Veilig barbecueën voorkomt ernstige brandwonden en andere ongelukken. Kinderen en huisdieren kunnen het gevaar van een hete barbecue moeilijk inschatten, daarom is het belangrijk om hen op veilige afstand te houden en de barbecue nooit onbeheerd achter te laten.
Wanneer er toch een ongeluk gebeurt, geldt als belangrijkste regel: eerst water, de rest komt later. Koel de brandwond zo snel mogelijk met lauw, zacht stromend water, verwijder kleding, sieraden en een eventuele luier tijdens het koelen en bel bij ernstige brandwonden of twijfel 112.
Waarom kinderen extra kwetsbaar zijn voor brandwonden
De meeste brandwondenongevallen gebeuren bij baby’s en peuters van 0 tot 4 jaar oud. Dit betekent echter niet dat het gevaar daarna is geweken. Ook bij jonge kinderen komen brandwonden voor.
Verbranding is één van de vijf meest ernstige ongelukken bij kinderen van 0 tot 4 jaar. Verbranding kan ernstige wonden geven die niet meer genezen. De meeste verbrandingen bij jonge kinderen ontstaan in en om het huis.
De huid van jonge kinderen is veel dunner dan die van volwassenen. Daardoor raakt deze sneller beschadigd bij hoge temperaturen. Uit onderzoek van de Nederlandse Brandwondenstichting blijkt dat baby's en peuters vaker ernstige brandwonden oplopen in vergelijking met andere leeftijdsgroepen.
Kinderen tussen de 12 en de 18 maanden oud blijken het meeste risico te lopen op brandwonden. Omdat ze nog geen gevaar herkennen, zijn ze eerder slachtoffer van brandwondenongevallen.
Jonge kinderen ontdekken graag de wereld. Dingen die ze niet mogen, zijn vaak juist extra spannend en interessant. Daarnaast worden ze ouder en zelfstandiger. Je zult als ouder niet meer continu bij je kind aanwezig zijn, wat de kans op ongelukken vergroot.
Veelvoorkomende oorzaken van brandwonden bij kinderen
De meeste brandwonden worden veroorzaakt door:
- Verbranding door hete vloeistoffen, bijvoorbeeld hete thee, soep of lekkende kruiken.
- Verbrandingen door vlammen door brand of het vlamvatten van kleding bij brandende gebouwen, een steekvlam uit de barbecue of door open vuur.
- Hete stoom, die ingeademd wordt.
- Elektriciteitsongevallen, met brandwonden als gevolg.
- Contactverbrandingen door een strijkijzer of kookplaat of andere hete voorwerpen.
- Chemische stoffen die de huid ernstig kunnen verbranden.
Veel jonge kinderen lopen brandwonden op door te spelen met vuur, zoals: kaarsen, lucifers, vuurwerk of aanstekers. Daarnaast zijn er bepaalde situaties waar brandwondenongevallen vaak voorkomen.
- Zelf een kop thee pakken of inschenken.
- Spelen met vuur zoals kaarsen, lucifers of aanstekers.
- Spelen in de keuken waar bijvoorbeeld een pan op het vuur staat.
- Buiten in de tuin met een kampvuur, barbecue.
- Brandbare vloeistoffen.
Meer dan 30 seconden rook inademen kan al tot ernstige longbeschadiging leiden.
De barbecue veilig opstellen
Veilig barbecueën met kinderen begint met een stabiele opstelling en voldoende afstand. Kies een stevige plek voor de barbecue zodat de bak met hete kolen niet om kan vallen of brand kan veroorzaken.
- Zet de barbecue stevig en op een vlakke ondergrond.
- Plaats de barbecue op een stevige, vlakke ondergrond.
- Plaats hem uit de buurt van brandbare materialen.
- Kies een plek uit de wind of houdt rekening met de windrichting.
- Zo zitten uw gasten niet in de rook en hebben zij geen last van overwaaiende vonken.
- Houd kinderen en huisdieren op veilige afstand.
- De Nederlandse Brandwonden Stichting adviseert kinderen en huisdieren minimaal twee meter bij de barbecue vandaan te houden.
Kinderen en huisdieren kunnen het gevaar van een hete barbecue moeilijk inschatten. Houd spelende kinderen en huisdieren uit de buurt.
Pas op met synthetische kleding dicht bij een barbecue. Die stoffen vatten namelijk veel sneller vlam dan bijvoorbeeld katoen.
Laat na afloop de BBQ of vuurkorf nooit onbeheerd achter. Een barbecue kan nog zeer lang heet blijven nadat het vuur is gedoofd. Laat de barbecue daarom op zijn plaats volledig afkoelen.
