Paardenmest in een kasje voor tomaten: veilig gebruiken voor gezonde planten

In een kas gebruik je uitsluitend goed gecomposteerde paardenmest en houd je de laag dun: ongeveer twee centimeter, oftewel circa twintig liter per vierkante meter. Meng de mest luchtig door de bovenste vijftien centimeter of gebruik haar als mulch, en wacht enkele weken voordat je tomaten plant.

Verse paardenmest hoort niet rechtstreeks in een kasbed voor tomaten. Verse mest composteert nog na, kan warmte en ammoniak afgeven, wortels beschadigen en door de beperkte uitspoeling in een kas voor een te hoge concentratie voedingsstoffen zorgen.

Waarom paardenmest in een kas voor tomaten?

Paardenmest wordt vaak gezien als voeding, maar in werkelijkheid levert het vooral structuur, humus en bodemleven. De voedingswaarde is bescheiden. Gemiddeld bevat paardenmest ongeveer een halve procent stikstof, een derde procent fosfor en een halve procent kalium.

Dat is te weinig om een heel moestuinseizoen op te teelten, maar genoeg om de grond elk jaar een beetje beter te maken. De echte winst zit in betere doorworteling, meer lucht in de bodem en een levendige microbiologie.

Een goede bodem houdt voldoende vocht vast tijdens droge periodes, voert overtollig water af tijdens natte periodes, bevat veel voedingsstoffen en kan deze goed vasthouden. Daarnaast bevat een goede bodem een rijk bodemleven dat de plant helpt bij het opnemen van voedingsstoffen en bescherming biedt tegen bodemziekten.

Een gezonde bodem zit vol micro-organismen, schimmels, bacteriën en wormen die allemaal samenwerken om voedingsstoffen beschikbaar te maken voor je planten. En die beestjes? Die leven op organisch materiaal zoals compost en paardenmest.

Hoeveel paardenmest is geschikt voor kasbedden?

Voor kasbedden en intensieve teelt is ongeveer twee centimeter gecomposteerde paardenmest meestal voldoende. Dat komt neer op ongeveer twintig liter per vierkante meter.

In de kas vooral niet overdrijven. Teveel stikstof kan bijvoorbeeld veel blad en weinig vrucht geven. Werk netjes en geef liever vaker kleine porties organische voeding.

Een laag van 2-3 cm per m2 kan daarna worden opgenomen, waarna je de bedden laat rijpen voor minstens 4-6 weken voordat je zaait of plant.

Beperk het aantal toepassingen tot 1-2 keer per jaar om overbemesting en uitspoeling te voorkomen.

Waarom verse paardenmest niet geschikt is voor de kas

Verse mest bevat urine en kan tijdelijk veel ammoniak afgeven. Dat kan wortels en zaaibedden beschadigen en onkruidzaden meebrengen.

Verse paardenmest kan te 'heet' zijn voor je planten - het composteert nog na, stoot warmte af en kan plantenwortels beschadigen.

In kassen gebruik je verse mest niet, omdat er geen regen is die uitspoelt en de temperatuur hoger is. Gebruik verse mest nooit direct onder zaaibedden en niet in gesloten ruimtes.

Als je in het voorjaar vers stalmest op je grond aanvoert, krijg je een boost aan voedingsstoffen die vrij komen maar wel op de verkeerde moment. Er staan immers nog weinig of geen planten in de bodem die de voedingsstoffen kunnen opnemen.

Teveel stikstof zorgt dat planten te snel groeien en daardoor verzwakken. Zwakke planten zijn gevoeliger aan schimmels en schadelijke insecten. Bovendien zorgt de hoge concentratie stikstof voor de afbraak ipv stimulatie van het bodemleven.

Hoge concentraties zouten zijn namelijk dodelijk voor het bodemleven. Daarom kies je in een kas voor volledig gecomposteerde of gefermenteerde mest, niet voor verse mest.

Hoe herken je gecomposteerde paardenmest?

Gecomposteerde paardenmest is donker, kruimelig en ruikt aards. Die mest is stabiel en veilig voor jonge planten en zaden, en bevat aanzienlijk minder onkruidzaden.

Gecomposteerde paardenmest is donkerbruin, kruimelig, ruikt naar bosgrond en zit vaak vol wormen. Het is rustiger, koeler en veilig voor directe toepassing rond planten.

Wormen worden aangetrokken door organisch materiaal dat aan het afbreken is. Ze eten de paardenmest, verteren het, en scheiden vervolgens wormenmest uit - een van de beste meststoffen die er bestaat.

