Bij het bereiden van risotto moet je de rijst regelmatig blijven roeren, terwijl je steeds kleine hoeveelheden warme bouillon toevoegt en wacht tot het vocht is opgenomen. Zo komt zetmeel vrij, waardoor de risotto romig en smeuïg wordt zonder dat de rijstkorrels meteen kapotgaan.
Roer dus voldoende om aanbakken te voorkomen en de juiste structuur te bereiken, maar niet onafgebroken. Als je te weinig roert, wordt de risotto niet smeuïg en kan hij aanbranden, terwijl te veel roeren de korrels kan beschadigen en een plakkerige pap oplevert.
Waarom moet je risotto blijven roeren?
Risotto wordt romig doordat het zetmeel dat in de rijst zit loskomt bij het koken. Door te roeren zorg je het zetmeel vrijkomt. Zo krijgt de rijst zijn romige structuur en brandt de risotto tevens niet aan.
Hoe meer je tijdens het koken roert, hoe meer zetmeel er vrijkomt en hoe smeuïger je risotto wordt. Het roeren is dus een heel belangrijk onderdeel van het proces, maar je moet het ook niet overdrijven.
Als je te weinig roert, wordt je risotto niet smeuïg en kan het aanbranden, maar als je de hele tijd blijft roeren, blijft er weinig van de rijstkorrels over en eindig je met een plakkerige pap. Roer de rijst dus regelmatig door, maar las tussentijds ook wat pauzes in.
Ook brengt roeren lucht in de risotto, waardoor het afkoelt en alles nog zo veel langer duurt. Het devies: roer voldoende, maar niet continu.

De juiste rijst voor een romige risotto
Rijst is het belangrijkste ingrediënt in de perfecte risotto, dus kies hem zorgvuldig. Arborio is als bekendste risottorijst de meest voor de hand liggende en wat ons betreft ook een prima keuze.
Maar er zijn ook andere, minder bekende soorten, zoals carnaroli. Deze soort heeft een iets stevigere korrel en bevat meer zetmeel, waardoor de risotto nog romiger wordt. Velen beschouwen daarom deze soort als de beste risottorijst.
Risottorijst heeft een ronde korrel en bevat precies de goede hoeveelheid zetmeel om een romige risotto te creëren. Er zijn heel veel verschillende soorten risottorijst, waarvan Arborio de meest bekende is en bijna overal verkrijgbaar.
Risottorijstsoorten als carnaroli, vialone nano of arborio zijn te koop in Italiaanse winkels maar ook steeds vaker gewoon in de supermarkt. Loop voortaan met een grote boog heen om snelkookrisotto of andere fabriekspakjes.
De pan en de temperatuur
Een veelgemaakte fout is om risotto te maken in een veel te brede pan. In een brede pan krijgt de rijst te veel ruimte en gaart hij in een ondiepe laag.
Wat je wil is dat de korrels juist veel langs elkaar heen scheuren en op die manier het zetmeel vrijkomt. Kies dus liever voor een hogere, smalle pan en een lange houten spatel, zodat je de boel tijdens het garen stevig door kan roeren voor de perfecte risotto.
Daar staat tegenover dat een lage pan met een groot oppervlakte en een dikke bodem ervoor zorgt dat alle korrels even veel hitte krijgen en gelijkmatig garen. Gebruik daarom een pan met een dikke bodem en zet ’m op middelhoog vuur.
Het beste is om het vuur op de middelste stand te houden. De risottorijst mag vooral niet te hard garen, maar als je het vuur te laag zet, wordt de rijst nooit gaar.
Het vuur niet te hoog, dan wordt de rijst papperig van buiten maar blijft rauw van binnen. Op een sudderpitje daarentegen gebeurt er niks.
De voorbereiding: ui, knoflook en olie
Meestal begint het maken van risotto met het aanfruiten van wat fijngehakte sjalot en knoflook in een scheutje olijfolie. Fruit eerst een gesnipperd uitje en teentje knoflook aan voordat je de rijst aanbakt.
