Zijn kippeneieren vegetarisch?

Ja, kippeneieren worden doorgaans als vegetarisch beschouwd, omdat vegetariërs geen vlees eten en een ei op zichzelf geen gedood dier is. Vegetarisme betekent echter niet voor iedereen precies hetzelfde: sommige vegetariërs eten wel eieren, terwijl anderen ook eieren vermijden vanwege dierenwelzijn, gezondheid of de manier waarop eieren worden geproduceerd.

Voor veganisten zijn eieren niet veganistisch. Veganisten eten geen eieren of producten waar ei in is verwerkt, omdat hiervoor kippen worden gebruikt en uiteindelijk gedood in het slachthuis. Door eieren te eten, eet je dan misschien wel geen dood dier, maar je werkt wel mee aan het doden van dieren door je eet- en koopgedrag.

Het verschil tussen vegetarisch en veganistisch

Ik was mij er lange tijd niet van bewust dat er aan eieren ook dierenleed kleeft. “Maar voor het ei wordt de kip toch niet gedood?” Ja en nee. Een vegetariër wil meestal niet iets eten waarvoor een dier is gedood, terwijl een veganist niet wil bijdragen aan het doden en lijden van dieren.

Door een ei te kopen, te eten of op een andere manier te consumeren, eet je waarschijnlijk niet iets wat levensvatbaar was en is de kip die het ei heeft gelegd niet aan het eieren leggen overleden. Bij de productie van eieren vallen echter wel degelijk slachtoffers. Een legkip wordt ongeveer 12 tot 14 maanden gebruikt voor de eierproductie en gaat daarna alsnog naar de slacht.

Waarom eten veel vegetariërs wel eieren?

Een ei wordt binnen veel vegetarische voedingspatronen gezien als een vegetarische keuze en als mogelijke vervanger van vlees. Eieren bevatten eiwitten, vetten en verschillende vitamines, en worden daarom vaak gebruikt bij het ontbijt, de lunch of het avondeten.

Een ei levert volgens het Voedingscentrum dezelfde voedingsstoffen als vlees en wordt daarom aangeraden als volwaardige vervanger van vlees. Een goede vegetarische keuze dus!

Als je het ei naast de richtlijnen voor een goede vegetarische keuze legt, zie je dat het ei hier volgens deze criteria aan voldoet. Een goede vegetarische keuze bevat meer dan 12% van de energie uit eiwit, meer dan 0,8 milligram ijzer per 100 gram, meer dan 0,06 milligram vitamine B1 per 100 gram en/of 0,24 microgram vitamine B12 per 100 gram.

Zijn eieren gezond?

Eieren bevatten verschillende voedingsstoffen, zoals eiwitten, vetten en vitamines. In de eidooier zit echter cholesterol, en eieren bevatten ook verzadigd vet. Het consumeren van te veel eieren kan daarom gezondheidsrisico’s met zich meebrengen.

In de eidooier zit cholesterol, wat de kans op hart- en vaatziekten iets verhoogt. Als je minstens één ei per dag eet, is je risico op diabetes mellitus type 2 volgens de aangehaalde informatie ongeveer 40% hoger dan dat van iemand die minder dan één ei per week eet.

Voor vegetariërs maakt het Voedingscentrum onderscheid tussen eieren en vlees binnen een voedingspatroon. Vegetariërs hebben door hun gezondere voeding een lagere kans op hart- en vaatziekten en mogen volgens die richtlijn twee keer zoveel eieren eten als vleeseters: 3 tot 4 per week.

Eieren zijn bovendien geen goede bron van vitamine B12, omdat maar een klein percentage van de vitamine B12 daaruit wordt opgenomen in het lichaam. Om aan voldoende vitamine B12 te komen via enkel de consumptie van eieren, zou je per dag zo’n 56 eieren van 50 gram moeten eten. Dat is niet haalbaar en bovendien zeer ongezond.

Waarom eten veganisten geen eieren?

