Peperkoek als maaltijd maken: hartige en zoete toepassingen

Peperkoek kun je niet alleen bij het ontbijt of als tussendoortje eten, maar ook verwerken in een volwaardige maaltijd. In de Belgische keuken wordt peperkoek bijvoorbeeld gebruikt in peperkoekpasta, terwijl verkruimelde kantkoek een stoofpot met rund- of hertenvlees kan verdiepen. Ook bij een kaasplankje, met boter of in een zoete ovenschotel komt peperkoek goed tot zijn recht.

Peperkoek is een culinaire specialiteit die wordt bereid met een deeg van meel, honing en kruiden. In de loop der eeuwen zijn er vele variaties verschenen om te voldoen aan de wensen van fijnproevers over de hele wereld.

Peperkoekpasta als maaltijd

Peperkoek pasta is een gerecht uit de Belgische keuken. Je maakt het in ongeveer 60 minuten, genoeg voor 4 personen. Belangrijkste ingrediënten: peperkoek, poedersuiker en soeplepel vaste honing.

Ingrediënten voor peperkoekpasta

• 1kg peperkoek
• 125 gr poedersuiker
• 1 soeplepel vaste honing
• 3 eieren
• 400 gr boter
• 500 ml sterke koffie
• een snuifje kaneelpoeder

Bereidingswijze

De peperkoek brokkelen in een grote kom, poedersuiker en de koffie er overgieten. En met een vork goed pletten tot een brij.

De boter in een pot half laten smelten en mixen met klopper, de honing en de eieren erbij doen en verder kloppen. laat het verder op een klein vuurtje wat smelten.

De peperkoekbrij bij de boter doen en verder kloppen met mixer, tot een goed einde.

In potten gieten, niet tot aan de rand vullen. De potten dan open in heet water zetten, een klein half uurtje, op klein vuurtje. Het water mag niet pruttelen.

Uit het water halen, laten afkoelen, en het deksel opzetten als het nog wat beetje warm is. Je kan ook eerst ( voor je het in potten doe) alles in Bain marie een klein half uurtje laten heet worden.

Dit recept maak ik al enkele jaren, en iedereen vind het lekker.

Peperkoek in een hartige stoofpot

Peperkoek wordt ook gebruikt in een stoofpot met rund- of hertenvlees. De afsnijdsels, of ‘kantkoek’ kun je fijn verkruimelen en aan het beslag voor je volgende koek toevoegen of in een stoofpot met rund- of hertenvlees gebruiken.

De koek wordt bereid met meel, honing en kruiden, waardoor hij in een hartig gerecht een kruidige, lichtzoete smaak kan geven. Gebruik hiervoor de verkruimelde afsnijdsels van een gebakken peperkoek.

Als je een vierkante vorm hebt gebruikt, snijd je de zijkanten er rondom af en snijd je de peperkoek doormidden. Nu heb je 2 koeken die op de traditionele manier zijn gesneden.

Als je een rechthoekig bakblik hebt gebruikt, kun je een dun plakje van de zijkanten snijden voor een traditioneel resultaat. De afsnijdsels, of ‘kantkoek’ kun je fijn verkruimelen en aan het beslag voor je volgende koek toevoegen of in een stoofpot met rund- of hertenvlees gebruiken.

Peperkoek bij kaas en boter

Eet plakken peperkoek als ontbijt of tussendoortje, besmeerd met een dikke laag boter. Peperkoek is ook geweldig bij een kaasplankje.

Het wordt gekenmerkt door zijn zoete en subtiele smaak en kan vergezeld gaan van een lekker stukje kaas of overgoten worden met gesmolten boter voor een nog lekkerdere smaak.

In dunne plakjes gesneden is de ontbijtkoek op zijn best. Gebruik daarvoor bij voorkeur een scherp glad mes, bijvoorbeeld een vleesmes. De gladde sneetjes zijn veel spekkiger dan de kruimelige, die je met een broodmes zou krijgen.

Een likje roomboter erop en smikkelen!