Een barbecue veilig aansteken
Vooral het gebruik van brandbare vloeistoffen zoals spiritus, benzine, wasbenzine en bio-ethanol kan levensgevaarlijke steekvlammen veroorzaken.
De Nederlandse Brandwonden Stichting adviseert om nooit brandbare vloeistoffen zoals spiritus, wasbenzine of bio-ethanol te gebruiken voor het aansteken van een barbecue.
Bij vluchtige brandbare vloeistoffen kunnen brandbare dampen ontstaan. Wanneer deze dampen in contact komen met een vlam of vonk, kan plotseling een grote steekvlam ontstaan.
Niet alleen degene die de barbecue aansteekt, maar ook omstanders kunnen daarbij ernstige brandwonden oplopen.
Het gevaar zit niet alleen in de vloeistof zelf. Brandbare dampen kunnen zich rondom de barbecue verspreiden zonder dat u ze ziet.
Bereikt een vlam of vonk deze dampen, dan kan een steekvlam ontstaan. Extra gevaarlijk is het bijgieten van een brandbare vloeistof wanneer de barbecue al brandt of smeult.
Een vlam kan zich razendsnel richting de fles verplaatsen, met ernstige brandwonden als mogelijk gevolg.
- Gebruik houtskool of briketten met aanmaakblokjes.
- Steek de barbecue aan met een lange aansteker of lange lucifer.
- Gebruik nooit spiritus, benzine, wasbenzine of bio-ethanol.
- Giet nooit brandbare vloeistof op een brandende of smeulende barbecue.
- Spuit NOOIT aanmaakvloeistof op gloeiende kolen.
- De veiligste keuze is eenvoudig: gebruik voor een houtskoolbarbecue de daarvoor bedoelde aanmaakmiddelen en volg de gebruiksaanwijzing.
Gebruikt u een houtskoolbarbecue? Steek deze dan tijdig aan, zodat deze minimaal 30-45 minuten kan voorbranden om de juiste temperatuur te bereiken.
Begin pas met bakken wanneer de vlammen helemaal verdwenen zijn en de kolen en/of briketten gloeien.
Gebruik je een gasfles? Controleer dan de datum op de gasfles en bekijk ook de gasslang. Soms zitten er gaatjes in of is de slang oud en poreus en kan er gas ontsnappen.
Plaats een gasfles van een gasbarbecue nooit onder de barbecue, maar zet deze er altijd naast!
Gebruikt u een gasbarbecue? Dan heeft u aan een voorverwarmtijd van 5 minuten voldoende.
Controleer bij het uitzetten van een gasbarbecue nogmaals of u de fles goed heeft afgekoppeld en deze gesloten is.
Kinderen leren omgaan met vuur
Het is belangrijk om, vooral jonge kinderen, de gevaren die voor een brandwond kunnen zorgen uit te leggen. Vooral jonge kinderen zijn onberekenbaar en een ongeluk is dan zo gebeurd.
Houd kinderen weg bij de open haard, vuurkorven, fakkels en barbecue. Zet kaarsen hoog. Of kies voor kaarsen met LED-lampjes op batterij.
Controleer of het batterijtje goed vastzit. Zo voorkom je dat je kind het eruit haalt.
Bewaar lucifers en aanstekers op een plek waar je kind niet bij kan. Oudere kinderen vinden vuur soms interessant en gaan er niet altijd veilig mee om.
Ze vinden het bijvoorbeeld spannend om brandbare vloeistoffen in vuurkorven te gooien. Leg je kind uit dat dit een steekvlam kan veroorzaken en dat je kind daardoor brandwonden kan krijgen.
Bij gebruik van een vuurkorf gaat het nog wel eens mis als er iets anders dan hout op het vuur wordt gegooid. Dus beperk je hierbij tot droog hout en gooi niets anders op het vuur.
Gebruik geen tafelkleedjes waar een kind aan kan trekken. Drink geen koffie, thee en andere hete dranken met een kind op schoot.
Zet kopjes met hete dranken in het midden van de tafel, buiten het bereik van kinderen. Zet ook de waterkoker, theepot en koffiekan buiten het bereik van kinderen.
Veiligheid in en rond de keuken
Houd kinderen het liefst helemaal weg uit de keuken. Gebruik bij het koken zoveel mogelijk de achterste pitten van het fornuis.
Draai tijdens het koken de stelen van de pannen zijwaarts. Gebruik alleen de achterste pitten of kookplaten.
Draai de handvatten en stelen van de pannen altijd naar achteren. Of plaats een fornuisrekje, zodat je kind niet met de vingers bij een pan of vlam kan komen.
Houd je kind uit de keuken als de oven of een frituurpan aan staat. Let op de hete ovendeur.
