Kruiden voor energie kunnen vooral nuttig zijn wanneer vermoeidheid samenhangt met stress, mentale belasting, een tijdelijke dip of behoefte aan meer focus. Bekende voorbeelden zijn gember, rozemarijn, pepermunt, rhodiola rosea, Panax ginseng, ashwagandha, maca en groene thee.
Een kruid levert geen energie in de vorm van calorieën en vervangt geen slaap, volwaardige voeding of herstel. Wie voortdurend moe is, zou zich eens kunnen afvragen of het signalen van het lichaam zijn die erop wijzen dat hij meer moet slapen, beter moet eten, een andere leefstijl nodig heeft of dat hij niet op kan tegen de te grote last van werk en andere verplichtingen.
Wat betekent energie bij kruiden?
Energie is de brandstof van je lichaam. Je hebt het nodig om te denken, te bewegen, te herstellen en zelfs om te ontspannen. Vermoeidheid ontstaat wanneer er ergens in dat systeem een disbalans is - bijvoorbeeld door stress, weinig of slechte slaap, tekorten in voeding of overbelasting.
De energieproductie vindt plaats in de cellen, vooral in de mitochondriën. Hier worden voedingsstoffen omgezet in bruikbare energie. Daarvoor zijn onder andere vitaminen, mineralen en aminozuren nodig. Ook hormonale balans, schildklierwerking en de bijnieren spelen een rol in je energieniveau.
Wanneer deze systemen langdurig onder druk staan, kan de vermoeidheid chronisch worden. Dit beïnvloedt je stemming, concentratie en lichamelijke prestaties. Daarom is het belangrijk om de oorzaak aan te pakken én het lichaam te ondersteunen in herstel.
Drie soorten kruiden voor energie
Er zijn drie belangrijke categorieën kruiden die meer energie kunnen geven. Dat zijn tonicums, adaptogenen en stimulanten. Ze geven het lichaam en de geest allemaal energie, maar doen dat op verschillende manieren.
Tonicums
Als een kruid een zogenaamd 'tonicum' is, geeft de plant je een gevoel van balans en algemeen welbevinden. Een van de bekendste tonicums in deze categorie is ginsengwortel, een veelzijdig kruid waar we ons verderop in gaan verdiepen.
Adaptogenen
Adaptogenen zijn planten en wortels die het lichaam helpen bij stressmanagement en energiehuishouding. Het woord komt van het Engelse adapt, wat “aanpassen” betekent. Deze kruiden helpen je lichaam in balans te blijven, ook bij drukke dagen, deadlines of fysieke inspanning.
Deze kruiden danken hun naam aan het feit dat ze zich kunnen aanpassen (adapt) aan de omstandigheden in het menselijk lichaam. Men denkt dat ze fysiologische functies stimuleren of juist afremmen en daarmee voor balans zorgen. Tonicums en adaptogenen geven dezelfde reactie, maar verschillen qua terminologie en perspectief.
Bij ayurvedische en Chinese geneeskunst worden al eeuwenlang vitaliserende middelen gebruikt om de aanpassingsmechanismen van het lichaam op te peppen. In de hedendaagse westerse wetenschappen hebben deze middelen de naam ‘adaptogenen’ gekregen: planten die stimulerend kunnen werken maar ook kalmerend, afhankelijk van de behoefte van het lichaam.
De belangrijkste mogelijke effecten van adaptogene kruiden zijn meer energie en vitaliteit, betere mentale focus, ondersteuning bij fysieke en mentale stress en ondersteuning van herstel en weerstand.
Stimulanten
Stimulanten ondersteunen het lichaam niet bij het ontwikkelen van balans, maar stimuleren een specifieke reactie. Daarbij maakt de lichaamsconditie niet uit. Zorgvuldig en punctueel gebruik kan een gecontroleerde energieprikkel geven.
Wees je er echter van bewust dat dat niet altijd het enige effect is. Bekende stimulanten zijn cocaïne, cafeïne, ephedra en amfetamine.
De beste kruiden voor energie en alertheid
Gember
Gember staat bekend om zijn krachtige en stimulerende eigenschappen. Het bevat gingerol, een bioactieve stof met antioxidante en ontstekingsremmende eigenschappen. Gember kan helpen om de bloedsomloop te bevorderen en kan de stofwisseling stimuleren, waardoor je je energieker voelt.
