Ja, iedereen kan leren tekenen. Niet iedereen ontwikkelt zich in hetzelfde tempo, maar met oefening, geduld en doorzettingsvermogen kun je leren om poppetjes, mensfiguren, gezichten en emoties steeds treffender weer te geven.
Wie bereid is regelmatig te oefenen, ontdekt dat tekenen niet alleen draait om aangeboren talent. Het gaat ook om interesse, hand-oogcoördinatie, ruimtelijk inzicht, motoriek, observatie en de bereidheid om fouten te maken en opnieuw te proberen.
Ben bereid deze tekenen: beginnen met poppetjes en mensfiguren
Ik nam me voor dit jaar beter te worden in het tekenen van poppetjes en mensfiguren. Dat begon met een uitstapje buiten de lijntjes waarin ik zag dat het niet eens zo heel moeilijk was om treffender gezichten te tekenen. Dat was het begin van mijn ontdekkingstocht om betere poppetjes te leren tekenen.
Ik wilde 1) leren om lichamen met meer kracht en beweging in het lijf tekenen. 2) leren om beter gezichten en emoties te tekenen. In dit blog vijf dingen die ik leerde bij het oefenen van gezichten en emoties tekenen.
Kan iedereen leren tekenen?
Elke tekenaar krijgt wel eens opmerkingen als ‘Goh, jij tekent zo mooi. Ik wou dat ik dat kon! Maarja, helaas heb ik die gave niet’. Natuurlijk is dit bedoeld als compliment, maar klopt deze opmerking eigenlijk wel? Is kunnen tekenen een gave/talent of kan iedereen het leren?
Dit onderwerp roept vaak discussies op binnen de kunstwereld, en in deze blog geef ik hier mijn visie op!
Talent en aanleg
Het woord talent wordt vaak gebruikt als iemand van nature ergens heel goed in is. Dat kan tekenen zijn maar ook zingen, tennissen, potten bakken, dansen etc. Eigenlijk kan je voor elke vaardigheid talent hebben.
‘Van nature ergens heel goed in zijn’. Kan dat eigenlijk wel? Het is een feit dat iedereen érgens moet beginnen, ook als het gaat om tekenen.
Begint iedereen dan op hetzelfde niveau? Dat denk ik niet. Leeftijd is wel een factor. Kinderen zien de wereld op een bepaalde manier en tekenen dus ook op een bepaalde manier.
Omdat de motoriek nog niet ontwikkeld is zullen er nog geen hyperrealistische kunstwerken uit voortkomen. Wanneer je als volwassene begint begrijp je al een stuk meer van de wereld en heb je meestal ook een fijnere motoriek.
Tekeningen van een beginnende volwassene zullen er dus al heel anders uit zien dan die van een kind van 3.
Tekenen is een vaardigheid
Iedereen moet dus ergens beginnen. Hoe komt het dan dat de ene zich ontwikkelt tot professioneel kunstenaar en de ander niet verder komt dan stokpoppetjes? Hier komen we dus weer uit bij ‘talent’.
De definitie van talent in mijn ogen is: Een natuurlijke interesse naar een bepaalde vaardigheid in combinatie met de juiste genen. Genen en persoonlijkheid zijn hier dus de basis.
Iemand die van nature heel erg geduldig is, ruimtelijk inzicht heeft, goede hand-oog coördinatie heeft en van jongs af aan een passie voor tekenen heeft zal het sneller leren dan iemand die al deze vaardigheden (nog) niet heeft of überhaupt helemaal niet geïnteresseerd is.
MAAR: Ook geduld, doorzettingsvermogen en hand-oog coördinatie zijn allemaal vaardigheden die getraind kunnen worden zolang je het maar écht wil!
Leefomgeving kan ook effect hebben op het ontwikkelen van vaardigheden. Heb je een creatieve familie en in mijn geval een opa die van jongs af aan met je tekent? Dan heb je als kind wel een voorsprong ten opzichte van kinderen die op geen enkele manier aan kunst worden blootgesteld!
