Eten bij misselijkheid en braken: wat helpt en wat kun je beter vermijden?

Bij misselijkheid is het meestal goed om iets kleins te blijven eten, maar dwing jezelf niet. Kies kleine porties en licht verteerbare voedingsmiddelen, zoals toast, crackers, brood, rijst, banaan, appelmoes of heldere soep.

Als je moet overgeven, laat je maag eerst tot rust komen. Drink daarna vaak kleine slokjes water, slappe thee, bouillon of verdund fruitsap. Blijf je een paar keer per uur overgeven en wordt dat niet minder, bel dan je huisarts.

Wat kun je eten als je misselijk bent?

Misselijkheid kan allerlei oorzaken hebben: griep, stress, zwangerschap, buikgriep, of gewoon iets dat verkeerd is gevallen. Maar voordat we kunnen delen wat je het beste kunt eten als je misselijk bent, is het belangrijk om te weten dat elk lichaam anders is. Zo reageert het ene lichaam goed op bepaalde voedingsmiddelen, en een ander juist niet.

Luister vooral altijd naar je eigen lichaam en doe wat voor jou goed voelt. Dwing jezelf niet om te eten, maar probeer kleine beetjes binnen te krijgen. Vaak helpt het om iets lichts te nemen, zodat je maag weer tot rust komt.

Als je geen zin hebt in eten, is dat niet erg. Een dagje vasten kan geen kwaad. In principe mag je alles eten. Maar het kan helpen om de eerste dagen verschillende kleine maaltijden te nemen doorheen de dag.

Bij misselijkheid en maagpijn is het belangrijk om licht verteerbaar voedsel te eten dat niet te zwaar is voor je maag. Wat je precies wel en niet kunt eten als je misselijk bent, verschilt natuurlijk heel erg per persoon.

Kleine porties verspreid over de dag

Eet liever kleine beetjes verspreid over de dag dan één grote maaltijd. Een volle maag kan misselijkheid verergeren, terwijl regelmatige kleine porties je lichaam helpen aansterken. Deze kleine porties helpen je bloedsuikerspiegel stabiel te houden en voorkomen dat je maag overbelast raakt.

Probeer om regelmatig iets kleins te eten, minimaal 6 keer per dag, zodat u geen lege maag heeft. Zorg dat je altijd iets in je maag hebt. Een lege maag kan namelijk ook een misselijk gevoel geven.

Begin daarom met kleine porties, bijvoorbeeld een gezonde snack, en kijk of je steeds een beetje meer kunt eten. Heb je geen zin in eten? Dat is niet erg. Je hoeft pas weer te eten als je daar zin in hebt.

Het maakt niet uit wat je dan eet. Begin eerst met kleine beetjes en wacht af of dat goed gaat.

Voedingsmiddelen die vaak goed worden verdragen

Droog voedsel en brood

Daarnaast zijn droge crackers of geroosterd brood natuurlijk altijd goed, omdat ze licht zijn, maar ook omdat ze overtollig maagzuur kunnen absorberen.

Met name ’s morgens vroeg kan het helpen om te knabbelen op droog voedsel, zoals toastjes, crackertjes of een soepstengel. Als de warme maaltijd u tegenstaat, eet dan een broodmaaltijd of een maaltijdsalade.

Banaan, rijst en appelmoes

Bananen zijn zacht voor de maag en bevatten kalium, wat kan helpen bij het herstellen van elektrolytenbalans. Witte rijst is licht verteerbaar en kan een goede bron van energie zijn zonder de maag te belasten.

Het klinkt misschien niet zo spannend of lekker, maar ook ongezoete appelmoes is een goede optie. Dat is namelijk zacht voor de maag en vezelrijk.

Soep en bouillon

Voor hydratatie is kippenbouillon een goede keuze vanwege de elektrolyten die het bevat. Of ga voor lichte groentesoep zonder zware room of kruiden; dat is gemakkelijk te verteren.