Veganisten vermijden eieren omdat eieren afkomstig zijn van dieren en omdat de eierindustrie gepaard gaat met uitbuiting, gezondheidsproblemen en het doden van kippen en kuikens. Ook biologische eieren veranderen volgens deze visie niets aan het fundamentele probleem: biologische legkippen worden eveneens geslacht wanneer ze niet meer productief genoeg zijn.

Vogels die vrij in de natuur leven leggen nooit elke dag een ei. De kip stamt af van de rode kamhoen uit Zuidoost-Azië, ook wel de bankivahoen genoemd. Deze legde maar zo’n 6 eieren per jaar. De wilde voorouder van alle gedomesticeerde kippen legde volgens andere aangehaalde informatie ongeveer 12 eieren per jaar, met ieder een gewicht van ongeveer 30 gram.

Door jarenlange genetische selectie zijn legkippen zo gefokt dat ze bijna iedere dag een ei van ongeveer 60 gram leggen. Het maken van een ei is zwaar voor de kip en het voortdurend leggen van eieren vergt veel energie. Het lichaam van een kip kan deze onnatuurlijke productiviteit moeilijk aan.

Het korte leven van een legkip

Afhankelijk van het ras kunnen kippen 10 à 15 jaar oud worden; er zijn zelfs kippen bekend die 20 jaar oud worden. In de pluimveehouderij worden kippen echter zelden ouder dan anderhalf jaar. Legkippen worden gemiddeld na ongeveer 18 maanden geslacht.

In hun korte leven leggen legkippen gedurende ongeveer 15 maanden ongeveer 25 eieren per maand. Andere aangehaalde informatie spreekt over bijna 300 eieren per jaar. Na ongeveer 300 eieren, dus ongeveer na een jaar eieren leggen, is de leghen lichamelijk uitgeput en loopt de productie achteruit.

Om economisch rendabel te blijven, moeten legkippen zo productief mogelijk zijn. In het eerste jaar leggen kippen de meeste eieren en daarna neemt het aantal eieren geleidelijk af. Daarom worden legkippen meestal tussen de 12 en 18 maanden geslacht en vervangen door nieuwe kippen.

De kippen worden met de hand gevangen en in kratten gegooid. Daarbij kunnen poten en vleugels breken. Vervolgens worden ze naar het slachthuis vervoerd en verwerkt in bijvoorbeeld kippensoep of voer voor honden en katten.

Wat gebeurt er met haantjes?

In de eierindustrie worden ongeveer evenveel mannelijke als vrouwelijke kuikens geboren. Het geslacht van de kuikens kan pas worden vastgesteld nadat ze uit het ei zijn gekomen. De haantjes leggen geen eieren en het ras van legkippen is niet geschikt voor de vleesindustrie.

Omdat de mannelijke kuikens economisch niet rendabel zijn, worden ze kort na hun geboorte gedood. Ze worden vergast of levend versnipperd. In Nederland worden jaarlijks tientallen miljoenen eendagshaantjes gedood; ook biologische eieren sluiten dit probleem niet automatisch uit.

Nieuwe technieken kunnen het doden van eendagshaantjes mogelijk voorkomen door het geslacht van het kuiken al in een vroeg stadium te bepalen. Deze techniek verandert echter niets aan de leefomstandigheden en het latere slachten van de vrouwelijke legkippen.

Leefomstandigheden van legkippen

Omdat legkippen dicht opeengepakt in onnatuurlijke omstandigheden leven, zijn ze kwetsbaar. Veel kippen sterven nog voordat ze 18 maanden oud zijn aan ziekten of letsels. Volgens de aangehaalde cijfers gaat het om ongeveer 10% van de leghennen; de sector spreekt daarbij over ‘uitval’.

In 2018 telde België 48,1 miljoen kippen in de pluimvee-industrie. Daarvan waren er 9,2 miljoen leghennen voor consumptie-eieren, 2,1 miljoen leghennen voor broedeieren, 3,8 miljoen poeljen en 32,3 miljoen vleeskuikens.