Doorzettingsvermogen tijdens het tekenen
Je kunt dan wel voordelige genen of een voordelige persoonlijkheid hebben, maar toch is tekenen iets wat je moet oefenen! Hier is een goede dosis doorzettingsvermogen voor nodig.
Ook als je op hoog niveau wil tennissen, potten bakken of bijvoorbeeld 10 talen wil spreken zal je toch moeten oefenen. Dit is voor tekenen niet anders.
Meestal is een hoog niveau resultaat van jaren aan oefening, bloed, zweet en tranen.
Wanneer iemand tegen mij zegt dat ik een gave heb en vooral heel blij moet zijn dat ik deze gave bezit krijg ik toch wel kromme tenen.
Diegene zal zich vast niet beseffen dat ik mij 4 jaar lang heb afgesloten van de buitenwereld en dag in-dag uit niks anders deed dan oefenen, oefenen en nog eens oefenen.
Wat ik heb gedaan is misschien een beetje extreem en ik zou het jullie niet aanraden, haha, maar daardoor heb ik wel vrij snel een professioneel niveau bereikt.
In het woord ‘gave’ geloof ik dus helaas niet.
Een realistische verwachting
Dus, kan ieder mens leren tekenen? Mijn antwoord is ja! Natuurlijk leert iedereen op zijn/haar tempo, en doet de ene misschien 5 jaar over iets waar de ander 15 jaar over doet.
Dit is allemaal afhankelijk van iemands persoonlijkheid, genen en hoeveel tijd iemand bereid is erin te steken. Niet iedereen heeft de ambitie om tot een heel hoog niveau te komen!
Maar als je echt wil leren tekenen dan is dat mogelijk. Gebruik ‘geen talent hebben’ niet als excuus en probeer vooral te genieten van het proces zelf!
Het gaat er uiteindelijk om dat je passie hebt voor wat je doet. Het eindresultaat is dan alleen maar de kers op de taart😉
Gezichten en emoties leren tekenen
Ik heb gemerkt dat de gezichten die ik teken een stuk beter geworden zijn. En tegelijkertijd ben ik ook nog niet tevreden over de snelheid waarmee ik sommige tekeningen op papier krijg.
Daar blijf ik nog lekker even op oefenen!
Oefenen met verschillende emoties
Wat ik deed om beter emoties te tekenen. In oktober 2023 deed ik mee aan #viztober. In de prompts stond het tekenen van emoties centraal. Ik tekende ze alle 31.
Ook volgde ik een online cursus bij Atelier Inktwit over het tekenen van personages voor prentenboeken. Tekeningen in prentenboeken staan bol van emoties dus prachtig inspiratiemateriaal!
Verder dook ik in een paar boeken:
- “Tekenboek voor veelbelovende kunstenaars” van Quentin Blake
- “Tekenen in 10 stappen. Mensen” van Justine Lecouffe
- “Urban sketching - Mensen en beweging schetsen” van Gabriel Campanario.
Ook heb ik mijn kinderen de afgelopen maanden veel geprobeerd na te tekenen. Hoewel ik elke keer weer struikelde bij het gezicht.
Vijf dingen die ik leerde over het tekenen van emoties
1. Een gezicht is slechts één manier om een emotie te laten zien
Een gezicht is slechts één manier om een emotie te laten zien. Door een lijf en ledematen toe te voegen kun je de emoties nog zoveel verder vergroten.
Hangende schouders voor wie zich beschaamd voelt. Juichende handen voor wie zich euforisch voelt. Borst vooruit bij een trots gevoel.
Ook attributen zoals een kalender (hoopvol, hoeveel nachtjes nog tot mijn verjaardag?) helpen om de emotie uit te drukken.
Een emotie zit dus niet alleen in de ogen, de mond of de wenkbrauwen. De houding van het lichaam, de stand van de armen en de manier waarop iemand beweegt kunnen het gevoel versterken.
Ik merk wel dat mijn lichamen en tekeningen ingewikkelder worden om te tekenen, dat ik meer details wil toevoegen.
Wanneer ik de tijd heb om poppetjes uit te werken, bijvoorbeeld bij een praatplaat, is dat geen probleem. Maar tijdens het maken van visuele notulen zal ik een goed evenwicht moeten gaan vinden tussen snel & vlot tekenen versus gedetailleerd & treffend!