Zelf peperkoek bakken als basis voor een maaltijd

Ik vind het altijd heerlijk om zelf peperkoek te bakken. En het fijne is: het is ook nog eens heel erg makkelijk. Eigenlijk is het alleen een kwestie van de ingrediënten mengen en hup, de oven in!

Na het bakken ruikt je huis heerlijk en heb je ongetwijfeld zin gekregen in een stukje! Ik vind het zelf het lekkerst met wat boter of pindakaas.

De moeilijkheidsgraad van dit receptuur is: makkelijk.

Ingrediënten voor een eenvoudige peperkoek

• 100 ml water
• 1 eetlepel honing
• 2 eetlepels koek-speculaas kruiden
• 2 eieren
• 250 gram donkere basterdsuiker
• 250 gram zelfrijzend bakmeel
• Beetje olie of boter om de cakevorm in te vetten

Bereiding

Verwarm de oven voor op 180 graden. Voeg het water, de honing, eieren, de speculaaskruiden en de basterdsuiker samen in een kom en meng dit.

Roer hierna, beetje bij beetje, het zelfrijzend bakmeel door het mengsel. Je zult zien dat de massa steeds steviger en lichtbruiner wordt.

Als het beslag goed gemengd is, schep je dit in de ingevette cakevorm. De cakevorm moet ongeveer voor de helft tot twee derde gevuld zijn, niet meer. De peperkoek gaat namelijk nog rijzen.

Zet de vorm 60 min in de oven en geniet van die overheerlijke geur! Laat hierna afkoelen en wikkel je makkelijke peperkoek eventueel in folie om de typische plakkerige rand te krijgen.

Traditionele peperkoek met roggemeel en honing

Peperkoek, ontbijtkoek, kruidkoek, het zijn alle namen voor een soort honingkoek. Kijk je in de schappen van de supermarkten, dan zie je allerlei varianten, met rozijnen, noten, sukade, chocolade, en zo voort.

De ouderdom van deze koek blijkt uit de hoofdingrediënten: roggemeel en honing. Specerijen werden alleen in de keukens van de rijken gebruikt in de Late Middeleeuwen.

Belangrijk bij het maken van peperkoek is geduld. Al die specerijen willen mekaar leren kennen voordat ze samen de oven in gaan. Door een nacht rusttijd wordt de smaak beter.

Ingrediënten voor een koek van 800 gram

• 100 gr gewone suiker
• 275 gr heldere honing
• 1¼ dl (125cc) water
• 350 gr roggemeel
• ¼ tot ½ theelepel zout
• 50 gr bruine basterdsuiker
• 15 gr (1 zakje) bakpoeder
• gemengde specerijen
• En voor de bovenkant olie of melk

Specerijenmengsel

• 1 tl elk van cardamom en kaneel
• ½ tl gember
• ¼ tl elk van kruidnagel, nootmuskaat en zwarte peper
• ⅛ tl elk van anijszaad en koriander

Deeg maken en laten rusten

Meng roggemeel met specerijen, bakpoeder, basterdsuiker en zout. Doe gewone suiker en honing met water in een ruime pan en breng al roerend aan de kook.

Meng het meel met de honingvloeistof, en maak er met een mixer met deeghaken een deeg van. Met de handen gaat niet, want het deeg is nog te warm.

Houd niet op met kneden zodra het deeg egaal gemengd is, maar ga nog zeker vijf minuten door en langer mag ook.

Bekleed een cakeblik met bakpapier, en doe het deeg erin. Het deeg is erg stevig, begin met lepels deeg in de hoeken te doen, en vul zo verder de vorm tot het deeg op is.

Strijk de bovenkant glad met de bolle kant van een natgemaakte lepel. Dek af met plasticfolie en laat minstens twaalf uur rusten, langer mag ook. Het mag in de koelkast, maar dat hoeft niet.

Bakken

Verwarm de oven voor op 170 °C. Verwijder de plasticfolie en bestrijk de bovenkant van het deeg eventueel met olie of melk.

Bak in het midden van de oven 60 minuten. Kijk voor de zekerheid na 45 minuten hoe de koek eruit ziet. Niet iedere oven werkt hetzelfde.

Je kunt ook kiezen voor een nog lagere temperatuur (150 tot160 °C), met een iets langere baktijd (70 tot 90 minuten).

Als het cakeblik uit de oven is gehaald, kun je heel makkelijk de peperkoek uit de vorm halen en het bakpapier verwijderen. Laat de koek afkoelen op een taartrooster.

De korst is stevig en knapperig. Mensen die daar niet van houden moeten die maar afsnijden.

Gekochte peperkoek heeft een zachte korst. Die krijg je door de koek na het bakken niet op een rek te laten afkoelen, maar juist meteen in folie te wikkelen zodat het vocht terugslaat.

Peperkoek met melk en specerijen

Ingrediënten voor een cakevorm met een bodem van 25 cm

• 375 gram bloem
• 225 gram bruine basterdsuiker
• 3¼ à 3½ dl volle melk
• 1½ theelepel gemalen kaneel
• 1 theelepel gemalen kruidnagel
• ¾ theelepel gemalen nootmuskaat
• ¼ theelepel gemberpoeder
• ¼ theelepel gemalen kardemom
• een mespuntje zeer fijn gemalen witte peper
• een snufje zout
• 1½ theelepel dubbelkoolzure soda
• roomboter voor het invetten van de vorm en voor het besmeren van de plakjes

Bereiding

Verwarm de oven voor tot 150°C (conventionele oven). Vet de bakvorm in met wat boter.

Vermeng de bloem met de dubbelkoolzure soda. Zeef het mengsel boven een beslagkom. Voeg alle andere droge ingrediënten toe.

Meng alles door elkaar met de mixer op de laagste stand. Nu kan de melk erbij. Begin met 3¼ dl en voeg later eventueel nog een scheutje toe.

Klop de melk er met de mixer goed doorheen. Het resultaat is een half vloeibaar beslag, dat mooi glad moet zijn.

Giet het beslag in de bakvorm. Bak de koek in 70 à 75 minuten net gaar. Hij mag niet te droog of bruin worden.

De koek is gaar als een erin geprikte satépen er droog uitkomt. Stort de koek op een rooster en laat hem afkoelen.

De ontbijtkoek is het lekkerst als je hem eerst een dagje laat staan. Dan kunnen de smaken van de specerijen er goed intrekken.

Hoe dan ook: serveer de koek in dunne plakjes met een beetje roomboter.

Tip: Dubbelkoolzure soda (baking soda) is een rijsmiddel, verkrijgbaar in oosterse winkels.

Peperkoek met rusttijd voor een zachtere structuur

Niets gezelliger dan de geur van versgebakken peperkoek die zich door het huis verspreidt! Met dit eenvoudige recept maak je je eigen smeuïge, kruidige peperkoek - perfect voor bij de koffie, als ontbijt of voor bij een kaasplankje.

Bereiding

Doe de honing, bietenstroop (of een alternatief) en de suiker in een grote pan. Verhit het mengsel op laag vuur; laat het niet aan de kook komen.

Haal het van het vuur zodra er belletjes ontstaan (als je een suikerthermometer hebt, moet die 80°C aangeven). Als de honing aan de kook komt, wordt hij bitter.

Voeg de helft van de bloem toe en roer. Voeg daarna de specerijen toe en roer.

Wanneer de bloem volledig opgenomen is, voeg je de karnemelk en daarna de rest van de bloem gemengd met de baking soda toe.

Gebruik je spierballen om alles goed te mengen; zorg dat er geen stukjes bloem achterblijven.

Schep het beslag in klodders in de bakvorm en strijk het glad door een eetlepel in koffiemelk of melk te dopen en het deeg met de bolle kant van de lepel naar beneden te drukken.

Dit voorkomt dat de lepel aan het beslag blijft kleven. Door de melk krijgt de koek na het bakken een mooie glans.

Dek de vorm af en laat het beslag 24 uur rusten op een koele plek. Het is traditioneel om het langer te laten rusten; dan wordt het nog beter.

Baktijd en bewaren

Verwarm de oven voor (elektrisch: 160°C, gebruik niet de heteluchtstand).

