben planten vaak meer voeding en regelmatiger snoei nodig.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik water verversen als de wortels van Kikkerbeet bruin worden?
Ververs 1 keer per week 25 tot 30% van het water. Bij veel afval, algen of instabiele waarden kun je 2 keer per week 20% verversen.
Hoeveel licht hebben aquariumplanten nodig?
De meeste soorten doen het goed met 8 tot 10 uur licht per dag. Minder dan 6 uur is vaak te weinig. Meer dan 10 tot 12 uur vergroot de kans op algen.
Is bruinkleuring altijd een voedingstekort?
Nee. Planten in aquarium worden bruin kan ook komen door te weinig licht, verkeerde plaatsing, een ingegraven rizoom, slechte waterwaarden of aanpassingsstress na het planten.
Welke temperatuur is geschikt voor aquariumplanten?
Voor veel gangbare soorten is 22 tot 26 °C geschikt. Tropische soorten kunnen vaak tot 28 °C aan, maar bij hogere temperaturen groeit een deel van de planten minder goed. Kouder dan 20 °C remt de groei van veel gangbare soorten.
Is Kikkerbeet hetzelfde als een rizoomplant?
Nee. Een veelgemaakte fout is het ingraven van een rizoomplant. Bij Anubias barteri en Microsorum pteropus moet het rizoom boven de bodem blijven. Kikkerbeet is daarentegen een drijvende waterplant waarvan de wortels vrij in het water hangen.
Kunnen huisdieren of kinderen last krijgen van aquariumplanten?
Planten in aquarium worden bruin is een probleemomschrijving en geen plantensoort. Daarom kun je niet in het algemeen zeggen of de plant giftig is. Controleer altijd de soortnaam.
Sommige aquarium- en moerasplanten kunnen bij inname klachten geven bij katten, honden of kleine kinderen. Zet losse snoeiresten daarom niet binnen bereik en laat huisdieren niet uit het aquarium drinken.

tags: #kikkerbeet #wortels #worden #bruinaquarium