Hoewel België minstens 9,2 miljoen leghennen telt, zien mensen ze amper. De meeste kippen leven dicht opeengepakt in gesloten stallen. In 2017 telde een leghennenbedrijf in Vlaanderen gemiddeld 37.000 kippen per bedrijf.

Grote stallen zijn niet alleen bijzonder stressvol voor kippen, maar verhogen ook het risico op zoönosen. Bij het minste risico op een ziekte-uitbraak kunnen volledige stallen met tienduizenden dieren worden gedood.

De vier huisvestingssystemen

Eieren worden onderverdeeld in vier categorieën op basis van de manier waarop de kip wordt gehouden. Op de ei-code staat een cijfer van 0 tot 3. Over het algemeen geldt: hoe lager het eerste cijfer, hoe hoger het welzijn van de kip.

In België wordt ongeveer 4,8% van de leghennen biologisch gehouden, 12,2% in vrije uitloop, 46,4% als scharrelkip en 36,7% in verrijkte kooien.

Verrijkte kooien

Verrijkte kooien hebben een oppervlakte van 750 vierkante centimeter per kip. Dat is iets meer dan één A4’tje per kip en zelfs niet genoeg om de vleugels volledig te strekken.

Deze eieren worden nauwelijks als tafelei in de supermarkt verkocht, maar worden grotendeels verwerkt in voedingsmiddelen zoals mayonaise, koekjes en gebak. De traditionele legbatterij is in Europa sinds 2012 verboden, maar verrijkte kooien worden nog gebruikt.

Scharrelkippen

Scharrelkippen hoeven geen buitenruimte te krijgen. Die is alleen voorbehouden aan kippen met vrije uitloop en aan biologische kippen. Scharrelkippen brengen hun korte leven dus door in gesloten stallen.

De benaming scharrelkippen kan een misleidend beeld oproepen. Slechts een deel van de vloer hoeft met strooisel bedekt te zijn. Daardoor staan kippen vaak met hun poten op gaas of op een harde ondergrond.

In sommige systemen hebben scharrelkippen ongeveer twee A4’tjes ruimte per kip. Ze leven met honderden of duizenden dieren in grote stallen en zien soms nooit daglicht.

Vrije uitloop

In bedrijven met vrije uitloop zijn uitgangen aanwezig die kippen toegang moeten geven tot een beperkte buitenruimte. Doordat er veel dieren zijn, bereikt echter lang niet elke kip de uitgang.

De leefomstandigheden in de stal zijn overigens identiek aan die van de scharrelkip. Ook vrije-uitloopkippen hebben binnen vaak weinig ruimte en kunnen te maken krijgen met stress, verenpikken en kannibalisme.

Biologische kippen

Biologische kippen krijgen meer ruimte en hebben toegang tot buiten. In de stallen mogen maximaal 3.000 dieren worden gehouden met maximaal 6 kippen per vierkante meter.

De huisvesting van biologische kippen is vergelijkbaar met die van kippen met vrije uitloop. Biologische kippen worden echter op dezelfde manier geslacht wanneer ze niet meer productief genoeg zijn.

Ook voor biologische eieren worden haantjes gedood. De biologische productiewijze voorkomt dus niet automatisch het doden van mannelijke kuikens en het slachten van de vrouwelijke kippen aan het einde van hun productieve periode.

Doorgefokte legkippen en gezondheidsproblemen

In de industrie wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen leghennen en vleeskippen. Leghennen zijn geselecteerd op eigenschappen die ervoor zorgen dat ze zoveel mogelijk eieren leggen met zo weinig mogelijk voer.

Het resultaat zijn kwetsbare kippen die met grote gezondheidsproblemen kampen. Door de onnatuurlijke legsnelheid zijn legkippen bijzonder vatbaar voor ziekten, botbreuken en ontstekingen aan de eileiders.

Door ontstekingen kunnen eieren vast komen te zitten. Zonder behandeling kan dit een pijnlijke dood veroorzaken. Daarnaast komen tumoren vaak voor bij legkippen.

Kippen hebben vaak een tekort aan calcium. Om het calciumgehalte op peil te houden, onttrekt de kip calcium aan haar eigen skelet. Wanneer een kip haar eigen eieren opeet, kan dat een teken zijn dat ze bouwstoffen tekortkomt.