Niet bruin laten worden, gewoon glazig. Dit vormt de basis van je smaak.
Snijd de ui in hele kleine blokjes, ongeveer zo groot als de rijstkorrel, dan wordt de ui echt onderdeel van de risotto. Dit vergt wat geduld, maar zorgt uiteindelijk voor een perfect gegaarde en romige risotto.
Als je van lekker pittig houdt kun je een vers spaans pepertje toevoegen. Eventueel kun je de ui aanvullen met groenten en/of kruiden, zodat je risotto nog meer smaak krijgt.
De rijst eerst aanbakken
Als je vervolgens de rijst aan de pan toevoegt en direct wat vloeistof erbij giet, heb je een belangrijke stap overgeslagen. Je moet de rijst namelijk eerst een paar minuten in de olie bakken.
Zorg daarbij dat alle rijstkorrels bedekt zijn met een laagje olie en mooi glazig worden. Het bakken in olie zorgt voor een optimale smaak en textuur en de korrels kunnen hierdoor meer vocht opnemen, met een smaakvoller resultaat.
Voeg de rijst in de pan toe en roer goed door tot de korrels licht glanzen. Dit ‘toasten’ zorgt voor extra smaak en voorkomt dat de rijst papperig wordt.
Wanneer de uitjes glazig zijn voeg je de rijst toe. Bak deze in ongeveer 1-2 minuten mooi doorschijnend en zorg dat ze helemaal bedekt zijn met de boter.
Door de rijst eerst een paar minuten te bakken in boter en olie, voordat je de bouillon erbij giet, ontwikkel je die lekkere geroosterde en nootachtige smaak.
Hiermee verander je alleen wel de structuur - vooral het zetmeel - van de rijst, waardoor het resultaat uiteindelijk minder romig is. Om dit te voorkomen kun je de rijst eerst heel even te laten weken in een kom met koude bouillon.
Roer even goed door en giet vervolgens af en bewaar de afgegoten bouillon. Zo gaat een deel van het zetmeel in de bouillon zitten en krijg je tijdens het koken zowel de geroosterde, nootachtige smaak, én die romigheid.
Dus bak de risottorijst na het bouillonbadje een paar minuten in een beetje boter en olie.
Afblussen met witte wijn
Als de rijst mooi glazig is, is het bijna tijd voor het garen in de bouillon. Maar eerst nog iets heel belangrijks: het afblussen met een flinke scheut witte wijn.
Zet het vuur hoog, giet een glas witte wijn bij de rijst en laat hem in 2-3 minuten helemaal inkoken voor je de eerste scheut bouillon toevoegt.
De alcohol kookt uit, het vocht verdampt en wat achterblijft is het heerlijke aroma en een fris zuurtje, met als resultaat een meer uitgesproken, uitgebalanceerde smaak.
Ga voor een frisse, aromatische wijn die je lekker vindt, zoals pinot grigio of sauvignon blanc. Je kunt ook afblussen met een glas droge witte wijn of vermout.
Warme bouillon in kleine hoeveelheden
Rijst heeft uit zichzelf niet veel smaak, maar als je hem in lekkere bouillon gaart nemen de korrels al zijn smaak en aroma op. Kies daarom een sterke bouillon van goede kwaliteit.
Je kunt bouillon natuurlijk zelf maken in het weekend en invriezen in meerdere porties, maar bij de slager hebben ze vaak ook hele lekkere bouillon te koop. Probeer het eens, je proeft namelijk echt het verschil met de standaard blokjes van de supermarkt.
Verwarm de bouillon in een pan tot net onder het kookpunt en zet dan het vuur laag, zodat de bouillon niet afkoelt. Als je koude bouillon aan de rijst toevoegt, raakt het kookproces verstoord, dus zorg dat hij de hele tijd op temperatuur blijft.