Gember staat bekend om zijn oppeppende eigenschappen. Het geeft je lichaam een natuurlijke energieboost zonder cafeïne. Je kunt gedroogde gember eenvoudig aan je favoriete thee of gerechten toevoegen voor die extra oppepper.
Munt-gember infusie is een heerlijke manier om je energielevel op peil te houden in de zomer. De frisse munt zorgt voor een verkoelend effect. Dit is perfect voor warme dagen. Gember voegt een pittige twist toe.
Het maken van munt-gember infusie is heel eenvoudig. Voeg een handvol verse muntblaadjes en een paar plakjes verse gember toe aan heet water. Laat dit ongeveer tien minuten trekken. Voeg daarna eventueel wat honing toe voor een vleugje zoetheid.
Panax ginseng
Ginseng is een populair kruidensupplement, bekend om zijn energieverhogende eigenschappen. Ook is aangetoond dat het de hersenfunctie stimuleert, waardoor het een gewild kruid is voor het verbeteren van de sportprestaties en het mentale functioneren.
Panax ginseng is het meest bestudeerde type in menselijk onderzoek. Ginseng bevat verbindingen, waaronder ginsenosiden, eleutherosiden en ciwujianosiden, die ginseng zijn prestatie- en energieverhogende werking zouden geven.
In een aantal menselijke studies is aangetoond dat het nemen van ginseng de fysieke prestaties verbetert bij mensen die actief zijn en bij degenen die een zittend leven leiden. Daarnaast gaat het vermoeidheid tegen en bevordert het de mentale alertheid.
De belangrijkste werkzame stoffen in ginseng (de ginsenosiden) schijnen stress tegen te gaan en de mentale en fysieke prestaties te verbeteren. Andere bestanddelen, zoals de panaxanen, kunnen het bloedsuiker helpen verlagen, terwijl wordt aangenomen dat de polysacchariden (meervoudige suikers) de immuunfunctie ondersteunen.
Doordat Panax een stimulerende werking op het immuunsysteem heeft, ondersteunt hij de functie van de hypothalamus-hypofyse-bijnieras, het hormonale stress-systeem van het lichaam. In theorie kan Panax ginseng helpen bij mensen met chronische vermoeidheid.
Doses van 200 - 1.000 mg per dag zijn in verband gebracht met gunstige effecten op het energieniveau, de concentratie en de stemming bij volwassenen. In combinatie met vitaminen en mineralen leidt 80 mg ginseng per dag bij volwassenen tot vermindering van vermoeidheid.
Panax moet zes tot acht weken achtereen gebruikt worden en daarna twee weken niet. Het wordt niet aanbevolen bij vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven of bij mensen met hoge bloeddruk.
Houd er rekening mee dat het gebruik van ginseng mogelijke bijwerkingen heeft, zoals slapeloosheid, diarree en een verhoogde hartslag en bloeddruk. Bovendien kan dit kruid de werking van gangbare medicijnen beïnvloeden, zoals die voor de behandeling van diabetes, depressie en hart- en vaatziekten.
Rhodiola rosea
Rhodiola rosea, ook bekend als ‘rozewortel’ is lange tijd gekoesterd in Scandinavische landen vanwege de vitaliserende eigenschappen ervan. De Vikingen gebruikten het omdat ze geloofden dat het zorgde voor meer uithoudingsvermogen.
Rhodiola rosea is een plant die al eeuwenlang wereldwijd wordt gebruikt in traditionele geneeskundesystemen om het geheugen, de alertheid en het uithoudingsvermogen te verbeteren. Het is aangetoond dat het de mentale vermoeidheid vermindert, de hersenfunctie en de stemming stimuleert en de sportprestaties verhoogt, zowel in menselijke als dierlijke studies.
Het kan vooral nuttig zijn voor mensen die een burn-out hebben, gedefinieerd als “emotionele, motivationele en fysieke uitputting als gevolg van chronische beroepsmatige stress”. Een 12 weken durende studie bij 118 mensen met een burn-out wees uit dat een supplement met 400 mg Rhodiola rosea-extract per dag zorgde voor aanzienlijke verbetering in het gevoel van uitputting, verminderde concentratie en gebrek aan vreugde, vergeleken met de beginwaarden.