Met deze basis groentesoep krijg je meteen een flinke dosis vitamines binnen. En of je ’m nou inzet als tegengif voor griep of gewoon zomaar: goede soep smaakt altijd en met dit recept komt dat helemaal goed.

Kun je wel een lekkere opwarmer gebruiken? Deze soep met langzaam gegaarde kip, zachte venkel en voedzame rijst zal je beste vriend zijn.

Gember en kamillethee

Verder zijn een aantal ingrediënten die misselijkheid bewezen verminderen, zoals bijvoorbeeld gember. Bij lichte misselijkheid kan gember soms helpen.

Probeer gember of pepermunt om het gevoel van misselijkheid te verminderen en je maag tot rust te brengen. Kamillethee staat bekend om zijn ontstekingsremmende eigenschappen en kan bij maagpijn juist de maag kalmeren.

Het vegetarische en veganistische gerecht met zilvervliesrijst brengt je in Oosterse sferen. De gember geeft de rijst een pittige twist en de sojasaus brengt een typisch Japanse umami smaak naar boven.

Wat drinken bij misselijkheid en braken?

Probeer voldoende te drinken, bij voorkeur water. Als je vaak moet overgeven, kan je veel vocht verliezen. Dan kan je uitdrogen, en dat is gevaarlijk. Drink daarom vaak kleine beetjes.

Oudere kinderen en volwassenen: Probeer om elke 5 tot 10 minuten een paar slokjes water, bouillon, verdund fruitsap of gemberthee te drinken. Zodra je je iets beter voelt, kan je grotere hoeveelheden in een keer drinken.

Drink voldoende, minimaal 1,5 liter per dag. Een tekort aan vocht verergert misselijkheid. Je kunt aan de kleur van je urine zien of je genoeg drinkt. Donkergekleurde urine betekent een tekort aan vocht.

Kokoswater is rijk aan elektrolyten en kan hydrateren. En vergeet ook vooral niet om regelmatig water te blijven drinken zodat je niet uitdroogt.

Drinken na overgeven

Als je maar 1 of 2 keer hebt overgegeven, kun je even afwachten. Laat je maag eerst tot rust komen voordat je weer gaat drinken of eten.

Als je vaker overgeeft, verlies je veel vocht. Neem dan elke 5 of 10 minuten een slokje water of een lepeltje slappe thee. Zo hou je toch wat vocht binnen. Dit helpt tegen uitdrogen.

Als je je weer iets beter voelt, kun je per keer iets meer gaan drinken. Je hoeft dan niet meer elke 5 of 10 minuten te drinken.

ORS bij risico op uitdroging

Als je lang en veel moet overgeven, kun je ORS gebruiken. Dit is een drankje met suiker en zout. ORS helpt tegen uitdrogen.

ORS is een oplossing van zouten en druivensuiker in water. Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken (overgeven).

Als er een risico is op uitdroging, dan kan je arts je ORS adviseren (orale rehydratietherapie). ORS is een drankje met een bepaalde combinatie van suiker met zout. Daarmee houdt het lichaam vocht beter vast.

Wat kun je beter vermijden?

Je eet en drinkt beter geen vetrijke voeding, pikante gerechten, alcohol en cafeïne. Vermijd vooral pittig, zuur of vet eten. Ook koffie, alcohol en frisdrank zijn geen goed idee.

Vermijd producten die misselijkheid kunnen veroorzaken, zoals vet eten en sterk gekruid en geurig eten. Als bepaald voedsel u tegenstaat, neem dan iets anders. Denk aan bijvoorbeeld aan sterk ruikende of gekruide producten zoals ui en knoflook.

Laat dat broodje gezond dus even liggen, hoe lekker het ook klinkt. Bij misselijkheid kunnen de geur, kruiden of hoeveelheid van een maaltijd extra tegenstaan.

Neem koud voedsel, zodat de geur u niet tegen staat. Neem bijvoorbeeld vleeswaren in plaats van een stukje vlees of vis. Eet en drink op het moment dat je minder misselijk bent.