2. Met een potlood kan ik de nuance zoeken
Met een potlood kan ik de nuance zoeken. Normaal teken ik alleen met stift of pen. Alles direct op papier, met lef en zonder gum.
Zoals Quentin Blake in zijn boek schrijft; je mept raak of niet. Maar voor de online cursus kreeg ik de opdracht om met potlood te schetsen.
Even wennen, maar wat het me vooral opleverde was dat ik veel makkelijk kon spelen met de nuances in de emoties.
Door de ogen even uit te gummen en net wat anders te tekenen zag het gezicht er ineens heel anders uit. Waar ik met stift een heel nieuw gezicht had moeten tekenen, kon ik met potlood veel makkelijker spelen.
Heel fijn om te onderzoeken hoe de nuances precies liggen bij het tekenen van emoties. Want het zit soms echt in de kleine details.
Ook kon ik met hulplijnen van potlood eerst de verhoudingen in het gezicht bepalen. Daardoor kreeg ik de gezichten veel beter en makkelijker kloppend.
De schetsen hieronder maakte ik tijdens de cursus van Atelier Inktwit. De bedoeling was een emotie te tekenen en daarbij te overdrijven.
Dus groot, groter, grootst. Ik koos voor ‘vervelen’. Eerst onderzoeken en proberen met potlood.
Uiteindelijk tekende ik de ulitieme verveelstand met stift. Languit in het gras terwijl de tijd zoooo traag gaat dat je zelfs een bij ziet vliegen.
Verveeld
3. Er zijn veel variaties mogelijk
Meteen een bruggetje naar het volgende dat ik leerde: 3. Zoveel variaties!
Wat doe ik eigenlijk als ik me verveel? Waar zijn mijn handen als ik gefrustreerd ben? Hoe kijk ik dan? Waar zijn mijn schouders dan?
Door me in te leven in de emotie kan ik hem makkelijker tekenen. Maar daardoor realiseerde ik me ook dat er heel veel variaties zijn om emoties te tekenen.
Als ik me bijvoorbeeld probeer in te leven in boosheid, dan kan dat er bij mij heel verschillend uit zien. Soms mopper ik alleen met gefronsde wenkbrauwen.
Soms sta ik te schreeuwen en loop ik rood aan. Maar ik ken ook mensen die boos wegbenen of mensen die met dingen gaan gooien.
Mensen die heel explosief boos worden of mensen die heel kalm blijven maar waarbij je de rook uit de oren ziet komen.
Natuurlijk werkt de truc met de wenkbrauwen altijd. Maar tijdens viztober testte ik telkens een paar variaties in mijn schetsboek bij de emotie die ik wilde tekenen.
Ik vond dat mijn tekeningen er beter van werden, treffender, verrassender.
Hoe ik dit toe ga passen als ik een visueel verslag maak en in een razend tempo moet tekenen weet ik nog niet. Wel erg leuk om mee te experimenteren en hoop door het maken van de nodige oefenmeters dat dit steeds soepeler gaat.
4. Met emoties vertel je een verhaal
De emoties die in de promptlijst van viztober stonden zijn best specifiek. En eigenlijk merkte ik bij allemaal dat ik de emotie niet zo precies uit kon drukken zonder context.
En daardoor ontstond er eigenlijk telkens een mini verhaaltje. Toen realiseerde ik me dat het andersom ook zo werkt.
Telkens als ik een (mini)verhaaltje wil vertellen in een praatplaat dan teken ik emoties.
Ik maak duidelijk wat het doet met mensen, hoe iemand het beleefd, wat de mening is of wat er gebeurd. En dat is vaak precies wat blijft plakken!
5. Bepaal hoeveel tijd je voor een schets neemt
In het boek “mensen en beweging schetsen” ontdekte ik iets interessants. Bij veel tekeningen stond geschreven hoe lang de tekenaar over de schets had gedaan.
Dat sommige tekeningen in slechts 2 minuten gemaakt zijn was voor mij echt een eye-opener!