Goed gecomposteerde paardenmest zit daarom vaak bomvol wormen. Dit is een goed teken: het betekent dat je levende, vruchtbare grond aan het maken bent.

Verse paardenmest ruikt sterk, is nog licht van kleur en zit vol stro. Het composteringsproces moet nog beginnen.

Hoe lang moet paardenmest rijpen?

Idealiter composteer je paardenmest minimaal een jaar voordat je het gebruikt. Dan is het volledig afgebroken, zit het vol wormen en heeft het die mooie donkerbruine, kruimelige structuur.

Verse mest kun je ook zelf laten narijpen, maar reken dan op minstens 2-3 maanden. Laat verse paardenmest minimaal 2-3 maanden narijpen voordat je het in de tuin gebruikt.

Een andere richtlijn is 6-12 weken rijping in een goed geventileerde composthoop met regelmatige omschepping. De precieze duur hangt af van de samenstelling, de vochtigheid, de temperatuur en de manier waarop de hoop wordt beheerd.

Bewaar mest in een goed geventileerde hoop op een droge, stevige ondergrond. Dek af en draai regelmatig (om de 2-3 weken) zodat de afbraak gelijkmatig verloopt en geurtjes beperkt blijven.

Een mooie hoop opgestapeld verse mest kan enkele maanden blijven liggen om te composteren, af te koelen en rustiger te worden. Tegen die tijd kun je het materiaal uitspreiden als mulchlaag, precies op tijd voor het nieuwe groeiseizoen.

Paardenmest in de kas toepassen

1. Bepaal eerst de toestand van het kasbed

De grond waarin tomatenplanten groeien, vormt de basis voor een gezonde groei. Tomatenplanten nemen via hun wortels water en voedingsstoffen op uit de bodem.

Controleer of de bodem compact, droog, poederig of juist te nat is. Trek een handvol grond uit het bed. Valt het zonder moeite in kleine kruimels, dan ben je goed bezig.

Blijft het een natte plak of poederige massa, dan moet er respectievelijk meer structuur of meer humus bij.

2. Kies rijpe mest

Gebruik uitsluitend volledig gecomposteerde mest en voeg deze toe aan de bodem vóór het vullen van bedden of potten.

Gebruik bij voorkeur gecomposteerde paardenmest wanneer je in het voorjaar bedden klaarmaakt, in de kas werkt of wanneer je veel zaaiwerk doet.

3. Verdeel ongeveer twee centimeter

Hark een gelijkmatige laag van ongeveer twee centimeter uit. Niet te diep inwerken, want voeding en bodemleven horen vooral in de bovenlaag.

Gecomposteerde mest kun je uitstekend als mulchlaag gebruiken. Hark deze gelijkmatig uit en laat het bodemleven het voor je inwerken.

In mijn kas en moestuin breng ik ieder najaar een laag van ongeveer 3 tot 4 cm compost aan. Ik leg de compost boven op de bodem en spit deze niet door.

Voor paardenmest in een kas is een dunnere laag van ongeveer twee centimeter een veilige praktische richtlijn, zeker wanneer de bodem al regelmatig organisch materiaal krijgt.

4. Werk oppervlakkig of laat de mest als mulch liggen

Werk het licht in de bovenste vijftien centimeter of gebruik het als mulch, waarna het bodemleven het voor je opneemt.

Spitten of frezen het bodemleven vernietigt en we dit best niet doen. Mulchen daarentegen is hét sleutelwoord voor een rijk bodemleven.

Voor tomatenplanten hoef je de grond niet jaarlijks te spitten om deze luchtig of los te maken. Tomatenplanten kunnen hun wortels goed in een ongespitte bodem ontwikkelen.

Spitten kan de bodemstructuur juist verstoren en ervoor zorgen dat de bodem sneller uitdroogt. Ook verstoort spitten het bodemleven.

De verschillende bodemlagen worden door elkaar gehaald en schimmelnetwerken worden beschadigd. Hierdoor wordt de natuurlijke structuur en werking van de bodem verstoord.

5. Laat het kasbed rusten

Geef het enkele weken de tijd voordat je zaait of plant, zodat de bodem kan rusten.

Een laag van 2-3 cm per m2 kan daarna worden opgenomen, waarna je de bedden laat rijpen voor minstens 4-6 weken voordat je zaait of plant.

In de kas maak ik de compost daarna goed nat. Door de vochtige bodem en de nog relatief warme grond in het najaar kan het bodemleven de compost vervolgens geleidelijk verwerken.

6. Plant tomaten pas daarna

Mijn tomaten bemest ik direct bij het planten. In ieder plantgat breng ik organische meststoffen aan, zodat de jonge planten vanaf het begin voldoende voeding tot hun beschikking hebben.