Bij een lage dosering is Rhodiola meer stimulerend en bij een hoge meer kalmerend. Het kruid kan helpen bij zaken als verminderde werkprestaties, gebrek aan eetlust, stemmingswisselingen zoals prikkelbaarheid, slecht slapen, hoofdpijn en vermoeidheid door overmatige activiteit, mentale vermoeidheid en virusinfecties.
Dankzij een supplement met dit kruid kunnen artsen hun nachtdienst bijvoorbeeld veel beter uitvoeren en studenten betere cijfers halen. Er zijn geen bijwerkingen en interacties gevonden.
Een Rhodiola rosea-supplement kan ook nuttig zijn voor mensen met chronische vermoeidheid en het kan de sportprestaties verbeteren. Een veelgebruikte dosering is 200-600 mg/dag bij een gestandaardiseerd extract met 3% rosavinen en 0,8-1% salidroside.
Ashwagandha
Ashwagandha, soms ook wel ‘Indische ginseng’ genoemd, is een traditioneel kruid dat men veel gebruikt op het Indiase subcontinent. Het kruid wordt ook in India en Afrika toegepast en staat bekend als versterkend middel of adaptogeen.
De actieve bestanddelen, withanoliden, zijn steroïd en lijken op de ginsenosiden in Aziatische (Panax) ginseng. Bij dierproeven is naar voren gekomen dat het wellicht de immuuncellen stimuleert, zoals lymfocyten, ontstekingsprocessen remt en het geheugen verbetert.
Een 8 weken durende studie bij 50 mensen toonde aan dat een supplement met 600 mg ashwagandhawortelextract per dag het geheugen, de aandacht en de informatieverwerking aanzienlijk verbeterde, in vergelijking met een placebo.
Een onderzoek dat vijf studies omvatte, toonde aan dat ashwagandha goed werd getolereerd en leidde tot betere prestaties op het gebied van cognitieve taken, aandacht en reactietijd. Bovendien bleek uit een ander onderzoek van 12 weken bij 50 oudere volwassenen dat het nemen van 600 mg ashwagandha-wortelextract per dag de slaapkwaliteit, de mentale alertheid en de algemene levenskwaliteit verbeterde, vergeleken met een placebogroep.
Onderzoek toont aan dat ashwagandha een gunstig effect kan hebben op de productie van cellulaire energie en een nuttig instrument kan zijn voor het verbeteren van sportprestaties. Er zijn geen significante bijwerkingen of interacties met andere middelen gevonden.
Toepassing tijdens de zwangerschap of de borstvoedingsperiode is nooit onderzocht. Een genoemde hoeveelheid is 3-6 g/dag gedroogde wortel in tabletten of thee, of driemaal daags 2-4 ml tinctuur.
Siberische ginseng
Siberische ginseng (Eleutherococcus senticosus) is een milde adaptogeen die stressvermindering en uithoudingsvermogen ondersteunt. Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat Siberische ginseng antioxidanten bevat, evenals kankerremmende stoffen en stimulerende stoffen voor het immuunsysteem en de hypofyse-bijnieras.
De meeste kennis over de adaptogene effecten van dit kruid bij mensen is afkomstig van onderzoek dat in de voormalige Sovjetunie is gedaan. Bijna alle uitkomsten van die onderzoeken zijn positief, terwijl de westerse onderzoeksresultaten meer ambivalent zijn.
Hoewel dit kruid op grote schaal wordt gebruikt, is er eigenlijk geen consensus in onderzoeksgegevens. Daar staat tegenover dat er zelden bijwerkingen optreden en dat het kruid de mentale precisie en het fysieke incasseringsvermogen lijkt te versterken, althans bij sporters, zonder de nadelen van andere middelen, zoals cafeïne.
Een nadeel is dat het, net als Panax, niet lang achtereen (maximaal zes tot acht weken) gebruikt mag worden en dat daarna een pauze van twee weken gehouden moet worden. Anders kunnen de positieve effecten verloren gaan.
Maca
Maca (Lepidium meyenii) is een plant die van nature in Peru voorkomt en die gewaardeerd wordt om zijn energieverhogende vermogen. Maca is een natuurlijk tonicum dat energie geeft en groeit op hoogte in de Andes.