Koude gerechten vallen bij misselijkheid vaak beter in de smaak dan warme gerechten. Kies voor koude gerechten of laat eten eerst afkoelen.

Geuren, houding en rust tijdens het eten

Zorg voor frisse lucht en voorkom dat je sterke etensgeuren ruikt. Haal eten en drinken dat je niet meer gaat eten of drinken uit het zicht.

Zit rechtop tijdens het eten en blijf tot een half uur na het eten rechtop zitten. De maaltijd kan zo beter zakken; dit kan misselijkheid helpen voorkomen.

Probeer te ontspannen tijdens het eten, onder andere door te zorgen voor een rustige eetomgeving. Bezorgdheid en opwinding kunnen misselijkheid erger maken.

Zuig of kauw op een ijsklontje, kauwgom, waterijsje of zachte stukjes fruit. Door te zuigen op iets gaan de speekselklieren werken. Dit voorkomt een droge mond en een vieze smaak.

Wat eten bij misselijkheid door behandeling?

Misselijkheid kan komen door kanker zelf, of van de behandelingen zoals chemotherapie en radiotherapie. Medicijnen zoals pijnstillers kunnen je ook misselijk maken.

Voeding is meestal niet de oorzaak van misselijkheid. Misselijkheid kan er wel voor zorgen dat je minder gaat eten. Om er toch voor te zorgen dat je voldoende eet en drinkt, kun je het volgende proberen:

  • Eet en drink bij bestraling in het buikgebied of bij de maag vanaf een half uur van tevoren tot een half uur erna niet.
  • Bij chemotherapie word je meestal een uur na de behandeling minder misselijk.
  • Wacht tot die tijd met eten en drinken.
  • Eet en drink op het moment dat je minder misselijk bent.
  • Houd bij heftige misselijkheid een eetpauze.
  • Eet vaker kleine lichte maaltijden of snacks in plaats van grote maaltijden.
  • Kies voor koude gerechten of laat eten eerst afkoelen.
  • Zorg dat je altijd iets in je maag hebt.
  • Forceer niets.

Overleg met de arts of medicijnen tegen de misselijkheid je kunnen helpen.

Voorbeelden van lichte gerechten

Als je de juiste ingrediënten in huis haalt en even de tijd neemt, maak je zo een hele krachtige groentebouillon.

Door de rijst nét iets langer te koken dan normaal, krijgt het de structuur van hartige rijstebrij (congee).

Pho is een heerlijk aromatische, Vietnamese runderbouillon met kaneel, steranijs en nog veel meer specerijen. Gevuld met noedels, stukjes vlees en groenten.

Een krokant gebakken kip. Is er iets lekkerder? Nee, niet echt. Maar als je er een geurige oosterse bouillon met citroengras, gember en limoenblad aan toevoegt maak je het allemaal nóg smakelijker.

Ooit in Thailand, Vietnam of Indonesië geweest? Dan weet je dat ze daar de verrukkelijkste soepjes maken. Citroengras, verse gember en bosui geven een bijzondere smaak aan deze geweldige kippensoep met citroengras en rijst.

Met de juiste pan, lukt een gerecht absoluut beter! Zo ook deze wortelsoep met gember en cashewnoten.

Zelf appelmoes maken is makkelijker dan je denkt en bevat gelijk een goede dosis vitaminen. Misselijk of niet; een kleine portie gaat er eigenlijk altijd wel in.

Wanneer moet je medische hulp zoeken?

Misselijkheid kan verschillende oorzaken hebben. Neem contact op met uw huisarts om te bespreken wat de oorzaak kan zijn.

Twijfel je of je toch of je er goed aan doet om iets eten als je misselijk bent? Neem dan contact op met je huisarts. Soms is er meer aan de hand en is het goed om dat te laten checken.

Overgeven kan meestal geen kwaad. Als je misselijk bent, is overgeven vaak een opluchting. Hoe langer je last hebt van misselijkheid of overgeven, hoe groter de kans dat er meer aan de hand is.

Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost

  • Je bent in de war.
  • Je hebt het gevoel dat je gaat flauwvallen.
  • Je gaat je suf voelen: je reageert niet of bijna niet als iemand iets tegen je zegt.
  • Je ziet bloed bij het braaksel.
  • Je bent kort geleden hard op je hoofd gevallen.
  • Je hebt hevige buikpijn.
  • Je hebt pijn op je borstkas.

Bel dezelfde dag de huisarts of huisartsen-spoedpost

  • Je hebt 12 uur of langer niet geplast.
  • Je blijft overgeven, een paar keer per uur.
  • Je hebt de hele tijd erge buikpijn.
  • Je hebt diabetes.
  • Je hebt een nierziekte.
  • Je hebt hartfalen.
  • Je gebruikt medicijnen.

Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je 1 of meer van deze medicijnen gebruikt en steeds blijft overgeven.

Als je medicijnen gebruikt, kan het gevaarlijk zijn als je moet overgeven. Soms moet je dan tijdelijk minder medicijnen nemen of stoppen met medicijnen.

Medicijnen en braken

Gebruik je medicatie of hormonale anticonceptie en geef je over binnen 4 uur na inname? Het kan zijn dat je lichaam de medicatie dan niet heeft opgenomen. Neem contact op met je arts.

Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je 1 of meer van deze medicijnen gebruikt en steeds blijft overgeven:

  • plaspillen of medicijnen tegen hoge bloeddruk
  • medicijnen bij suikerziekte, zoals metformine of een SGLT2-remmer zoals dapagliflozine, empagliflozine, canagliflozine
  • pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac (NSAID's)
  • bloedverdunners: cumarines zoals acenocoumarol of fenprocoumon
  • medicijnen tegen epilepsie
  • medicijn bij een bipolaire stoornis (lithium)
  • medicijn voor je hart (digoxine)
  • als je ouder bent dan 70 jaar: medicijnen bij depressie of angst, een SSRI zoals citalopram, fluoxetine, paroxetine of sertraline

Braken bij jonge kinderen

Vooral baby’s en ouderen drogen snel uit.

Baby’s: Geef wat vaker borstvoeding of flesvoeding als je kind daarom vraagt. Doe geen extra water in de flesvoeding. Geef je kind (vanaf 6 maanden) tussen de voedingen ook zo vaak mogelijk een paar slokjes water.

Bij een kind jonger dan twee jaar dat overgeeft, moet je meteen contact opnemen met je arts:

  • als het kind erge buikpijn heeft;
  • als het kind suf is of niet reageert zoals je gewoon bent;
  • als er bloed bij het braaksel zit;
  • als het overgeven is begonnen nadat het kind is gevallen;
  • als het kind niet wil drinken;
  • als het kind een halve dag niet heeft geplast;
  • als het kind ook diarree en koorts heeft.

Wat kan de arts doen?

Als je geen ernstige aandoening hebt, zal je arts in het begin alleen je klachten behandelen en afwachten tot je vanzelf geneest.

Als de misselijkheid en het overgeven niet vanzelf overgaan, kijkt je arts wat de oorzaak is en past de behandeling aan. Als het overgeven heftig is of lang aanhoudt, word je soms opgenomen in het ziekenhuis.

Als de misselijkheid en het overgeven erg vervelend zijn, kan je arts overwegen om medicatie tegen misselijkheid (anti-emeticum) voor te schrijven, zoals domperidon en metoclopramide. Die geneesmiddelen zijn alleen verkrijgbaar op voorschrift.

Er is weinig bewijs over het effect van deze geneesmiddelen. Ze kunnen ook bijwerkingen hebben, zoals:

  • slaperigheid;
  • lage bloeddruk;
  • bewegingsstoornissen (zoals spierspanning of onwillekeurige bewegingen);
  • hartritmestoornissen.

De meest voorkomende oorzaak van misselijkheid en overgeven is een gewone buikgriep. Die gaat na een paar dagen vanzelf over.

noimgs

tags: #eten #bij #misselijkheid #en #braken