Leg apparaten en snoeren buiten bereik. Plaats apparaten die heet kunnen worden altijd achteraan op het aanrecht.
Zorg dat je kind niet bij de waterkoker of hete kraan in de keuken kan komen.
Leer je kind vanaf ongeveer 2 jaar hoe een kraan werkt. Eerst de koude kraan opendraaien, daarna pas warm water erbij.
En bij het afsluiten andersom: eerst de warme kraan dichtdraaien, dan de koude. Het lijkt simpel, maar het is belangrijk voor jonge kinderen.
Kinderen jonger dan 2 jaar kunnen dit nog niet onthouden. Heb je een mengkraan en heb je heet water gebruikt? Draai de hendel altijd weer naar 'koud'.
En laat het water even stromen tot er weer koud water uit de kraan komt.
Laat je kind niet spelen in de kamer waar je aan het strijken bent. Laat het strijkijzer afkoelen op een veilige plek en ruim het daarna op.
Om je kind tegen de hitte van de verwarming te beschermen, kun je die afschermen met radiatorbekleding.
Gebruik kruiken alleen om het bed voor te verwarmen en niet wanneer een baby in bed ligt. Is dit toch noodzakelijk, raadpleeg dan altijd een professional, zoals een huisarts, kraamverzorgende of verloskundige.
Wat doe je als kleding vlam vat?
Wanneer kleding vlam vat, moet het vuur zo snel mogelijk worden gedoofd. Voorkom dat het slachtoffer gaat rennen, omdat beweging het vuur kan aanwakkeren.
Zorg dat jij en het slachtoffer veilig zijn. Doof de vlammen door het slachtoffer over de grond te rollen.
Gebruik eventueel een stevige jas of (blus)deken om de vlammen te doven. Let op: bedek vanaf de nek naar de benen.
Zo voorkom je dat (meer) vlammen het gezicht raken.
Heeft er een kledingstuk in brand gestaan? Trek deze niet uit, maar koel deze mee.
Is het vuur gedoofd en heeft iemand brandwonden? Begin dan onmiddellijk met koelen.
Eerste hulp bij brandwonden: de stappen
1. Koel direct met lauw water
Een goede regel om te onthouden is 'water en de rest komt later'. Koel de wond 10 minuten met lauw zachtstromend leidingwater.
Het advies voor kinderen is: koel direct 10 tot 20 minuten onder lauw, zacht stromend water.
Water tussen 15 en 30 graden is goed. Door te koud water kan je kind het te koud krijgen en pijn krijgen.
Zet de straal niet te hard, want dat doet pijn. Koel alleen de wond en voorkom onderkoeling.
Houd alleen de wond onder de kraan, niet de hele arm. Dan krijgt je kind het te koud.
Geen kraan of douche dichtbij? Al het water is beter dan niet koelen. Dat kunnen ook een sloot of vijver zijn.
Is er geen kraan in de buurt, maar wel een sloot of plas met ondiep water? Hou het verbrande lichaamsdeel erin. Of spring er samen met je kind in.
2. Verwijder kleding, sieraden en een luier
Verwijder zo snel mogelijk, tijdens het koelen, kleding, sieraden en een eventuele luier.
In tegenstelling tot het oude advies, wordt nu geadviseerd om direct alle kleding en een eventuele luier uit te doen en om sieraden te verwijderen.
Dit advies is aangepast omdat in de praktijk bleek dat de brandwond niet altijd goed gekoeld werd, omdat deze door de kleding niet goed zichtbaar was.
Verwijder kleding die aan de wond vastzit niet. Trek vastzittende kleding niet los.
3. Bedek de wond na het koelen
Bedek na het koelen de wond met plastic huishoudfolie, steriel verband of met een schone doek of laken.
Het gebruik van huishoudfolie is nieuw. Dit is gedaan omdat huishoudfolie makkelijk beschikbaar is, niet aan de wond plakt en de wond door het folie heen zichtbaar blijft.
Leg het huishoudfolie in lagen over de wond, om afknelling te voorkomen. Wikkel het niet om het lichaamsdeel.
Bij een open wond of blaren: doe er plastic huishoudfolie, een schone doek of een vet gaas op.
Houd het slachtoffer of je kind warm met een deken. Voorkom dat het lichaam te veel afkoelt.
4. Raak de brandwond zo weinig mogelijk aan
Raak de brandwond niet aan. Zo hou je de kans op een ontsteking klein.
Smeer niets op de brandwond(en). Dat kan een infectie geven.
Laat de blaren heel. Doorprikken maakt de kans op infectie groter.
Geef paracetamol tegen de pijn.
5. Zorg voor medische hulp wanneer dat nodig is
Bel bij ernstige brandwonden of bij twijfel altijd 1-1-2.