Als je een koek met parelsuiker maakt, strooi je de korrels vlak voor het bakken over de hele bovenkant zonder ze in het beslag te drukken; ze blijven goed zitten, maak je geen zorgen.

Bak de peperkoek 1½ uur in het midden van de oven voor de vierkante vorm of 1 uur en 45 minuten voor het rechthoekige bakblik.

Controleer of een spies er schoon uit komt nadat je hem in het midden van de koek hebt gestoken. Zo niet, bak de koek dan nog 15 minuten en controleer opnieuw.

Zet de vorm op een rooster en laat de koek afkoelen in de vorm. Haal de afgekoelde koek uit de vorm en doe hem in een luchtdichte doos.

Laat hem minstens 3 dagen rusten, maar 1 week is nog beter, want dat zorgt voor een betere structuur.

Variaties voor een maaltijd of tussendoor

Peperkoek wordt aangeprezen als ‘gezond’ omdat er weinig of geen vet in zit. Maar de koek bestaat wel voor meer dan de helft uit zoet (suiker en honing), dus het ligt er maar aan waar je je prioriteiten legt.

Overigens zul je ook nu weer ontdekken dat de fabriekskoeken allerlei ingrediënten nodig hebben die je thuis niet gebruikt, zoals glucosestroop.

Peperkoek kent ook regionale variaties, zoals Friese, Groninger en Deventerkoek.

Vervang 75 gram honing door 40 gram zachte boter, aangevuld met 75 gram fijngehakte stemgember, kandijsuikerstukjes, hazelnoten of rozijnen.

Je kunt peperkoek ook combineren met chocolade. Om uw gasten te verrassen, kiest u voor een originele versie van peperkoek: peperkoek met chocolade.

Peperkoek met chocolade

• 250 g bloem
• 120 g boter
• 100 g honing
• 50 g cacaopoeder
• 100 ml melk
• 50 g suiker
• Een kleine handvol kruiden (kaneel, nootmuskaat, anijs. )

Meng de bloem, suiker, cacaopoeder en kruiden in een kom. Voeg de honing en de gesmolten boter toe en meng opnieuw.

Giet er al kloppend beetje bij beetje de melk bij tot u een homogeen deeg krijgt. Spreid het deeg uit op een bakplaat en bak het 15 tot 20 minuten op 180°C.

Je kunt dit dessert serveren met een lekker kopje thee of koffie. Je kunt het ook een paar dagen bewaren in een luchtdichte doos.

Glutenvrije peperkoek

Als je glutenintolerant bent, hoef je het niet zonder dit heerlijke dessert te stellen. Het is mogelijk om glutenvrije ontbijtkoek te maken van glutenvrij meel en andere eenvoudige ingrediënten.

• 200 g glutenvrij meel (rijst, kastanje, maïs. )
• 125 g honing
• 40g gesmolten boter
• 50 ml melk
• Een kleine handvol kruiden (kaneel, nootmuskaat, anijs. )

Meng de bloem en de kruiden in een kom. Voeg de honing en de gesmolten boter toe en meng opnieuw.

Giet er al kloppend beetje bij beetje de melk bij tot je een glad deeg hebt. Spreid het deeg uit op een bakplaat en bak het 15-20 minuten op 180°C.

Je kunt dit dessert serveren met vers fruit of gewoon eten. Je kunt het ook een paar dagen bewaren in een luchtdichte doos.

Bewaren, snijden en serveren

In een cakebewaardoos blijft ontbijtkoek wekenlang goed. Sterker nog, de smaak en structuur verbeteren mettertijd.

Ik bak er altijd twee tegelijkertijd: eentje gaat meteen op en de andere vries ik in. Ontdooien gaat perfect als je hem de avond voor gebruik al in de koelkast legt.

De koek is het lekkerst in dunne plakjes met boter, kaas, pindakaas of als onderdeel van een hartige stoofpot. De afsnijdsels kunnen worden verkruimeld en opnieuw worden verwerkt.

tags: #peperkoek #maaltijd #maken