Kale wortel: wat betekent het en hoe plant je wortelgoed?

Kale wortel, ook wel blote wortel, losse wortel of wortelgoed genoemd, betekent dat een plant zonder pot en zonder kluit aarde wordt geleverd. De wortels zijn vrij van potgrond en de plant wordt meestal in rust gerooid, verpakt en verkocht.

Kale wortelplanten zijn vooral verkrijgbaar van het najaar tot het vroege voorjaar. Het gaat onder andere om rozen, fruitbomen, haagplanten, bladverliezende heesters, bomen en vaste planten. Omdat de planten in rust zijn, kunnen ze tijdelijk zonder aarde rondom de wortels worden vervoerd en geplant.

Wat betekent een plant met kale wortel?

Bij planten op kale wortel zijn de wortels vrij van potgrond. Ze worden in rust gerooid en verpakt. Zonder grond aan de wortels dus. Dit wordt ook wel wortelgoed genoemd.

Blote wortel planten zijn - zoals de naam al zegt - planten die geleverd worden zonder pot of kluit. In plaats daarvan ontvang je een jonge struik of boom met kale wortels, direct uit de volle grond gerooid. Geen aarde, geen pot, geen extra verpakking - puur natuur.

Deze manier van kweken en leveren is al eeuwenlang een traditionele methode. Het is een efficiënte en milieuvriendelijke manier om sterke, gezonde planten te verplaatsen. Doordat de planten pas worden gerooid wanneer ze in rust zijn, dus wanneer de sapstroom vertraagt, kunnen ze goed tegen het tijdelijk ontbreken van aarde.

Waarom worden planten met kale wortel verkocht?

De periode van november tot maart is de ideale tijd om planten met kale wortel te planten. Deze planten worden in de vollegrond gekweekt, en vervolgens opgegraven voor de verkoop. Ze worden dus niet eerst opgepot, vandaar de naam ‘kale wortel’.

Jonge planten worden uitgeplant op bedden waar ze opgroeien in de zomermaanden. In de herfst, na de bladval, worden de planten gerooid, gesorteerd en verkocht. Voordat de planten opnieuw in blad komen, is het zaak dat ze weer uitgeplant zijn.

De plantperiode wordt bepaald door het weer en door de plant. Zodra het blad van de planten is start het rooien en zodra de plant weer actief wordt is de plantperiode weer voorbij, de ene plant is er eerder bij dan de andere.

Kweken met de natuur en natuurlijk tuinieren betekent dus ook meebewegen met de natuur. Een groot voordeel van het kweken in de vollegrond is dat er minder energie nodig is in de vorm van bloempotten, substraat en water.

Voordelen van kale wortelplanten

• Duurzamer: er zijn minder plastic potten en minder verpakkingsmaterialen nodig.
• Lichter te vervoeren: er wordt geen zware kluit of potgrond vervoerd.
• Vaak goedkoper: kale wortelplanten zijn over het algemeen goedkoper dan planten die in potten worden gekweekt.
• Geschikt voor grote aantallen: door het compacte formaat zijn ze praktisch voor bijvoorbeeld een complete haag.
• Sterke wortelontwikkeling: bij een juiste aanplant kunnen de wortels zich snel aanpassen aan de tuingrond.
• Gemakkelijk te controleren: het is duidelijk te zien of de wortels gezond zijn.

Doordat de planten geen zware kluit hebben, wegen ze minder en nemen ze veel minder plaats in tijdens het transport. Ze zijn dus veel makkelijker, in grote aantallen, te vervoeren. Daardoor zijn ze tot wel de helft goedkoper dan planten die dat wel hebben.

Planten met kale wortel zijn over het algemeen goedkoper dan planten die in potten worden gekweekt. Ze zijn goedkoper te kweken omdat ze niet ieder jaar opnieuw opgepot hoeven te worden en dus ook minder meststoffen vragen.

Bovendien is het vervoeren van blote wortel planten goedkoper dan het vervoeren van planten met een kluit of in een pot. U betaalt namelijk niet voor het gewicht en de omvang van vervoerde grond en potten.