Zorg er wel voor dat hij kokendheet is, anders koelt de rijst te veel af. Als je koude bouillon in de hete pan gooit, stop je het kookproces en moet alles weer opnieuw opwarmen.
Voeg de bouillon beetje bij beetje toe en wacht telkens tot het vocht opgenomen is voor je meer bouillon toevoegt. Op die manier heb je de hoeveelheid in de hand zodat je risotto niet te zompig is tegen de tijd dat de rijst gaar is.
Voeg elke keer een soeplepel warme bouillon toe en roer rustig. Wacht tot het vocht is opgenomen voordat je weer toevoegt. Zo wordt de risotto smeuïg van binnenuit.
Voeg een klein beetje warme bouillon of water toe aan de pan. Roer weer tot al het vocht is opgenomen. Herhaal dit net zo lang tot de rijst zacht en gaar is.
| Hoeveelheid risottorijst | Benodigde bouillon |
|---|---|
| 100 gram | 300-400 ml bouillon |
| 75 gram per persoon | Minimaal ongeveer 225 ml bouillon |
De rijst zwelt op, dus 75 gram per persoon is zat. Ik ga uit van een verhouding rijst:bouillon van zeker 1:3, dus 100 gram rijst vergt 300 ml bouillon, maar veiligheidshalve kan het geen kwaad om wat extra bouillon achter de hand te houden.
De rijst neemt namelijk wel tot 3 keer zoveel vocht op. En dan verdampt er ondertussen ook nog wat. Reken daarom zeker 300-400 ml bouillon per 100 gram ongekookte risotto rijst.
Je hebt ongeveer vier keer zoveel bouillon nodig als de rijst. Zoals je weet, verschilt dat een beetje per soort rijst, maar de vuistregel is: 100 gram risottorijst = 300 tot 400 ml bouillon.
Met of zonder deksel?
We raden je aan om risotto rijst te koken zonder deksel. Aan de ene kant omdat je dan kan blijven roeren en aan de andere kant omdat de rijst de bouillon dan beter op kan nemen.
Bovendien wordt de smaak zo iets geconcentreerder. Ook mooi meegenomen.
Als je de risotto even laat rusten, dan kun je de deksel beter wél op de pan doen om te voorkomen dat de risotto juist weer te droog wordt.
Hoe lang moet risotto koken?
Herhaal dit ongeveer 20-25 minuten en blijf de hele tijd goed roeren. Na 20-25 minuten is de rijst klaar, controleer of het mooi gaar is, zorg ervoor dat de vloeistof is opgenomen door de rijst.
Risotto kook je zonder deksel, anders wordt het te nat en gaart het ongelijk. Na zo’n 18 tot 20 minuten is je rijst gaar, met een lichte bite.
Dit duurt in totaal zo’n 15-20 minuten. Bij sommige rijstsoorten duurt het 25 minuten of soms wel een half uurtje voordat ze gaar zijn.
Gelukkig staat het meestal wel op de verpakking aangegeven en anders kun je het best tussendoor blijven proeven. Dat is ook geen straf, toch?
Proeven voor de juiste gaarheid
Hoe weet je of risotto gaar is? Proeven. Dat is echt de enige manier.
De rijst moet zacht zijn, maar met een kleine bite in het midden. Niet hard, maar ook niet papperig. De structuur moet vloeiend zijn, als dikke yoghurt.
De perfecte risotto is ‘al dente’ gekookt, oftewel: beetgaar. Dat betekent dat de rijst nog een kleine bite heeft en niet helemaal zacht is gekookt.
Begin daarom na ongeveer twaalf minuten pruttelen met proeven. Als de rijst nog te stevig is, kook je iets langer.
Wanneer de rijst bijna ‘al dente’ is, draai je het vuur uit, doe je er nog een lepel bouillon bij, samen met een klont boter en lekker veel Parmezaanse kaas en sluit je de pan af met een deksel.
Wanneer moet je stoppen met koken?
