ABC-kruid, ook wel champagneblad, parakers, kiespijnplant of jambú genoemd, kun je zowel rauw als gekookt eten. Zowel het blad als de bloem zijn eetbaar, maar omdat de smaak scherp en opvallend is en de bloem een tintelend, prikkelend en tijdelijk verdovend effect kan geven, gebruik je het best met mate.
Wil je de typische sensatie uitproberen, neem dan eerst een kwart van een bloemetje. Dit is meer dan genoeg om de aparte sensatie te beleven en waarschuw altijd van te voren wat er gaat gebeuren. Je kunt de bloem puur als amuse eten of verwerken in een gerecht, salade, spoom of drankje.
Wat is ABC-kruid?
ABC-kruid is een origineel eenjarig gewas met breed lancetvormig blad en gele bolvormige bloeiwijze. Wordt ongeveer 30 cm hoog. ABC-kruid is afkomstig uit een tropisch klimaat en houdt daarom van warmte. Je kunt de plantjes oogsten van juni tot november.
Champagneblad, ABC-kruid of parakers is een plant die ik in Brazilië leerde kennen, onder de naam jambú. Jambú is een lid van de Composietenfamilie (Asteraceae), waartoe ook madeliefje en boerenwormkruid behoren. De bloemhoofdjes van jambú lijken wel een beetje op die van boerenwormkruid, omdat ze alleen bestaan uit de zogenoemde buisbloemen.
De straalbloemen die bijvoorbeeld bij het madeliefje wit zijn, ontbreken. De plant is in ons klimaat éénjarig maar kan onder tropische omstandigheden meerdere jaren oud worden. In ons klimaat is de plant meestal niet of nauwelijks winterhard.
Welke delen kun je eten?
Zowel het blad als de bloem zijn eetbaar en prikkelen sensationeel. Je kan beide rauw en gekookt gebruiken. De plant produceert kleine blaadjes en weinig opvallende, maar imposante bloemen, die meestal geel en wit zijn.
De bladeren en bloemen hebben de fascinerende eigenschap dat ze je mond, lippen en tong licht verdoven, zoals een lokale verdoving bij de tandarts. Vandaar dat het ook wel champagneblad wordt genoemd. De smaak is prikkelend, pittig, elektrisch en sensationeel.
| Eetbaar deel | Gebruik | Kenmerk |
|---|---|---|
| Bladeren | Rauw of gekookt, bijvoorbeeld in reepjes door een salade | Prikkelend en sensationeel |
| Bloemen | Puur als amuse, in een gerecht, spoom of drankje | Tintelend, prikkelend en tijdelijk verdovend |
ABC-kruid rauw eten
De simpelste manier om de plant te gebruiken is kauwen op de bloemknop of een blaadje. Wil je het uitproberen of andere mensen verrassen, neem dan een kwart van een bloemetje. Dit is meer dan genoeg om de aparte sensatie te beleven en waarschuw altijd van te voren wat er gaat gebeuren.
Een onschuldig geel bloemetje, zo ziet het abc-kruid eruit. Maar dit kleine eetbare bloemetje dat ook wel Sechuan-button, champagnekruid, champagneblad, parakers of kiespijnplant wordt genoemd stuurt je smaakpapillen drie minuten op vakantie.
Flink kauwen en verdelen over je mond en lippen. Eerst ervaar je een tintelend en daarna een sterk prikkelend effect. De smaak evolueert van zout naar pittig en zuur.
Na ongeveer een minuut slaan je speekselklieren op hol, je mond voelt licht verdoofd en je tong zoemt in je mond. De bloem geeft een verrassende smaak die tintelend en prikkelend naar voren komt. De mond voelt voor enkele minuten verdoofd aan en er komt veel speeksel vrij.
Hoeveel ABC-kruid gebruik je?
Gebruik ze dus met mate, de smaak kan overheersen. Als je de blaadjes af en toe eet, in kleine hoeveelheden, dan is er niets aan de hand. Je zou hele grote aantallen moeten eten vooraleer je dat verdovende gevoel ervaart.
Ik geef altijd een kwart bloemetje van het abc-kruid als ik ergens een eetbare-bloemenproeverij verzorg. Een kwartje. De Bloementrip is het leukst om met een groep mensen tegelijk te doen.
Eet niet zonder waarschuwing een bloem aan iemand uit, omdat de smaak en lichamelijke sensatie onverwacht intens kunnen zijn. Er zijn restaurants en cocktailbars die je het abc-kruid zonder enige waarschuwing geven. Onbegrijpelijk.
Wat gebeurt er tijdens het eten?
De smaak evolueert van zout naar pittig en zuur. Alsof je je telefoon in je mond hebt en iemand is je aan het bellen. Alsof je aan een batterij likt.
Na het eten van ABC-kruid voelt je mond heerlijk schoon aan en kun je alles heel goed proeven. Hiervoor past de culinaire wereld het ABC-kruid dan ook toe. Puur, in een gerechtje of in een spoom.
De meeste mensen vinden het heel lekker en leuk. En gaan hun vrienden halen. Heel soms schrikt iemand ondanks mijn waarschuwingen alsnog, wordt rood en vlekkerig en vindt het niks. Dat kan. En sommigen beginnen er niet aan.
ABC-kruid verwerken in salade
Knip het blad in reepjes en geef je pittige salade met bijvoorbeeld rucola en koriander het effect van champagne. Ook het blad is eetbaar en prikkelt sensationeel. Knip het in smalle reepjes en geef je salade het effect van champagne.
De bladeren kun je rauw door een salade mengen, maar de scherpe smaak kan overheersen. Begin daarom met een kleine hoeveelheid en voeg eventueel later meer toe.