Minder perfect en gedetailleerd werken maar focussen op snel een emotie of beweging vangen.
Ben ik nu aan het oefenen of op locatie aan het tekenen dan spreek ik met mezelf soms een maximale tijd af.
Legt de lat lager en maakt het ook nog leuker en laagdrempeliger om te beginnen!
Tekenen als creatieve manier om verveling te doorbreken
Tekenen is een fantastische manier om van verveling af te komen. Door na te denken over wat je kunt tekenen als je je verveelt, blijf je niet alleen gefocust, maar ben je ook bezig met iets creatiefs en zinvols.
Soms willen we allemaal gewoon iets kleins en makkelijks tekenen, bijvoorbeeld in een korte pauze op het werk of tijdens een lange autorit.
Ben je op zoek naar ideeën voor je volgende kunstwerk? Kijk dan niet verder. Wij hebben een overzicht gemaakt van 40 leuke, eenvoudige dingen om te tekenen als je je verveelt.
Blader erdoorheen en laat je verbeelding de vrije loop! Voeg gerust je eigen draai toe aan deze suggesties.
Het is verbazingwekkend hoe enkele sierlijk gedraaide lijnen een prachtig kunstwerk kunnen opleveren.
Ontwerp je eigen variant van dit patroon in de kleuren die jij het mooist vindt. Het motief kan eindeloos doorgaan, dus als je je voor langere tijd verveelt, blijf dan golven toevoegen tot je uiteindelijk iets werkelijk adembenemends hebt gecreëerd.
Spiraalgolven behoren tot de eenvoudige tekenideeën die ook beginnende kunstenaars kunnen aanspreken. Het is een laagdrempelige maar creatieve manier om je eigen artistieke stem te laten horen.
Coole tekenideeën kunnen zelfs ontstaan uit iets heel eenvoudigs, zoals een vlucht. Pak je notitieboek erbij en scrol door de foto’s op je telefoon om gave herinneringen te vinden die je kunt natekenen.
Een praktische oefenroutine
Wie gezichten en emoties wil leren tekenen, kan beginnen met korte oefeningen waarin één emotie centraal staat. Teken dezelfde emotie meerdere keren en verander telkens de wenkbrauwen, ogen, mond, schouders, handen en lichaamshouding.
Door met potlood te schetsen kun je verschillende mogelijkheden onderzoeken voordat je een definitieve versie met stift of pen maakt. Hulplijnen helpen om de verhoudingen in het gezicht eerst te bepalen.
Je kunt ook een maximale tijd afspreken, bijvoorbeeld 2 minuten, en proberen in die tijd alleen de belangrijkste emotie of beweging te vangen. Minder perfect en gedetailleerd werken maar focussen op snel een emotie of beweging vangen.
Gebruik daarnaast herkenbare situaties uit je eigen leven. Wat doe ik eigenlijk als ik me verveel? Waar zijn mijn handen als ik gefrustreerd ben? Hoe kijk ik dan? Waar zijn mijn schouders dan?
Door me in te leven in de emotie kan ik hem makkelijker tekenen.
Van eenvoudige poppetjes naar treffende figuren
Een eenvoudige tekening hoeft niet weinig uit te drukken. Een paar duidelijke lijnen kunnen al laten zien of iemand zich verveelt, schaamt, verheugt, ergert of trots voelt.
Door het lichaam, de ledematen en eventueel een attribuut toe te voegen, wordt de betekenis sterker. Hangende schouders voor wie zich beschaamd voelt. Juichende handen voor wie zich euforisch voelt. Borst vooruit bij een trots gevoel.
Het belangrijkste is niet dat iedere tekening perfect of uitgebreid is. Het doel kan ook zijn om snel een emotie of beweging te vangen, vooral wanneer je visuele notulen maakt of op locatie schetst.
Ik heb gemerkt dat de gezichten die ik teken een stuk beter geworden zijn. En tegelijkertijd ben ik ook nog niet tevreden over de snelheid waarmee ik sommige tekeningen op papier krijg.
Daar blijf ik nog lekker even op oefenen!