Zelf maak ik alleen ruime plantgaten. Daarin breng ik mijn bemesting aan en plant ik de tomatenplanten. Voor de rest laat ik de bodem met rust.

In ieder plantgat kun je gericht organische voeding aanbrengen, maar de basisbemesting moet passen bij de hoeveelheid voeding die al in het kasbed aanwezig is.

Paardenmest en de specifieke voedingsbehoefte van tomaten

Tomatenplanten groeien snel en produceren gedurende het seizoen veel bladeren, bloemen en vruchten. Daarvoor hebben ze voldoende voedingsstoffen nodig.

Goede bemesting zorgt ervoor dat deze voedingsstoffen beschikbaar zijn en helpt de plant om gezond te groeien en een rijke oogst te produceren.

Paardenmest alleen is meestal niet genoeg, want de voedingswaarde is beperkt. Zie het als basis voor structuur en bodemleven.

Vul waar nodig aan met organische meststoffen op maat van het gewas. Zo houd je groei in balans en voorkom je doorschieten of slappe planten.

Tomaten en paprika houden van een gelijkmatige basis en behoedzame bijvoeding. Kool en pompoen vragen wat meer. Bladgewassen hebben baat bij een vroege, zachte start en gelijkmatige aanvoer.

Gerichte bemesting bij het planten

Als basis gebruik ik gecomposteerde mestkorrels. Deze bevatten de belangrijkste voedingsstoffen die tomatenplanten nodig hebben, zoals stikstof, fosfaat en kalium.

Mijn tip: één handvol organische mestkorrels weegt ongeveer 50 gram.

Extra kali zorgt bij tomatenplanten voor gezond, groen blad en diepgekleurde, zoetere vruchten. Hiervoor gebruik ik Vivikali, een organische meststof met 20% kali. Daarmee voorzie ik de planten in hun grote behoefte aan kali.

Voor rassen die gevoelig zijn voor neusrot, zoals Roma’s, San Marzano’s en grote vleestomaten, gebruik ik altijd extra zeewierkalk.

Deze kalksoort is rijk aan calcium. Omdat neusrot ontstaat wanneer de vruchten onvoldoende calcium kunnen opnemen, kan extra calcium helpen om het probleem te voorkomen of te verminderen.

Compost, paardenmest en organische voeding combineren

Met compost, organische mest en compostthee voed ik niet alleen mijn tomatenplanten, maar ook het bodemleven.

Bacteriën en schimmels helpen bij de afbraak van organisch materiaal en maken voedingsstoffen beschikbaar voor de plant. Zo creëer je een gezonde bodem waarin tomatenplanten sterk en vitaal kunnen groeien.

Organische mestkorrels, compost van eigen maak en bijvoorbeeld zeewiermeel of steenmeel kunnen in kleine doseringen mooi aanvullen.

Werk altijd uit wat een gewas vraagt. Tomaten en paprika houden van een gelijkmatige basis en behoedzame bijvoeding.

Ik kies er bewust voor om mijn tomatenplanten met organische voeding te bemesten in plaats van met kunstmest. Uit proeven op onze kwekerij met tomatenplanten bleek namelijk dat kunstmest, en dan vooral stikstofrijke meststoffen, bij onze planten niet tot de beste smaakresultaten leidde.

Voor de allerlekkerste en zoetste tomaten kiezen wij daarom voor organische voeding, waar nodig aangevuld met natuurlijke mineralen zoals kalisulfaat en bitterzout.

Compostthee als aanvulling

Bovenop de vaste organische bemesting geef ik mijn tomatenplanten meestal twee keer per seizoen compostthee.

De eerste ronde volgt twee weken na het planten; de tweede keer doe ik dit begin juli voor een laatste groeiboost.

Deze thee geeft het bodemleven een enorme stimulans en voorziet de planten van essentiële bouwstoffen.

Compostthee is een aanvulling op een gezonde bodem en vervangt geen goed voorbereide kasgrond, gecomposteerde organische stof of passende basisbemesting.

Jaarlijks compost en vruchtwisseling in de kas

Breng jaarlijks een laagje compost aan om de bodemstructuur, het vochtvasthoudend vermogen en het bodemleven te ondersteunen.

Compost is een waardevolle bron van organische stof en voedingsstoffen. De organische stof verbetert de bodemstructuur, helpt de bodem vocht vast te houden tijdens droge periodes en ondersteunt een goede waterafvoer bij veel regen.

Een bijkomend voordeel van een laag compost op de bodem is dat deze de bodem bedekt en daardoor de groei van onkruid kan remmen.