ABC-kruid koken
Zowel het blad als de bloem zijn eetbaar en prikkelen sensationeel. Je kan beide rauw en gekookt gebruiken. Een traditioneel gerecht met de bladeren van jambú dat ik in Brazilië veel gegeten heb is Tacacá.
Het is een soep in het segment hot & spicy, met gestoofde jambú, tucupi (bouillon van wilde maniok), goma de tapioca (ook maniok), gedroogde garnalen en loeihete pepers.
Door het blad te stoven of mee te koken kun je het verwerken in een hartig gerecht. De plant wordt veel geconsumeerd in het tropische regenwoud van Brazilië, maar ook in Madagascar lijkt de plant erg populair te zijn als groente.
ABC-kruid in een drankje
ABC-kruid wordt ook gebruikt in een spoom. De bloem kan daarnaast als bijzondere toevoeging aan een drankje worden gebruikt, maar waarschuw altijd vooraf dat het blaadje of bloemetje een tintelend en tijdelijk verdovend effect kan geven.
Veel mensen maken al jaren vlierbloesemsiroop en ook vlierbloesemchampagne is erg populair, af te meten aan de talloze receptvariaties die op sociale media gedeeld worden. Ik wilde eens iets nieuws proberen met mijn voorraad vlierbloesemsiroop, want soms heb je zin in iets dat spannender van smaak is, toch?
We bedachten een recept voor kindvriendelijke vlierbloesemchampagne op basis van mijn eigen suikervrije vlierbloesemsiroop, waarbij we vlierbloesemlimonade combineerden met het "special effect" van champagneblad (Acmella oleracea).
Vorig jaar had ik een glyceriet gemaakt van de bloemen van jambú. Ik wilde experimenteren hoe ik het verdovende effect van de plant kon extraheren zonder gebruik te maken van alcohol.
Een glyceriet maken bleek een gouden greep. Ik verzamelde de complete bloemenoogst van onze jambú (ongeveer 100 g) en liet dit enkele maanden trekken in een mengsel van 140 ml glycerol en 60 ml water. Het verdovende effect van de bloemen is in het glyceriet duidelijk waarneembaar.
Uiteindelijk is uit dit experiment alcoholvrije vlierbloesemchampagne geboren.
🥙🍕ABC Restaurant 🍴in Sevenum lekker eten😛 drinken genieten en lol maken 🥢😜👌🏽
Wanneer oogst je ABC-kruid?
Je kunt de plantjes oogsten van juni tot november. Champagneblad bloeit van juni tot oktober. De bruikbare delen zijn de bladeren en bloemen.
Zaai abc-kruid (Acmella oleracea) in het voorjaar. Plant het na ijsheiligen in je tuin of in bloembakken voor je balkon.
ABC-kruid heeft prachtig donkergroen blad, wordt ongeveer 30 cm hoog en bloeit de hele zomer tot in oktober.
Andere namen en botanische achtergrond
In het Latijn heet de plant Spilanthes Oleracea. Spilanthes is een afgeleide van ´Spilos´ en betekent ´vlek´ en ´anthos´ wat ´bloem´ betekent. Oleracea betekent ´van de groentetuin´, wat slaat op het feit dat de plant eetbaar is.
De plant wordt in de volksgeneeskunde gebruikt om tandpijn te helen en heet daarom in het Engels: toothacheplant. In het Nederlands kent het deze bijnaam niet maar het heeft de alternatieve namen: Huzarenknoop, Paratuinkers, Braziliaanse kers, Parakers, Champagneblad en Spilanthes.
Champagneblad wordt vaak ook aangeboden als abc-kruid. De plant kent haar oorsprong in Brazilië, waar ze vooral in de tropen groeit. Voor mij zal het sinds die prachtige tijd in Brazilië altijd jambú blijven heten.
Werkzame stoffen en traditionele toepassingen
In de bloem zitten de meeste werkzame stoffen. Als medicijn kan de gehele plant worden gebruikt, inclusief de wortel. In de plant zit de alkaloïde osobutylmide spilanthol.
Verder bevat het alkylamyden die vergelijkbaar zijn met de alkylamyden van echinacea of rode zonnehoed. Daarnaast zit er etherische olie, resine en tannine in de plant.
Medicinaal wordt jambú gebruikt tegen schimmelinfecties en als monddesinfectiemiddel. De plant wordt geroemd voor zijn pijnstillende eigenschappen bij tandpijn en de ontsmettende werking.
Spilanthol is actief tegen bacteriën, virussen en schimmels. Door deze stof is het ABC-kruid een sterk infectiewerend en antiseptisch middel. Het bevordert de doorbloeding van het mondslijmvlies en het tandvlees.
Voorzichtigheid bij geneeskundig gebruik
Let op: Wie ABC-kruid als geneeskrachtig middel wilt gebruiken wordt aangeraden een consult te nemen bij een fytotherapeut. Een fytotherapeut is bevoegd om middelen voor te schrijven en kan je meer vertellen over de eventuele bijwerkingen en interacties met andere medicijnen of kruiden.
ABC-kruidextracten en medicijnen in de vorm van moedertincturen, poeders, nebulisaat, vloeibaar extract, zalf, creme en capsules dienen alleen op voorschrift van bevoegden gebruikt te worden. Een fytotherapeut kan je daarover meer vertellen net als over de eventuele bijwerkingen en interacties met andere medicijnen of kruiden.
Dit artikel is geschreven vanuit de persoonlijke visie van de auteur en bevat mogelijk informatie die niet wetenschappelijk onderbouwd is en/of aansluit bij de algemene zienswijze. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies.