Waarom is te zoete kauwgom slecht voor je gebit?

Te zoete kauwgom is slecht voor je gebit omdat de suikers erin door bacteriën in tandplak worden omgezet in zuren. Die zuren tasten het tandglazuur aan en vergroten de kans op tandbederf en gaatjes. Hoe vaker en hoe langer suikers in contact komen met je gebit, hoe groter de kans op cariës.

Suikervrije kauwgom kan daarentegen een nuttige aanvulling zijn op je mondverzorging. Het kauwen stimuleert de speekselproductie, waardoor zuren sneller worden geneutraliseerd en voedselresten gedeeltelijk worden weggespoeld. Kauwgom vervangt echter nooit tweemaal daags poetsen met fluoridetandpasta en het dagelijks reinigen tussen de tanden.

Hoe suiker uit kauwgom je tanden aantast

Tandbederf of cariës is een aantasting van het glazuur (de harde beschermlaag) van uw gebit waardoor er gaatjes ontstaan en uw tanden en kiezen uiteindelijk verloren kunnen gaan. Tandbederf wordt veroorzaakt door bacteriën die aanwezig zijn in het voedsel, het speeksel en de tandplaque. Tandplak is een dun laagje van microorganismen dat zich op de tanden kan vastzetten als er niet goed gepoetst wordt.

Bacteriën in de tandplak breken suikers uit onze voeding af en zetten die om in zuren die heel geleidelijk het tandglazuur oplossen, waardoor er gaatjes ontstaan. Ook zuren in frisdranken en fruitsap kunnen zorgen voor het oplossen van tandglazuur. Hoe frequenter en hoe langer de zuren inwerken hoe groter de kans op cariës.

In vrijwel al ons eten en drinken zitten suikers en zetmeel. Tandplak bestaat uit bacteriën en producten van bacteriën. Die zetten suikers en zetmeel in de mond om in zuren. Die zuren veroorzaken gaatjes in uw gebit.

Suikers worden aan veel voedingsmiddelen toegevoegd, bijvoorbeeld aan snoep, koek en frisdrank. Maar er zitten ook van nature suikers in producten, bijvoorbeeld in fruit. Zetmeel zit in aardappels, pasta's, brood, crackers en peulvruchten. Als u vaak voedingsmiddelen gebruikt waarin suiker en zetmeel zitten, loopt u een groter risico op gaatjes in uw tanden en kiezen.

Waarom vooral zoete kauwgom een probleem kan zijn

Kauwgom blijft vaak langere tijd in de mond terwijl je erop kauwt. Daardoor kunnen de suikers gedurende een langere periode beschikbaar blijven voor bacteriën in tandplak. Een snoepje dat snel wordt doorgeslikt geeft al een zuuraanval, maar bij zoete kauwgom kan het kauwmoment langer duren.

Het aantal momenten waarop je gebit met suiker in aanraking komt, is belangrijker dan alleen de totale hoeveelheid suiker. Eet u vaak op één dag, dan krijgt uw gebit onvoldoende kans om te herstellen. Daarom is het voor uw gebit nadelig als u de hele dag door eet of bepaalde dranken drinkt.

De kans op gaatjes is klein wanneer u drie hoofdmaaltijden per dag en maximaal vier keer iets tussendoor eet of drinkt. Dan krijgt uw gebit voldoende kans zich te herstellen.

Een zoete smaak betekent niet automatisch dat een product veilig is voor je tanden. Zoetstoffen worden gebruikt om suiker te vervangen, maar niet iedere zoetstof heeft dezelfde eigenschappen en sommige producten bevatten daarnaast zure aroma’s.

De beschermende werking van speeksel

Zodra je begint te kauwen, denkt je lichaam dat er eten aankomt. Je speekselklieren gaan harder werken en maken meer speeksel aan. Dat is niet alleen handig om een droge mond tegen te gaan: speeksel beschermt ook je tanden.