Het afwisselen van de plek waar je in de kas of moestuin tomatenplanten kweekt, is belangrijk om de bodem gezond te houden en de opbouw van bodemgebonden ziektes te beperken.

Wanneer je tomaten jarenlang op dezelfde plek plant, kunnen ze steeds slechter gaan groeien en krijgen ze vaker last van wortelziektes.

In een kas is vruchtwisseling lastiger. Zelf heb ik één rij voor tomaten en één rij voor paprika, komkommer, courgette en snijbonen in de kas.

Deze rijen wissel ik elk jaar. Ook binnen de tweede rij wissel ik de volgorde van verschillende gewassen jaarlijks af.

Een optimale vruchtwisseling duurt zes jaar, maar dat is in een kas vaak niet haalbaar. Door jaarlijks compost toe te voegen, organisch te bemesten en twee keer per jaar compostthee te gebruiken, houd ik mijn bodem toch gezond en blijven mijn planten tot nu toe goed groeien.

Ventilatie, vocht en plantgezondheid

In serres is extra aandacht vereist. Zorg voor voldoende ventilatie en controleer de vochtigheid, omdat hoge luchtvochtigheid schimmelgroei kan bevorderen.

Ventileer vaak, geef met beleid water en kijk voortdurend naar je planten. Hier geldt meer nog dan buiten dat minder vaak meer is.

De bodem is de basis voor een gezonde groei, maar tomaten in een kas reageren ook sterk op een verkeerde verhouding tussen water, voeding, warmte en luchtvochtigheid.

Een goede bodem voert overtollig water af tijdens natte periodes en houdt voldoende vocht vast tijdens droge periodes. Paardenmest kan daarbij de structuur ondersteunen, maar een dikke laag maakt een kasbed niet automatisch beter.

Paardenmest zonder stro in de kas

Wanneer mest zonder stro wordt aangeboden, ontbreekt een bron van koolstof die nodig is voor een evenwichtige compostering.

Voor een snelle en veilige afbraak voeg je bulk toe zoals stro, houtkrullen, bladmulch of zaagsel (zonder chemische additieven).

Doel is een C/N-ratio van ongeveer 25-30:1 om een goede afbraak en minder geuroverlast te bewerkstelligen.

Meng altijd met bestaande compost of aarde voordat je het in de tuin gebruikt.

Als het mest veel stro of houtkrullen bevat, geef je daardoor extra koolstof (C) aan je composthoop. Dit is belangrijk omdat de meeste afval die we op de composthoop doen, groenafval is en dus voornamelijk stikstof (N).

Risico’s van onkruidzaden en residuen

Verse paardenmest kan onkruidzaden meebrengen. Als een composthoop echt goed gemaakt is en goed composteert dan wordt het er binnenin zo warm dat de zaden hun kiemkracht verliezen.

Als je er gras en onkuiden op gooit dan kun je daar wel wat last van krijgen in de moestuin, maar meestal vrij minimaal.

Let op hooi of stro dat behandeld kan zijn met moeilijk afbreekbare onkruidbestrijders. Als jonge planten zonder duidelijke reden vergelen of misvormde bladeren maken, kan dit een aanwijzing zijn.

Test bij twijfel een klein hoekje met bonen of tomatenplantjes voordat je grote oppervlakken bedekt.

Als je stalmest van een niet-biologische boer komt, is de kans groot dat er allerlei resten van ontwormingsmiddelen en antibiotica in je stalmest aanwezig zijn. Een reden temeer om het mest eerst te composteren.

Door het stalmest te composteren, kunnen antibiotica residuen afgebroken worden. Sommige antibiotica breken goed af, anderen weinig.

De soort antibiotica, hoe en hoelang ze worden gecomposteerd bepaalt het resultaat.

Weiden worden door niet-bio boeren behandeld met verschillende chemische, selectieve onkruidbestrijders om bloemen en kruiden die schadelijk en giftig zijn voor de dieren uit de weiden te mijden.

De residu’s van deze bespuitingen blijven op het weiland achter, de dieren eten het gras en na vertering komt het residu in het mest terecht.

Composteren van vers stalmest kan de schade beperken maar niet in alle gevallen.

Hygiëne en veilig werken

Was handen na het werken met mest, houd huisdieren weg bij verse hopen en gebruik handschoenen bij het verdelen.

Houd huisdieren en kinderen uit de buurt van de opslag en voorkom lekkage in waterafvoer.

Gebruik geen mest die tekenen van schimmel of rotting vertonen.

Was en spoel voedselgewassen na gebruik indien mogelijk; bij twijfel over residuen, gebruik het later in de groei.