Snavelkappen en verenpikken

Bij kippen die dicht op elkaar leven, kunnen stress, verveling, verenpikken en kannibalisme ontstaan. Om dit te voorkomen worden bij veel kippen de snavels behandeld.

Met een heet mes of een infraroodstraal wordt een deel van de boven- en ondersnavel verwijderd. De snavel bevat zenuwen en levend weefsel, waardoor de behandeling pijn en stress kan veroorzaken. Na de behandeling kunnen kippen minder goed voer oppikken en kan een deel van het gevoel in de snavel ontbreken.

Bij biologische kippen mogen de snavels doorgaans behouden blijven. Dat betekent echter niet dat deze kippen geen gezondheidsproblemen hebben of dat ze niet uiteindelijk naar de slacht worden gebracht.

Zijn eieren van kippen uit de tuin vegetarisch?

Veel mensen maken onderscheid tussen eieren uit de intensieve veehouderij en eieren van kippen die in een tuin of bij de buren leven. Deze kippen hebben meestal een veel beter en langer leven dan de gemiddelde legkip in de industrie.

Toch vinden sommige vegetariërs en alle veganisten ook deze eieren problematisch. De kip is niet het eigendom van de mens en haar eieren worden niet voor menselijke consumptie geproduceerd. Vanuit die visie is het niet vanzelfsprekend dat mensen de eieren mogen opeisen.

De herkomst van de kip

De kans is groot dat een kip bij een kweker is gekocht. In dat geval zijn ook daar mannelijke kuikens geboren die niet bruikbaar zijn voor de eierproductie. De omstandigheden waarin de ouderdieren en de broedeieren worden gehouden, blijven daardoor onderdeel van hetzelfde systeem.

Een kip bij een kweker kopen houdt volgens deze visie een systeem in stand dat gebaseerd is op het gebruik en de uitbuiting van dieren. Ook het vrij kopen van legkippen bij een boer kan de productiecyclus in stand houden, omdat de kippen later door nieuwe kippen worden vervangen.

De lichamelijke belasting

Ook legkippen bij mensen thuis kunnen bijzonder kwetsbaar zijn, omdat het meestal geselecteerde rassen zijn. Het voortdurend leggen van eieren vergt veel energie en het voer voldoet niet altijd aan alle nutritionele behoeften van de kip.

Vroeger legden kippen ongeveer 12 eieren per jaar van ongeveer 30 gram. Door genetische selectie leggen gedomesticeerde kippen tegenwoordig bijna iedere dag een ei van ongeveer 60 gram. Dat is onnatuurlijk en vormt een zware belasting voor het lichaam van de leghen.

De eieren en de eierschalen bevatten voedingsstoffen die de kip goed kan gebruiken. Daarom kun je de eieren het best rauw of gekookt teruggeven aan de kip. De eierschaal bevat calcium en kippen eten deze eieren vaak graag.

Zorg voor kippen

Kippen zijn intelligente dieren met een eigen persoonlijkheid. Ze hebben een complex communicatiesysteem en hun cognitieve vermogen is volgens onderzoek vergelijkbaar met dat van katten en honden.

Kippen zijn bovendien prooidieren en laten daardoor vaak nauwelijks merken dat ze ziek zijn. Het is belangrijk om alert te blijven en met een kip naar de dierenarts te gaan bij enig teken van ziekte.

Er bestaan ook implantaten die ervoor kunnen zorgen dat kippen geen eieren meer leggen wanneer iemand een kip opvangt. Een dierenarts kan beoordelen of een dergelijke behandeling geschikt is.

Waar zit ei in?

Ei zit in meer producten dan alleen gekookte of gebakken eieren. Het wordt verwerkt in koekjes, gebak, pasta, vleesopvolgers, mayonaise, sauzen, pannenkoekenbeslag en quiches.

Omdat ei een allergeen is, moet het vetgedrukt op verpakkingen worden vermeld. Vaak is het herkenbaar aan benamingen zoals kippenei-eiwit, eigeel of eipoeder.