Het nadeel is dat de plantperiode veel korter is dan potplanten, die in principe jaarrond uitgeplant kunnen worden, maar met een beetje geduld en een goede planning zijn planten uit de vollegrond, wortelgoed en planten met blote wortel, de ideale manier om te vergroenen.

Wanneer kun je kale wortel planten?

Het plantseizoen voor blote wortel begint zodra de temperatuur structureel onder de 15°C zakt - meestal vanaf half oktober. Dit is het moment waarop de sapstroom in de planten afneemt en ze in winterrust gaan.

Kale wortel haagplanten kunnen alleen geleverd worden wanneer de planten in rust zijn, dus van half november tot en met eind april. Wortelgoed is alleen te verkrijgen als de planten in rust zijn, afhankelijk van de weersomstandigheden is dit tussen oktober/november en maart/april.

U kunt planten met kale wortels in de periode november tot eind maart aanplanten. Maar doe dit niet wanneer het erg veel geregend heeft en de grond daardoor drassig is. Of wanneer het vriest of sneeuwt.

Plant bij voorkeur in voorjaar of herfst. Vermijd planten in bevroren, zeer natte of extreem hete grond.

Waarom is het najaar geschikt?

Het najaar is de beste periode om een kale wortel haag te planten. De grond is nog redelijk warm van de zomer en er zal minder kans zijn op uitdroging, waardoor de planten na het aanplanten goed kunnen wortelen en zodanig de nutriënten kunnen opnemen die ze nodig hebben.

Door te planten in het najaar zijn de planten in het voorjaar goed gesetteld en kunnen ze direct doorgroeien. Door ze in de rustperiode te planten, kunnen ze zich goed vestigen.

Een boom planten kun je het beste doen in de herfst of winter, wanneer bomen met kale wortel of kluit verkrijgbaar zijn. Niet alleen is een boom in aanschaf voordeliger, ook heeft het zo de tijd om goed te gedijen voor het seizoen begint.

Dat het vaak in deze maanden ook meer regent, is nog een bijkomend voordeel.

Welke planten zijn geschikt als kale wortel?

Er zijn allerlei soorten planten die je met kale wortel kunt kopen. Niet alle planten zijn geschikt om als blote wortel geleverd te worden, maar veel populaire haagplanten en heesters wel.

Rozen

Je kunt het hele jaar opgepotte rozen kopen, maar het is echt de moeite waard om ze op kale wortel te kopen. Ze zullen snel aanslaan en in de zomer erna heb je al bloemen.

Als wortelgoed zijn rozen veel goedkoper dan in de pot gekweekt. Kale wortel rozen zijn in ruststand, zonder aarde rondom hun wortels, wat betekent dat ze gemakkelijk te hanteren zijn en snel zullen aanslaan zodra ze geplant zijn.

Kale wortel rozen zijn leverbaar van eind oktober tot eind april, het plantseizoen om jouw tuin voor te bereiden op een prachtig bloeiend voorjaar. Van klassieke struikrozen tot weelderige klimrozen, het aanbod biedt voor iedere tuinliefhebber iets unieks.

Bomen

De winter is het ideale moment om een boom met kale wortels te planten. Denk dan vooral aan bladverliezende bomen, zoals Japanse esdoorns.

Een geschikte plek voor de boom houdt rekening met de soort, de bodem, de beschikbare ruimte en de nabijheid van andere bomen of planten.

Haagplanten

Een heg planten is financieel veel aantrekkelijker als je daarvoor planten op kale wortel koopt. En dat is heel goed mogelijk als de planten in rust zijn!

Denk aan beuken, haagbeuken of een eetbare haag van planten zoals sleedoorn, kerspruim of bottelroos. Andere uitstekende opties zijn meidoorn, veldesdoorn en liguster.

Een beukenhaag, Fagus sylvatica, vormt snel een dichte haag en behoudt in de winter zijn verdorde blad als natuurlijke privacy. Liguster, Ligustrum vulgare, is wintergroen, groeikrachtig en makkelijk in onderhoud. Taxus, Taxus baccata, groeit traag maar is supersterk en elegant, blijft groen in de winter en is zeer goed te snoeien tot strakke vormen.