Vermijd directe toepassing op groenten die je direct consumeren zonder te koken.

Een praktische werkwijze voor een tomatenkas

1. Bepaal de toestand van de kasgrond en controleer de structuur en vochtigheid.
2. Gebruik alleen donkere, kruimelige en aards ruikende gecomposteerde paardenmest.
3. Verdeel ongeveer twee centimeter, oftewel circa twintig liter per vierkante meter.
4. Hark de mest gelijkmatig uit en werk haar niet dieper dan de bovenste vijftien centimeter in.
5. Laat het kasbed enkele weken rusten voordat je tomaten plant.
6. Plant tomaten in ruime plantgaten en voeg alleen gerichte organische voeding toe wanneer dat nodig is.
7. Ventileer de kas vaak, geef met beleid water en controleer de planten regelmatig.
8. Pas de volgende gift aan op basis van groei, bladkleur, vruchtvorming en bodemstructuur.

Veelgemaakte fouten in een tomatenkas

De meest gehoorde fout is te veel, te snel en te diep. Een dik pakket verse mest in het voorjaar op zaaibedden geeft verbrande kiemplantjes en onkruidexplosies.

Inwerken tot onder de wortelzone heeft weinig nut, want bodemleven en voeding horen in de bovenlaag.

Een tweede misser is alles elk jaar hetzelfde doen zonder naar het seizoen te kijken. Koud en nat vraagt geduld en rust, warm en droog vraagt juist bescherming van de bodem met mulch en voorzichtig water geven.

Een andere fout is paardenmest als volledige tomatenbemesting beschouwen. Paardenmest alleen is meestal niet genoeg, want de voedingswaarde is beperkt.

Ook een te dikke laag gecomposteerde mest kan in een kas onnodig veel voeding en organisch materiaal toevoegen. In de kas is alles geconcentreerder.

Veelgestelde vragen over paardenmest in een kas voor tomaten

Kan ik verse paardenmest direct in een tomatenkas gebruiken?

Nee, dat kan beter niet. Verse paardenmest is nog te 'heet' omdat het volop aan het composteren is. Dit proces stoot warmte af en kan plantenwortels beschadigen.

Gebruik verse mest nooit in de kas. Laat haar eerst minimaal 2-3 maanden narijpen, en idealiter ongeveer een jaar composteren voor een volledig stabiel resultaat.

Hoeveel paardenmest heb ik nodig voor tomaten in de kas?

Houd ongeveer twee centimeter gecomposteerde paardenmest aan, wat neerkomt op circa twintig liter per vierkante meter.

Een laag van ongeveer 2-3 cm per m2 is meestal voldoende; meng met de bestaande aarde en laat het geheel integreren voordat je gewassen plant.

Kan ik paardenmest als mulch gebruiken?

Gecomposteerde mest kun je uitstekend als mulchlaag gebruiken. Hark deze gelijkmatig uit en laat het bodemleven het voor je inwerken.

Gecomposteerd of gefermenteerd stalmest kan zonder problemen gemulcht worden. Mulchen verdient de voorkeur.

Moet ik paardenmest diep onderspitten?

Diep onderspitten is zelden nodig en kan bodemlagen verstoren.

Spitten kan de bodemstructuur juist verstoren, ervoor zorgen dat de bodem sneller uitdroogt en het bodemleven beschadigen.

Is paardenmest voldoende voeding voor een heel tomatenseizoen?

Paardenmest alleen is meestal niet genoeg, want de voedingswaarde is beperkt. Zie het als basis voor structuur en bodemleven.

Vul waar nodig aan met organische meststoffen op maat van het gewas. Zo houd je groei in balans en voorkom je doorschieten of slappe planten.

Wanneer breng ik paardenmest in de kas aan?

Gecomposteerde paardenmest kun je in het najaar of vroeg in het voorjaar aanbrengen, zolang je voldoende tijd laat voor integratie voordat je tomaten plant.

Voor ons is februari ideaal - de ergste vorst is voorbij, maar het seizoen moet nog beginnen.

Als mulchlaag kun je het ook in het najaar uitbrengen, zodat het de winter over kan blijven werken.

Wat doe ik met verse paardenmest?

Verse mest kun je niet meteen over je tuin uitspreiden, die moet eerst nog even narijpen.

Je kan het koe- en paardenmest in de composthoop verwerken, tenminste als het om niet te grote hoeveelheden gaat.

Heb je veel koe- of paardenmest, dat laat je dit best minstens een jaar op een aparte hoop zitten. Regelmatig de hoop keren.

tags: #paardemest #in #kasje #voor #tomaten