De lokale bevolking van Peru gebruikt het als lustopwekkend middel en als superfood. Het prettige effect hiervan gaat gepaard met een overvloed aan vitamines, mineralen en andere heilzame zuren.
Menselijke studies tonen aan dat een macasupplement kan helpen het energieniveau te verhogen, angst te verminderen en de sportprestaties te verbeteren. Studies tonen aan dat een macasupplement positieve effecten kan hebben op de sportprestaties, de stemming en het energieniveau.
Niet iedereen vindt de smaak van macawortel prettig. In poedervorm is het echter makkelijk toe te voegen aan smoothies of havermout voor de perfecte zoete traktatie.
Guarana
Guarana wordt vaak gebruikt als ingrediënt in energiedrankjes en supplementen vanwege de stimulerende werking. De zaden bevatten zeer veel cafeïne en daarnaast saponinen en tannines, waarvan wordt aangenomen dat ze een gunstig effect hebben op de energie en de hersenfunctie.
Terwijl menselijke studies gemengde resultaten hebben opgeleverd, hebben andere studies aangetoond dat het aanvullen met guarana-extract alleen of in combinatie met andere voedingsstoffen in doses variërend van 37,5 - 300 mg kan helpen om de aandacht, alertheid en geheugenprestatie te verhogen.
Tot nu toe hebben twee klinische trials geen bewijzen opgeleverd voor een effect van guarana op het denken of het mentaal functioneren. Er bestaan dus veel claims dat deze plant goed werkt tegen vermoeidheid, maar er zijn niet veel onderzoeken om die claims te staven.
Guarana kan bij hoge doseringen als supplement leiden tot bijwerkingen zoals een verhoogde hartslag en angst. Evenals elk product met cafeïne kan guarana bij een te hoog gebruik leiden tot slapeloosheid, trillen, angst, hartkloppingen en frequent urineren.
Het kan beter niet worden gebruikt tijdens zwangerschap en borstvoeding. Cafeïne kan leiden tot overstimulatie van de bijnieren waardoor er te veel stresshormonen, zoals cortisol, vrijkomen.
Groene thee en yerba maté
Groene thee is een uitstekende keuze als je je wat vermoeid voelt. Het bevat een beetje cafeïne wat je energie kan geven zonder de crash die je bij koffie kunt ervaren.
Groene thee bevat cafeïne en L-theanine. Deze combinatie kan je alertheid en concentratie verbeteren zonder de zenuwachtigheid die je soms krijgt van koffie.
Een kop groene thee met citroen is eenvoudig te maken. Je hebt alleen (losse) groene thee en een verse citroen nodig. Laat de thee trekken en knijp wat citroensap erin.
Yerba maté is het natuurlijke antwoord op energiedrankjes. Het is daarbij te vergelijken met thee en koffie, omdat het ook een oppepper geeft en het smaakt ongeveer net zo als groene thee.
Yerba maté kan je stemming verbeteren omdat er cafeïne, vitamines en antioxidanten in zitten. Houd er wel rekening mee dat grotere hoeveelheden de darmwerking kunnen stimuleren.
Pepermunt
Pepermunt is een verfrissend en opwekkend kruid dat je geest en lichaam kan stimuleren. De geur van pepermunt alleen al kan een gevoel van alertheid en concentratie bevorderen.
Het simpelweg inhaleren van het aangename aroma van de essentiële olie van pepermunt kan helpen om de energie, de stemming, de sportieve prestaties en de alertheid te stimuleren.
Verschillende studies hebben aangetoond dat het inademen van pepermunt etherische olie vermoeidheid vermindert en de alertheid, het geheugen en de energie verhoogt. Een studie onder 144 mensen wees uit dat blootstelling aan het aroma van pepermuntolie de alertheid en het geheugen verbeterde.
Pepermuntthee of -infusie kan je spijsvertering ondersteunen, wat kan bijdragen aan een verbeterd energieniveau. Pepermunt heeft ook een rustgevende werking en helpt bij de spijsvertering.
Etherische pepermuntolie heeft een goed veiligheidsprofiel. Toch moet je nooit een etherische olie innemen, tenzij je het met je zorgverlener hebt besproken, omdat het innemen van te veel pepermuntolie giftig kan zijn.
Rozemarijn
Rozemarijn is niet alleen een smaakvolle toevoeging aan hartige gerechten, maar het kan ook je concentratie en mentale helderheid bevorderen. De verkwikkende geur van rozemarijn kan je alertheid verhogen en vermoeidheid verminderen, waardoor je je energieker voelt om je taken aan te pakken.
Net als pepermunt kan het aroma van essentiële rozemarijnolie helpen om de cognitieve prestaties te verbeteren. Door het inademen van rozemarijnolie kunnen verbindingen in de olie, terpenen genaamd, in je bloedbaan terechtkomen, vanwaar ze direct je hersenen kunnen bereiken.
Een studie bij 20 volwassenen toonde aan dat blootstelling aan essentiële rozemarijnolie die in de lucht werd verspreid leidde tot betere prestaties op het gebied van cognitieve taken, zoals die waarbij snelheid en nauwkeurigheid een rol speelden.
Een andere kleine studie bij 8 volwassenen toonde aan dat het verbruik van 250 ml water met rozemarijnextract leidde tot betere prestaties op geautomatiseerde cognitieve taken.
Salie
Onderzoek toont aan dat salie (Salvia) bij volwassenen een indrukwekkende verbetering teweeg kan brengen van de cognitieve prestaties. Salie bevat veel krachtige plantaardige stoffen, waaronder luteïne, rozemarijnzuur, kamfer, quercetine en apigenine.
Bij gebruik als supplement is aangetoond dat salie bij gezonde jongere en oudere volwassenen zorgt voor verbetering van de stemming, alertheid, aandacht, het geheugen en de woordherinnering.
Zo bleek uit een studie bij 36 gezonde volwassenen dat een behandeling met 50 microliter (uL) etherische salie-olie leidde tot verbeteringen in het geheugen en aandachtvragende taken. Het verminderde ook mentale vermoeidheid en verhoogde de alertheid over een periode van 4 uur.
Bacopa monnieri en brahmi
Bacopa monnieri is een plant die groeit in natte, moerassige gebieden in heel Zuid-Azië. Het wordt gebruikt in de ayurvedische geneeskunde om een verscheidenheid aan kwalen te behandelen, waaronder angst, slapeloosheid en geheugenproblemen.
De cognitie-verhogende effecten van Bacopa monnieri worden toegeschreven aan de concentratie van triterpenoïde saponinen, die bekend staan als bacosiden, en die neuroprotectieve en cognitie-verhogende eigenschappen hebben.
Een overzicht van 9 studies met in totaal 518 mensen wees uit dat een dagelijks supplement met ongeveer 300 mg Bacopa monnieri-extract de hersenfunctie verbeterde, vooral de snelheid van de informatieverwerking en de reactietijd.
Bacopa monnieri wordt over het algemeen als veilig beschouwd, maar het kan bijwerkingen zoals spijsverteringsproblemen veroorzaken bij sommige mensen, en het kan reageren met bepaalde medicijnen.
Centella asiatica, of gotu kola
Gotu kola wordt in traditionele geneeskundige systemen gebruikt om de hersenfunctie te helpen verbeteren, maar ook wordt het bestudeerd vanwege de gunstige effecten op de alertheid en het humeur.
Een 2 maanden durende studie onder 28 oudere volwassenen die 250-750 mg gotu kola-extract per dag kregen, toonde aan dat degenen die de hoogste dosis namen, verbeteringen ervoeren in het werkgeheugen, de alertheid en de zelf gemelde stemming, in vergelijking met een controlegroep.
Een ander 3 maanden durend onderzoek bij 80 oudere volwassenen toonde aan dat een supplement met 500 mg en 750 mg gotu kola-extract per dag de kracht en het fysieke functioneren aanzienlijk verbeterde, vergeleken met een placebogroep.
Kaneel
Kaneel is niet alleen een heerlijke toevoeging aan talloze gerechten, maar het heeft ook stimulerende eigenschappen die je energie kunnen geven. Zo lijkt kaneel te helpen met het stabiel houden van de bloedsuikerspiegel, waardoor je energieniveau constant blijft gedurende de dag.
Voeg een snufje kaneel toe aan je ochtendsmoothie of havermout om je dag goed te beginnen.
Kurkuma
Kurkuma is niet alleen een populaire specerij vanwege zijn warme kleur en smaak, maar het staat ook bekend om zijn vele gezondheidsvoordelen. Het actieve bestanddeel in kurkuma, curcumine, staat bekend om zijn krachtige ontstekingsremmende eigenschappen.
Ontstekingen kunnen leiden tot vermoeidheid en een futloos gevoel, maar door kurkuma aan je dieet toe te voegen, kun je je energieniveau op natuurlijke wijze stimuleren en je lichaam gezond houden.
Citroengras
Citroengras staat bekend om zijn verfrissende en verkwikkende aroma. Het kan je zintuigen prikkelen en je geest wakker maken.
Bovendien staat citroengras bekend om de ontstekingsremmende eigenschappen en kan het je spijsvertering ondersteunen, wat je helpt om je energieker te voelen na een maaltijd.
Citroengras kan je zenuwen kalmeren en je concentratie verhogen. Citroengras thee biedt ook een lichte en frisse smaak die je verfrist bij warm weer.
Schisandra
Schisandra komt oorspronkelijk uit noord- en noordoost-China en de aangrenzende regionen van Rusland en Korea. De belangrijkste bestanddelen zijn de lignanen die in de vruchtzaden zitten.
Dit adaptogeen lijkt op Panax maar dan milder. Bij laboratoriumonderzoek komt naar voren dat het de werkprestaties en kracht kan verbeteren en dat het vermoeidheid kan verminderen.
Dat hoeft echter niet voor mensen te gelden. Bijwerkingen komen niet veel voor, maar de maag kan ervan van streek raken, de eetlust kan afnemen en er kan huiduitslag ontstaan.
Kruidenthee voor energie en hydratatie
Kruidenthee kan helpen bij vermoeidheid door de unieke voordelen van verschillende kruiden. Naast hydratatie bieden bepaalde kruiden stoffen die je lichaam en geest ondersteunen.
Bovendien is hydratatie belangrijk in de zomer. Het drinken van kruiden thee helpt je dus gehydrateerd te blijven en ondersteunt je lichaam op verschillende manieren.
Groene thee met citroen
Het toevoegen van citroen geeft niet alleen een frisse smaak, maar het helpt ook bij de opname van antioxidanten. Deze antioxidanten kunnen je lichaam helpen om vrije radicalen te bestrijden.
Citroen zit boordevol vitamine C, wat je immuunsysteem een boost geeft. Dit kan nuttig zijn tijdens de zomer wanneer je lichaam extra steun nodig heeft.
Drink je groene thee met citroen liever koud? Dat kan ook! Maak de thee zoals gewoonlijk en laat deze afkoelen. Voeg ijsblokjes toe voor een verfrissende drank.
Munt-gemberinfusie
Het maken van munt-gemberinfusie is heel eenvoudig. Voeg een handvol verse muntblaadjes en een paar plakjes verse gember toe aan heet water. Laat dit ongeveer tien minuten trekken.
Geniet van je munt-gemberinfusie op elk moment van de dag. Het hydrateert en verfrist, zodat je je fit en energiek blijft voelen.
Rozenbottel-hibiscusmix
Rozenbottel en hibiscus zijn een perfecte combinatie voor een zomerse thee. De rozenbottel zit boordevol vitamine C. Dit kan je een fijne energieboost geven als je je uitgeput voelt.
Hibiscus heeft een licht zurige smaak die verfrissend werkt op warme dagen. Samen maken rozenbottel en hibiscus een kleurrijke en smaakvolle thee.
Deze mix bevat geen cafeïne. Dit betekent dat je deze thee de hele dag door kunt drinken, zonder je zorgen te maken over moeilijk in slaap vallen.
Kamille-lavendelthee
Kamille-lavendelthee is een geweldige keuze als je wat rust nodig hebt op een warme zomerdag. Deze kruidenthee bevat geen cafeïne, dus je kunt het zonder zorgen drinken voor het slapengaan.
Kamille staat bekend om zijn kalmerende eigenschappen en lavendel voegt een heerlijk aroma en extra rustgevende werking toe. Samen helpen kamille en lavendel je te ontspannen.
Het drinken van kamille-lavendelthee kan helpen je geest te kalmeren. Het is ook een goede keuze als je last hebt van stress of angst.
Zoethout-venkelthee
Zoethout-venkelthee is een perfecte keuze voor warme zomerdagen. Deze mix is heerlijk zoet en heeft een verfrissende nasmaak.