Na het eten ontstaan er zuren in je mond die het tandglazuur kunnen aantasten. Extra speeksel helpt om deze zuren sneller te neutraliseren en spoelt een deel van de voedselresten weg. Speeksel neutraliseert zuur en heeft zo een beschermende werking.

Het kauwen van kauwgom brengt veel voordelen met zich mee, zoals een betere doorbloeding, een beter geheugen, een verhoogde speekselproductie en u kunt er zelfs mee afvallen! Een klein stukje kauwplezier brengt dus veel voordelen voor uw mond mee, zolang u maar kiest voor de suikervrije variant.

De Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA erkent dat suikervrije kauwgom de speekselproductie stimuleert en bijdraagt aan het behoud van tandmineralen. Het effect is het sterkst in de eerste 20 minuten na een maaltijd.

Suikervrije kauwgom: een beter alternatief

Tegenwoordig kiezen veel merken voor suikervrije varianten met zoetstoffen zoals xylitol of sorbitol. Deze stoffen worden minder makkelijk door mondbacteriën omgezet in zuren, waardoor ze minder schadelijk zijn voor je tanden.

Suikervrije kauwgom bevat xylitol en/of sorbitol en vaak ook ureum en natriumbicarbonaat. Suikervrije kauwgom heeft meerdere gunstige effecten die het ontstaan van tandbederf kunnen tegengaan.

Door suikerhoudende tussendoortjes te vervangen door suikervrije kauwgom of andere suikervrije tussendoortjes, is er voor de bacteriën geen of minder suiker beschikbaar om om te zetten in zuren. Daardoor neemt de kans op het ontstaan van tandbederf af.

Door het kauwen van suikervrije kauwgom wordt de aanmaak van speeksel gestimuleerd, waardoor het zuur uit het voedsel wordt geneutraliseerd. Onderzoek heeft aangetoond dat sommige suikervervangers ook anti-cariogene eigenschappen heeft en dus tandbederf tegengaan.

Waarom xylitol vaak de voorkeur krijgt

Veel suikervrije kauwgommen bevatten xylitol, een natuurlijke zoetstof. Xylitol heeft een extra effect bovenop de speekselstimulatie: het remt de groei van Streptococcus mutans, de bacterie die tandbederf veroorzaakt.

Terwijl suikers en koolhydraten door de mondbacterie Streptococcus mutans worden omgezet in zuur, kunnen zij dat niet met xylitol. Xylitol blokkeert de omzetting van suiker in zuur door bacteriën. Bovendien zou het de groei van de schadelijke bacterie Streptococcus mutans tegengaan en er uiteindelijk zelfs voor zorgen dat deze bacterie nog kan overleden in de mond.

Die bacterie kan xylitol niet omzetten in zuur, waardoor het zuurvormingsproces wordt onderbroken. Daardoor beschermt kauwgom met xylitol je tanden beter dan gewone suikervrije kauwgom zonder xylitol.

Sorbitol en andere zoetstoffen zijn ook suikervrij en dus niet schadelijk, maar hebben dit specifieke bacterieremmende effect niet. Let bij de keuze op twee dingen: "suikervrij" en bij voorkeur "bevat xylitol".

Volgens het Europese Voedselveiligheids Agentschap (EFSA) kan kauwgom gezoet met 100 % xylitol een bijdrage leveren tot het voorkomen van tandbederf en het herstel van het tandglazuur.

Hoe gebruik je kauwgom voor je gebit?

Zo is kauwgom een zinvolle aanvulling als je kort na een maaltijd niet kunt poetsen, bijvoorbeeld op het werk of onderweg. Ook voor mensen die gevoelig zijn voor cariës of een verhoogd risico hebben, kan kauwgom een extra beschermingsmoment bieden.

Bij een droge mond stimuleert kauwen de speekselproductie, wat zowel het comfort als de bescherming van het gebit verbetert. Kauw je suikervrije kauwgom kort na het eten, dan geef je je tanden een extra beschermingsmoment, zonder dat je ze hoeft te poetsen.