Vaste planten

Veel vaste planten kun je met kale wortels planten. Vooral pioenen kun je het beste op deze manier planten, maar ook Agapanthus en winterharde geraniums zijn op kale wortel verkrijgbaar.

Denk bijvoorbeeld aan soorten als Agastache ‘Blue Fortune’, Allium senescens ‘Pink Planet’ en Nepeta ‘Walker’s Low’.

Struiken

Ook struiken hoef je niet per se opgepot te kopen. Wilg, taxus en Viburnum zijn voorbeelden van struiken die je met kale wortel kunt planten.

Euonymus europaeus, wilde kardinaalsmuts, kun je goed met kale wortel planten. Euonymus europaeus is een mooie inheemse struik die in de winter voor veel kleur zorgt.

Fruitbomen en fruitstruiken

Het rustseizoen is een uitstekend moment om fruit te planten, zeker als je van plan bent een heleboel fruitplanten, struiken of bomen te planten.

Een voordeel is dat fruitbomen met kale wortel een stuk gemakkelijker en lichter te vervoeren zijn. Kies vooral jongere exemplaren die nog niet zijn aangebonden.

Kale wortel, kluit of pot: wat is het verschil?

Planten met kluit

Veel bladhoudende, winterharde haagplanten worden verkocht met kluit, vooral in de grotere maten. Planten met kluit worden buiten op de kweekrij gekweekt.

Wanneer ze groot genoeg zijn om te leveren en u een bestelling plaatst, worden ze uit de grond gehaald. Dit gebeurt met een machine of met de hand. Er wordt voor gezorgd dat er aarde rond de wortels van de planten blijft zitten, zodat de planten gemakkelijk aangroeien wanneer deze geleverd en geplant zijn.

Om de kluiten wordt een jute netje gebonden, zodat de kluiten tijdens het transport intact blijven. Het uitvalpercentage is klein, maar niet zo klein als bij planten die gekweekt worden in potten.

Het is erg belangrijk om grote planten met kluit genoeg water te geven. De beste manier van planten is om van tevoren het plantgat vol water te laten lopen, de plant met kluit te planten en vervolgens nog een keer veel water te geven.

Planten in pot

Wij verkopen bladhoudende, semi-bladhoudende en bladverliezende haagplanten in potten van verschillende litermaten. De regel is hoe groter de pot, hoe duurder de plant.

Het kweken van planten in potten is veel meer werk dan het kweken in de volle grond. Er zijn vaak kassen nodig; er moet meer water gegeven worden, de potten moeten onkruidvrij worden gehouden, bemest en jaarlijks krijgen de planten verse aarde en groter potten.

Planten gekweekt in potten zijn echter wel de beste planten die er te koop zijn, omdat de wortels nauwelijks worden beschadigd tijdens het gehele proces van het kweken tot het planten in uw tuin.

Bij planten met kluit en blote wortel planten is er altijd enige wortelschade. Daarom is het uitvalpercentage na aanplant voor potplanten vrijwel nihil. Met het planten kunt u bij potplanten zelfs enkele weken wachten, zolang u maar niet vergeet ze op tijd water te geven.

Voorbereiding na ontvangst

Omdat de wortels onbeschermd zijn, is zorgvuldige behandeling essentieel. Haal de planten direct uit de verpakking en dompel de wortels onder in water.

Plant zo snel mogelijk - het liefst dezelfde dag. Na aankomst op de plantlocatie kunnen ze het beste direct geplant worden. De wortels mogen niet te lang onbedekt blijven, want dan kunnen ze uitdrogen.

Laat de wortels nooit blootstaan aan zon of wind. Zelfs vijf minuten uitdroging kan al negatieve gevolgen hebben voor de groei.

Werk daarom bij voorkeur één plant tegelijk uit een zak, of dek de wortels tijdelijk af met een vochtige doek of jute.

Kun je niet direct planten?

Kuil de planten tijdelijk in als je niet meteen plant. Dit doe je door de planten in losse grond of in een emmer met vochtige aarde te zetten.

Kale wortel planten moeten meteen na levering worden geplant. Ze kunnen meteen op de juiste plaats worden geplant, of tijdelijk worden ‘ingekuild’: uit de verpakking halen en dan bij elkaar met de wortels in de grond zetten en goed water geven, in afwachting van het definitieve planten.