Bel meteen 112 tijdens of na het koelen als de brandwond groter is dan vijf keer de hand van je kind. En ook als je kind benauwd is of piepend ademhaalt.
Bel 112 in deze situaties:
- De brandwond is heel groot: 5 keer zo groot als de hand van het kind of nog groter.
- Je kind is hees.
- Je kind haalt piepend adem.
- Je kind heeft het benauwd.
- Je kind moet hoesten.
- Je kind is suf: het reageert minder of niet als je iets zegt.
Bij andere brandwonden bel je de huisarts of de huisartsen-spoedpost.
Waarschuw een dokter bij blaren, een open wond en bij elektrisch/chemisch letsel.
Bel de huisarts of huisartsen-spoedpost in deze situaties:
- Je kind is nog heel jong: een baby, peuter of kleuter.
- Je kind heeft een brandwond in het gezicht, op de handen of voeten, bij een gewricht of bij de piemel of vagina.
- De brandwond is groter dan de helft van de hand van het kind.
- In de brandwond ontstaat een geel-witte, bruine of zwarte droge plek die geen pijn doet.
- Je weet niet hoe de brandwond bij je kind is ontstaan.
- Na enkele dagen komt er geel-groen vocht uit de brandwond.
- De brandwond wordt na enkele dagen weer roder en pijnlijker.
- Je kind heeft niet alle prikken tegen tetanus gehad.
Vervoer het slachtoffer, indien mogelijk, zittend. Om zwellingen in de keel te voorkomen moet het hoofd altijd hoger zijn dan de rest van het lichaam.
Laat je kind rechtop zitten als je het ergens naartoe brengt. Zo kan je kind makkelijker ademen.
Geef het slachtoffer geen eten of drinken. Bij grote brandwonden: geef niets te eten of drinken tot een arts zegt dat het mag.
Hoe herken je de ernst van een brandwond?
Hoe dieper de brandwond, hoe erger die is.
Eerstegraads verbranding
De huid is rood en doet pijn, maar is niet kapot. Dit is geen brandwond, maar een verbranding. Het lijkt op verbranding door de zon.
Tweedegraads brandwond
De huid is rood. Er komen blaren op. Je kind heeft pijn.
Diepe tweedegraads brandwond
De huid is vlekkerig: roze en rood met witte plekken. Er komen blaren op. Je kind heeft pijn.
Derdegraads brandwond
De huid is geel-wit, bruin of zwart en voelt stug aan. De brandwond is zo diep dat de zenuwen in de huid kapot zijn.
Daardoor voelt je kind weinig of geen pijn. Het ontbreken van pijn betekent dus niet dat de brandwond meevalt.
Grote brandwonden kunnen gevaarlijk zijn. Uit grote brandwonden loopt namelijk veel vocht. Het lichaam van je kind kan daardoor uitdrogen.
Ontstekingen kunnen een brandwond erger maken. Als er veel huid verbrand is, is de kans op een ernstige ontsteking groter.
Wanneer geneest een brandwond?
Hoe het verder gaat met een brandwond, hangt af van hoe erg deze is.
Eerstegraads verbrandingen gaan binnen een paar dagen vanzelf over.
De meeste tweedegraads brandwonden gaan binnen 14 dagen over. Je kind houdt er bijna nooit littekens aan over.
Je kunt deze brandwonden soms zelf behandelen, maar soms is behandeling door een arts nodig.
Diepe tweedegraads brandwonden en derdegraads brandwonden moeten altijd door een arts worden behandeld.
Vooral bij derdegraads brandwonden ontstaan littekens. Als zo'n litteken bij een gewricht zit, kan je kind daarna soms moeilijker bewegen.
Ook kan het problemen geven bij de groei.
Chemische verbrandingen
Ook schoonmaakmiddelen en afbijtmiddelen kunnen vervelende brandwonden veroorzaken.
Ook bij dit soort verbrandingen geldt: eerst water, de rest komt later.
Water is niet alleen belangrijk om de verbranding te stoppen, maar spoelt tevens de restanten van de chemische stof weg.
Belangrijke aandachtspunten na een barbecue-ongeluk
Een ongeluk tijdens het barbecueën gebeurt vaak onverwacht. Kennis van eerste hulp en brandbestrijding kan dan een groot verschil maken.
Zorg daarna zo snel mogelijk voor het koelen van eventuele brandwonden. Bij ernstige brandwonden of een levensbedreigende situatie belt u direct 112.
Ondanks goede voorzorgsmaatregelen kan er onverwacht toch een steekvlam ontstaan. Handel dan direct: doof het vuur, koel de brandwond met lauw zacht stromend water en schakel medische hulp in wanneer dat nodig is.