Volgens het Europese Voedselveiligheids Agentschap (EFSA) beschermt 2 tot 3 gram kauwgom gezoet met 100% xylitol het gebit tegen cariës als het drie keer per dag na de maaltijd gedurende een vijftal minuten wordt gekauwd.

Het is volgens de EFSA niet aangetoond dat muntjes en pastilles met minder xylitol hetzelfde effect hebben als kauwgom. Kauw niet langer dan 15 tot 20 minuten aaneengesloten: langer kauwen heeft geen extra effect en belast onnodig je kaakspieren en kaakgewricht.

Is suikervrije kauwgom altijd tandvriendelijk?

Suikervrije kauwgom is niet automatisch ‘tandvriendelijk’. Onderzoekers vonden een onderkend risico van zure aroma in suikervrije snoepjes en drankjes.

Algemeen bekend en onderkend is dat xylitol en sorbitol het risico op gaatjes kan verminderen. Maar nu blijkt dat ze ook de zuurgraad in de mond verhogen, die vervolgens het tandglazuur erodeert.

Toch is dit geen reden om ons zorgen te maken. Alleen bij overmatig gebruik van suikervrije kauwgom moeten mensen zich zorgen gaan maken, omdat kauwgom een laxerend effect heeft.

Controleer daarom de ingrediëntenlijst en kijk niet alleen naar de woorden "suikervrij" of "tandvriendelijk". Een product zonder suiker kan nog steeds zure smaakstoffen bevatten die een rol spelen bij tanderosie.

Verschil tussen cariës en tanderosie

Cariës ontstaat vooral doordat bacteriën suikers uit voeding omzetten in zuren. Tanderosie ontstaat door zuren die het tandglazuur rechtstreeks aantasten, bijvoorbeeld uit frisdrank, vruchtensap, wijn of zure aroma’s.

In frisdrank, vruchtensap, yoghurtdrank en wijn zitten behalve suikers die gaatjes veroorzaken ook zuren. Het zuur proeft u nauwelijks. De suiker overheerst de zure smaak. Zuren tasten uw tandglazuur aan. Daardoor slijt uw gebit.

Tanderosie is een sluipend proces dat niet gemakkelijk te herstellen is. Het gaat niet alleen om hoevéél zure producten u eet en drinkt. Hoe vaker u dat doet en hoe langer u zure producten in uw mond houdt, hoe groter de kans op tanderosie is.

Lightdranken bevatten wel evenveel zuur als gewone frisdranken. De kans op slijtage van uw gebit als gevolg van zuur (tanderosie) is bij lightfrisdrank dus even groot als bij gewone frisdrank.

Andere zoetstoffen en hun nadelen

Grofweg zijn er twee soorten zoetstoffen: intensieve en niet intensieve. Intensieve zoetstoffen zijn synthetische zoetstoffen, die maar liefst tot 30.000 keer zoeter dan suiker kunnen zijn.

De bekendste zijn aspartaam, cyclamaat, sacharine en sucralose. Hoewel ze allen voorzien zijn van een E-nummer en dus veilig geacht worden voor consumptie, zijn ze om minimaal één reden ongezond.

Niet-intensieve zoetstoffen zijn de zogenaamde polyolen. Bekende polyolen zijn isomalt, maltitol, sorbitol en xylitol. De meeste polyolen zijn onschadelijk, maar hebben als nadeel dat ze de darmen kunnen irriteren en laxerend werken.

Suikervrij kauwgom bevat FODMAP’s. Deze suikeralcoholen worden gebruikt om suikervrije kauwgom te zoeten. Het nadeel is dat ze een laxerend effect hebben, wanneer je ze in grote hoeveelheden gebruikt.

Een paar stukjes per dag geven bij de meeste mensen geen problemen. Sommige zoetstoffen, vooral suikeralcoholen zoals sorbitol, kunnen bij grote hoeveelheden zorgen voor darmklachten. Denk aan een opgeblazen gevoel, winderigheid of diarree.