Kunt u ze niet direct na aankoop planten, leg ze dan in de schaduw en plant ze zo snel mogelijk. Duurt dat wat langer, kuil ze dan tijdelijk op.

Dit doet u door een gat te maken en het wortelgoed daar rechtop in te zetten. Bedek de wortels met aarde en druk de grond licht aan. Geef vervolgens flink water. Op die manier kunnen ze tot uiterlijk eind maart zo blijven staan.

Bewaren vóór het planten

Bewaar de planten koel en donker, bij 2-8 °C. Houd het verpakkingsmateriaal licht vochtig, nooit nat.

Leg ze niet bij fruit, omdat rijpingsgassen schade kunnen veroorzaken. Plant idealiter binnen enkele dagen.

Warmte en licht kunnen ervoor zorgen dat de plant te vroeg uitloopt, wat de overlevingskans vermindert. Eventueel kun je de wortels tijdelijk in water zetten, maar niet te lang, omdat dan de goede bacteriën en schimmels wegwassen.

Wortels voorbereiden

Week de wortels 30-60 minuten in water, niet langer. Bij rozen laat je de wortels ongeveer 2 uur in een emmer water staan voordat je ze in de grond plant, zodat ze goed gehydrateerd zijn.

Deze verschillende weektijden horen bij verschillende plantadviezen. Voor algemene planten op kale wortel wordt 30-60 minuten genoemd; voor kale wortel rozen wordt ongeveer 2 uur genoemd.

Lange, beschadigde wortels kun je iets terugsnoeien met een scherpe snoeischaar.

Een plantgat maken

Maak de grond los met een spade en graaf een plantgat dat breed genoeg is om de wortels vrij te laten liggen zonder dat ze gevouwen worden.

Maak het plantgat voldoende diep en breed en woel de bodem goed los. Wortels hebben zuurstof nodig. Waar water blijft staan, ontbreekt zuurstof - en dat leidt tot wortelrot.

Maak voor een haag een geul waar u de haagplanten in zet. Voor bomen is het plantgat ongeveer twee tot drie keer zo breed als de kluit of de wortels van de boom, en ongeveer net zo diep als de wortels.

Bij bomen is het belangrijk om een breed plantgat te maken, niet zozeer een diep plantgat. Verspreid geen compost op de bodem van het plantgat, maar maak de grond wel wat los.

Wortels goed uitspreiden

Leg de wortels uitgespreid in het plantgat. Niet ineengedraaid of samengeknepen; dat belemmert latere groei.

Plaats de roos in het plantgat en zorg ervoor dat de wortels goed verdeeld zijn in het gat. Plaats een boom voorzichtig in het gat en zorg ervoor dat de wortels goed verspreid zijn en niet opgepropt zitten.

Bij een heg zet u de haagplanten in de geul en beweegt u de planten tijdens het aanvullen lichtjes, zodat de grond goed tussen de wortels komt.

De juiste plantdiepte

Het groeipunt moet net onder het maaiveld zitten. Te diep planten kan verstikking veroorzaken; te hoog planten leidt tot uitdroging.

Bij geënte rozen moet de entplek net onder de grondoppervlakte uitkomen. Bij rozen is het oculatiepunt, waar de grote zijscheuten aan de wortel beginnen, ongeveer 5 cm onder de grond.

Dit beschermt de roos tegen vorst en voorkomt wildgroei. Trek de plant bij een haag voorzichtig iets omhoog om hem op de juiste hoogte te krijgen.

Let er bij bomen op dat de stam niet verder dan nodig onder de grond komt. Het is beter als de aarde rondom de stam iets meer op een klein heuveltje lijkt.

Grond aanvullen en aandrukken

Vul aan met losse grond. Druk de grond licht aan zodat de wortels goed contact maken met de bodem.

Bij rozen kun je enkele handen tuinaarde of rozengrond aan het plantgat toevoegen en de roos erin plaatsen. Vul het gat met aarde tot aan de oorspronkelijke bodemlijn van de boom.