Zoethout staat bekend om zijn zoete smaak en kan je helpen bij het verminderen van stress. Venkel helpt bij de spijsvertering en kan een opgeblazen gevoel verminderen.
Beide kruiden zijn cafeïnevrij, dus je kunt ervan genieten zonder je zorgen te maken over slapeloosheid of onrust.
Kruiden met cafeïne: tijdelijke stimulatie
In plaats van naar de koffie te grijpen, zijn er prachtige, natuurlijke kruiden die je alle energie geven die je nodig hebt. Je kunt ze bijvoorbeeld als thee te drinken of als capsule nemen.
De effecten van cafeïne zijn zeer bekend: het centrale zenuwstelsel wordt er bijvoorbeeld door gestimuleerd, de spijsvertering wordt sneller en het heeft een licht diuretisch effect.
Wanneer u een plantengeneeskundig middel zoekt die vermoeidheid bestrijdt, bedenk dan dat ze geen van alle ‘energie’ geven aangezien ze geen calorieën bevatten. Ook kunnen kruiden met cafeïne, zoals guarana, uiteindelijk averechts werken als u ze te veel gebruikt.
De meeste mensen onderdrukken die alarmsignalen met stimulerende middelen zoals cafeïne of kalmeringsmiddelen zoals alcohol. Sommige zoeken hun heil bij medicijnen of bij drugs om de dag door te komen.
Daarmee is het probleem wellicht op korte termijn te verhelpen, maar drugs, geneesmiddelen en alcohol kunnen bijwerkingen hebben, verslavend zijn en uiteindelijk tot meer stress leiden.
Kruiden die terughoudendheid vragen
Ephedra
Ephedra is geschikt voor mensen die een flinke boost in energie willen hebben. De plant bevat de stof ephedrine, die een vergelijkbare werking als cafeïne heeft. Ephedrine werkt echter krachtiger.
Het doet je hartslag en dus ook je bloeddruk stijgen. Je voelt je daardoor energieker, helder en actief. Je lichaamstemperatuur stijgt en de bronchiën verwijden.
Maar pas wel op met het gebruik van ephedra. Neem niet te veel ephedra. Als je teveel neemt, kun je last van hartkloppingen, onrust, slapeloosheid en een trillerig gevoel krijgen.
Het is beter om het niet te lang achter elkaar te gebruiken, omdat er het risico van een hoge bloeddruk bestaat. Ephedra valt onder de geneesmiddelenwet en mag daarom ook niet als voedingssupplement verkocht worden.
Kratom
Kratom is een opwekkend middel en vooral de Thaise kratom is erg populair. De boom groeit in tropische gebieden, zoals Thailand, Myanmar, Papoea-Nieuw-Guinea, Maleisië en Indonesië.
Kratom heeft echter niet overal in de wereld dezelfde reputatie. In andere regio's is sprake van strenger toezicht op het gebruik van kratom.
Kratom is alleen psychoactief in grotere hoeveelheden. Een correcte dosis is echter cruciaal, omdat een grotere dosering vaak het tegenovergestelde effect heeft. Daarbij voel je je eerder ontspannen in plaats van alert.
Een lagere dosis genereert echter een stimulerende, energieke buzz, maar met een rustgevend gevoel van tevredenheid. Vanwege de psychoactieve werking en de uiteenlopende juridische status is medische begeleiding belangrijk.
Kolanoot
De kolanoot is rijk aan cafeïne en theobromine. Cafeïne en theobromine zijn stoffen die een mens weer energie geven. Theobromine is een alkaloïde en verhoogt de alertheid.
Dit helpt om je beter te kunnen concentreren, waardoor je meer werk gedaan krijgt. Het zou verder ook kunnen zorgen voor een verbetering van je stemming, waardoor je je meer tevreden voelt.
Evenals andere cafeïnehoudende middelen kan kolanoot bij overmatig gebruik onrust, slapeloosheid, hartkloppingen en angst versterken.
Guarana bij overmatig gebruik
Guarana geeft je energie een krachtige boost. Het voelt anders aan dan koffie, omdat het een meer evenwichtig effect heeft.
Er wordt beweerd dat de cafeïne uit guarana langzamer wordt vrijgegeven dan uit koffie, maar bij een dierproefonderzoek bleek dit niet het geval.