Hoe gezond ook, xylitol blijft een polyol. Daarom kan het bij overmatig gebruik laxerend ¡werken. Dit is niet gevaarlijk en zodra je het gebruik van xylitol stopt of vermindert, verdwijnen de klachten vanzelf.

Wanneer kun je beter geen kauwgom kauwen?

Bij kaakklachten zoals pijn in het kaakgewricht, klikken of een beperkte mondopening is regelmatig kauwen op kauwgom af te raden: extra kauwbelasting kan klachten verergeren. Hetzelfde geldt bij bruxisme, ofwel tandenknarsen of -klemmen.

Een wat mij betreft heel belangrijk nadeel is dat constant kauwen kan leiden tot kaakproblemen. Dit wordt ook wel temporo-mandibulaire disfunctie (TMD) genoemd. Uiteindelijk veroorzaakt deze overbelasting van de kaakgewrichten pijn bij het kauwen.

Wie urenlang kauwgom kauwt, kan last krijgen van vermoeide kaakspieren of klachten rond het kaakgewricht. Langer kauwen heeft geen extra beschermend effect voor je gebit en belast je kaakspieren en kaakgewricht onnodig.

Bij een gevoelige maag kan kauwen zonder voedsel de maagzuurproductie stimuleren en klachten geven. Kauwgom is ook niet geschikt voor jonge kinderen die er nog niet bewust mee kunnen omgaan.

Kauwgom vervangt poetsen en flossen niet

Een belangrijke kanttekening: kauwgom vervangt natuurlijk geen tandenpoetsbeurt. Twee keer per dag poetsen met fluoridetandpasta blijft de basis.

Toch reinigt kauwgom de vlakken tussen de tanden niet en verwijdert het geen aangehecht tandplak. Door kauwgom te kauwen verwijdert u alleen de bacteriën op de kauwvlakken van uw kiezen.

Door uw tanden twee keer per dag goed te poetsen en eens per dag te flossen komt u ook bij de ruimtes tussen uw tanden en kiezen. Uw tanden goed poetsen en flossen blijft dus belangrijk.

Met de tandenborstel alleen kunt u de ruimten tussen tanden en kiezen niet goed reinigen. Gebruik daarom op advies van uw behandelaar dagelijks ragers, flossdraad of tandenstokers.

Praktische regels voor een gezond gebit

• Dagelijks minstens tweemaal de tanden goed poetsen en de tandplaque verwijderen.
• Ook de tandplak tussen de tanden moet dagelijks worden weggehaald met tandenstokers of floss.
• Poets uw tanden tweemaal per dag met fluoridetandpasta.
• Kies bij kauwgom voor een suikervrije variant, bij voorkeur met xylitol.
• Kauw kauwgom vooral na een maaltijd wanneer poetsen tijdelijk niet mogelijk is.
• Kauw niet langer dan 15 tot 20 minuten aaneengesloten.
• Eet weinig of geen suiker.
• Drink weinig of geen frisdranken of fruitsap.
• Beperk het aantal eet- en drinkmomenten per dag.
• Drink frisdrank en andere zure dranken met mate.
• Neem een uur voor het tandenpoetsen geen zuur.
• Ga in ieder geval eens per jaar naar uw tandarts.

Kies voor drie hoofdmaaltijden per dag, zodat u minder behoefte heeft aan tussendoortjes. Gebruik maximaal vier keer per dag iets tussendoor. Eet maximaal een- of tweemaal per dag zuur fruit.

Voedsel waarop u goed moet kauwen, zoals bruine boterhammen, rauwe groente en fruit, zorgt er bovendien voor dat u de speekselvorming stimuleert. Vergeet niet dat ook veel dranken tot de tussendoortjes behoren. Ze kunnen gaatjes en gebitsslijtage veroorzaken.

Als je gezond eet maar ook op z’n tijd van een kauwgompje houdt, wil je uiteraard geen ongezonde kauwgom. Kies daarom geen kauwgom met toegevoegde suiker en let daarnaast op zure aroma’s en overmatig gebruik van zoetstoffen.

tags: #waaromis #te #zoete #kauwgom #slecht #voor