Druk de aarde stevig aan met je voet zodat de wortels goed contact maken met de aarde en de plant stabiel staat. Stamp de grond daarna voorzichtig aan, maar let erop dat u de stam niet verder dan nodig onder de grond brengt.

Water geven na het planten

Geef de plant direct na het planten royaal water. Het water spoelt de grond goed tussen de wortels, zodat er geen luchtgaten achterblijven.

Geef de roos voldoende water na het planten en herhaal dit tijdens droge periodes, behalve als het vriest. Blijf vervolgens steeds water geven voordat de grond uitdroogt, maar zorg dat de grond niet doorweekt raakt.

Geef bij voorkeur ’s avonds water. Laat de bodem tussendoor licht opdrogen om schimmelvorming te voorkomen.

Geef liever 1-2 keer per week royaal water dan dagelijks een beetje. Voortdurende bewatering is essentieel voor het stimuleren van de wortelgroei.

Nazorg in het eerste groeiseizoen

Planten op kale wortel hebben tijd nodig om zich te vestigen. Reken op één volledig groeiseizoen voordat ze echt zelfstandig zijn.

Verwacht niet direct uitbundige bovengrondse groei - wortelherstel gaat voor. De planten passen zich vervolgens snel aan hun nieuwe omgeving aan en ontwikkelen hun wortels snel, waardoor ze goed zullen aanslaan en in het voorjaar snel zullen groeien.

Breng een mulchlaag aan met blad of compost tegen uitdroging. Bescherm de planten bij strenge vorst met vliesdoek of extra mulch.

Met zorgvuldige behandeling en goede nazorg groeien planten op kale wortel uit tot gezonde, bloeiende vaste planten waar je jarenlang plezier van hebt.

Extra aandacht voor bomen en hoge planten

Gaat het om een plant hoger dan een meter, of een stamroos, dan moet hij een steun krijgen. Anders kan hij bij wind in de grond gaan bewegen of zelfs omvallen.

Zet eerst de paal neer en dan pas de plant, anders beschadigt u de wortels. Gebruik bij een jonge boom boompalen en zorg ervoor dat de boom recht staat.

Over het algemeen zijn er na een jaar voldoende nieuwe wortels gevormd, zodat de plant stevig staat. Dan kunt u de steun weer verwijderen.

Kale wortelplanten als haag aanplanten

Wij bevelen aan om kale wortel planten zigzag te planten, dus twee rijen verspringend naast elkaar, zodat u na enkele jaren een mooie, dichte haag heeft.

Houd rekening met een uitvalpercentage van ongeveer 10%, iets meer voor beuken, Fagus sylvatica. Het uitvalpercentage kan verkleind worden wanneer u bij het planten de aanplantgrond gebruikt.

Het is verstandig 10% extra planten te bestellen en deze in een ongebruikte hoek van de tuin te planten. Zo groeien ze mee met de rest en heeft u bij uitval altijd voldoende reserve.

• Plant in een ruime geul of in ruime plantgaten.
• Spreid de wortels uit zonder ze te vouwen of samen te drukken.
• Vul aan met losse grond en zorg dat de aarde goed tussen de wortels komt.
• Geef na het planten royaal water.
• Bedek de plantplek met mulch of bladcompost.

Leeftijdscodering bij haagplanten met kale wortel

Haagplanten met kale wortel worden soms aangeduid met een leeftijdscodering. Deze codering beschrijft hoe oud de plant is en hoe vaak zij is verplant.

Veelgemaakte fouten vermijden

• Laat de wortels niet blootstaan aan zon of wind.
• Laat kale wortels niet uitdrogen tijdens opslag of transport.
• Plant niet in bevroren, extreem natte of zeer hete grond.
• Vouw of knijp de wortels niet samen in het plantgat.
• Plant niet te diep en ook niet te hoog.
• Laat na het planten geen luchtgaten tussen de wortels achter.
• Geef niet dagelijks kleine hoeveelheden water als royaal water geven minder vaak mogelijk is.
• Geef geen water tijdens periodes van vorst.
• Verwacht geen grote bovengrondse groei voordat het wortelstelsel zich heeft hersteld.

tags: #kale #wortel #columnaris