Evenals elk product met cafeïne kan guarana bij een te hoog gebruik leiden tot slapeloosheid, trillen, angst, hartkloppingen en frequent urineren.
Minder overtuigend onderzochte middelen
Cordyceps
In het oude China werd deze paddestoel toegepast om het lichaam bij uitputting of na een langdurige ziekte sterker te maken. Tegenwoordig zijn er preparaten van meer dan tien verwante soorten op de markt, waaronder kunstmatig geteelde mycelia.
Uit een aantal onderzoeken komt naar voren dat ze wellicht werken tegen kanker, de immuniteit verbeteren en antioxiderend werken. Helaas zijn de onderzoeken naar de geneeskrachtige werking van Cordyceps niet eenduidig omdat ze meestal op dieren zijn uitgevoerd of in reageerbuizen.
Ook werd er bij sommige onderzoeken gebruikgemaakt van injectie van extract in plaats van oraal in te nemen supplementen. Desondanks heeft Cordyceps een lange historie van toepassing in voeding en is het helemaal veilig.
Kelp
Kelp, ofwel bruinalg, is een soort zeewier met als belangrijkste actieve bestanddelen jodium, alginezuur (E400) en fucoidan. Jodium is belangrijk voor het behoud van de schildklierfunctie.
Bij iemand met een lage jodiumopname kan kelp uitkomst bieden bij aandoeningen als een te weinig actieve schildklier of krop. Maar wie met zijn dieet voldoende jodium binnenkrijgt, doet er wellicht niet goed aan het te gebruiken, aangezien de schildklier dan overgestimuleerd kan worden.
Schisandra
Bij dieronderzoek met paarden kwam naar voren dat het uithoudingsvermogen er mogelijk beter van wordt, evenals de snelheid en de concentratie. Dat hoeft echter niet voor mensen te gelden.
Dit adaptogeen lijkt op Panax maar dan milder. Bijwerkingen komen niet veel voor, maar de maag kan ervan van streek raken, de eetlust kan afnemen en er kan huiduitslag ontstaan.
Kruidengebruik combineren met leefstijl
De beste manier om ervoor te zorgen dat je energiek en gefocust blijft, is door het aanhouden van een gezonde levensstijl met een voedzaam dieet, veel slaap en stressreducerende technieken zoals het beoefenen van plezierige lichaamsbeweging.
Voorkomen is natuurlijk beter dan genezen. Met kleine, bewuste aanpassingen in je leefstijl kun je je energieniveau positief beïnvloeden.
- Slaap voldoende en zorg voor een regelmatig slaapritme.
- Eet voedzaam en gevarieerd, met voldoende eiwitten, vetten en complexe koolhydraten.
- Beweeg dagelijks, bij voorkeur in de buitenlucht.
- Verminder prikkels en plan voldoende rustmomenten.
- Drink voldoende water en beperk cafeïne en alcohol.
- Adem diep en bewust om stress te verlagen.
- Maak tijd voor ontspanning, plezier en sociale verbinding.
- Zorg voor voldoende zonlicht of vul vitamine D aan in donkere maanden.
Een goede energiebalans vraagt om dagelijkse aandacht, maar loont op alle vlakken - fysiek, mentaal én emotioneel.
Veilig gebruik van kruiden voor energie
Veel kruiden kunnen een wisselwerking aangaan met algemeen voorgeschreven medicijnen en andere bijwerkingen veroorzaken, dus het is belangrijk om te overleggen met je arts of behandelaar voordat je een van deze kruiden gebruikt.
Houd er rekening mee dat het gebruik van ginseng mogelijke bijwerkingen heeft, zoals slapeloosheid, diarree en een verhoogde hartslag en bloeddruk. Bovendien kan dit kruid de werking van gangbare medicijnen beïnvloeden, zoals die voor de behandeling van diabetes, depressie en hart- en vaatziekten.
Een gezonde levensstijl en een evenwichtige en gevarieerde voeding zijn belangrijk. Een voedingssupplement is geen vervanging hiervan.
Wie voortdurend moe is, zou niet alleen moeten zoeken naar een stimulerend kruid, maar ook moeten nagaan of slaap, voeding, stress, beweging, medicatie of een onderliggende aandoening een rol speelt.