Andere benamingen voor bestanddelen uit ei zijn albumine, avidine, conalbumine, fosfatidylserine, fosfolipiden, globuline, lectine, lipovitellin, livetine, lysozyme, ovalbumine, ovoglobuline, ovomucine, ovomucoid, ovosucrol, ovotransferrine en phosvitine.

Verrijkte-kooi-eieren worden grotendeels verwerkt in producten zoals mayonaise, koekjes en gebak. Wie eieren wil vermijden, moet daarom niet alleen letten op het soort ei in de supermarkt, maar ook op samengestelde producten.

Kun je leven zonder eieren?

Ja, je kunt prima leven zonder eieren. Je kunt vrijwel alle gerechten blijven eten, maar dan zonder ei of met een plantaardige vervanger.

Voor het bakken van cake of pannenkoeken bestaan verschillende vervangers. Ook voor mayonaise, roerei en hartige gerechten zijn plantaardige opties beschikbaar. Scrambled tofu kan bijvoorbeeld worden gebruikt als alternatief voor roerei.

Eiwitten hoef je niet uitsluitend uit eieren te halen. Ook plantaardige voedingsmiddelen kunnen eiwitten leveren, waardoor eieren niet noodzakelijk zijn voor een volwaardige voeding.

Waarop letten als je wel eieren eet?

Wie eieren eet, kan letten op het houderijsysteem, de ei-code en aanvullende keurmerken. Code 0 staat voor biologische eieren, code 1 voor vrije-uitloopeieren, code 2 voor scharreleieren en code 3 voor eieren uit verrijkte kooien.

De codes geven echter niet alle informatie over dierenwelzijn. Een ei met code 2 kan volgens de aangehaalde informatie diervriendelijker zijn dan een gangbaar scharrelei. Daarom kan het ook nuttig zijn om te kijken naar het Beter Leven-keurmerk, waarbij een hoger aantal sterren staat voor een hoger beoordeeld dierenwelzijn.

Voor je gezondheid maakt het volgens de aangehaalde informatie niet uit welk ei je eet, maar voor de leghennen wel. Sommige consumenten kiezen daarom voor eieren met drie sterren van de Dierenbescherming, zoals biologisch-dynamische eieren of eieren uit stallen die met de maximale score zijn beoordeeld.

Een keurmerk vertelt echter niet alles. Het is daarom verstandig om bij een specifiek merk na te gaan waar de eieren vandaan komen en onder welke omstandigheden de kippen op die boerderij worden gehouden.

Zijn eieren duurzaam?

Kippenvoer bestaat voor een groot deel uit soja. Niet-duurzaam geproduceerde soja kan leiden tot boskap, bodemuitputting en het gebruik van bestrijdingsmiddelen die voor vervuiling zorgen.

Wie de duurzaamheid van eieren wil beoordelen, kan daarom ook nagaan welk voer de kippen krijgen. Sommige producenten gebruiken sojavrij voer of lokale insecten als eiwitbron.

Insecten passen binnen het natuurlijke voedingspatroon van kippen en kunnen worden gekweekt op groente- en fruitresten. Daardoor kunnen reststromen worden benut en kan voedselverspilling worden verminderd.

Zijn kippeneieren dus vegetarisch?

Volgens de gebruikelijke definitie zijn kippeneieren vegetarisch, omdat vegetariërs geen vlees of gedood dier eten. Of iemand eieren wil eten, hangt vervolgens af van de eigen invulling van vegetarisme en van de aandacht voor dierenwelzijn, gezondheid en duurzaamheid.

Wie geen enkel dierlijk product wil gebruiken of niet wil bijdragen aan het doden en uitbuiten van dieren, kiest voor een veganistische levenswijze en eet geen eieren. Wie wel eieren eet, kan rekening houden met de herkomst, het houderijsysteem, het welzijn van de kippen en de hoeveelheid eieren binnen het totale voedingspatroon.

tags: #zijn #kippeneieren #vegetarisch