Op het juiste moment stoppen is van groot belang bij het maken van de perfecte risotto. Zet het vuur uit op het moment dat de rijstkorrels bijna perfect gaar zijn en er nog net een scheutje teveel vocht in zit.
De rijst gaart zo nog even na, zonder het risico dat hij te zacht wordt, en de risotto dikt wat in. De kaas geeft tijdens het rusten zijn smaak af aan het geheel.
Laat de risotto nog een minuut of twee staan. Zo wordt hij nog net iets romiger en soepeler.
Roer er een klontje boter en wat geraspte Parmezaanse kaas door. Laat één minuut staan voor je serveert.
Roer wat Parmezaanse kaas of grana padano door de risotto en laat hem met een deksel op de pan zeker 10 minuten staan.
Het belangrijkste is om op het eind een klontje boter en handje geraspte parmezaan erdoor te roeren en de pan dan met deksel erop nog even een minuutje te laten staan: dit zorgt voor de ultieme binding en smeuïgheid.
Extra ingrediënten pas op het juiste moment
Eenvoud is hét toverwoord in de Italiaanse keuken en dat geldt ook voor het bereiden van risotto. Wil je toch graag wat extra ingrediënten toevoegen? Doe dit met mate.
Voeg eventuele extra smaakmakers zoals bospaddenstoelen, doperwten, pijnboompitten of groene asperges, pas op het allerlaatste moment toe, als de risotto al helemaal gaar is.
Spinazie kun je er rauw doorheen doen, paddenstoelen, asperges of doperwten gaar je eerst in een aparte pan, voordat je ze toevoegt aan de risottorijst.
En hoe zit het met de smaakmakers? Die bakt u vaak even apart in een pan, bijvoorbeeld groente of paddestoelen, om er pas later doorheen te roeren.
Rustig werken en aandacht houden
Risotto heeft de naam ingewikkeld te zijn. Maar eerlijk? Als je weet wat je doet, is het juist één van de meest dankbare gerechten om te maken.
Je moet er alleen even bij blijven. Geen haast, wél aandacht.
Op de één of andere manier denken veel mensen dat het bereiden van risotto lastig is. Zelf dacht ik dit ook en toen ik het eenmaal de eerste keer gemaakt had dacht ik: eigenlijk is het helemaal niet zo moeilijk.
Risotto is alleen wel een recept waar je je aandacht bij moet houden en regelmatig moet roeren.
Een veelgehoorde klacht is dat het ‘zo’n gedoe’ is. Grappig genoeg zetten Italiaanse moeders hun grut juist graag risotto voor omdat het zo lekker makkelijk is.
Zo ziet u maar, alles is relatief. En een beetje roeren met een glaasje in de hand is toch best rustgevend?
Veelgemaakte fouten
Koude bouillon toevoegen
Als je koude bouillon aan de rijst toevoegt, raakt het kookproces verstoord. De bouillon moet daarom warm of kokendheet blijven.
Te weinig vocht gebruiken
Ook een veelgehoorde klacht: de rijst wordt niet gaar. Dan moet ’ie langer.
Houd extra bouillon apart. Soms heeft je risotto nét iets meer nodig.
Te hoog vuur gebruiken
De risottorijst mag vooral niet te hard garen. Op hoog vuur kan de buitenkant papperig worden terwijl de kern nog hard blijft.
Te veel roeren
Als je de hele tijd blijft roeren, blijft er weinig van de rijstkorrels over en eindig je met een plakkerige pap.
Te weinig roeren
Als je te weinig roert, wordt je risotto niet smeuïg en kan het aanbranden.
Te lang doorgaren
De kunst is om de risotto vooral ook niet droog te koken. Blijft de risotto in een stijve homp op je bord staan? Dan heb je iets niet goed gedaan.
Risotto direct serveren
Serveer de risotto meteen, want als de risotto lang blijft staan, wordt het zetmeel weer harder en verliest de risotto zijn romige structuur en dat wil je niet.
Roer de risotto nog even door en serveer hem in diepe borden met extra kaas.
Zo maak je altijd een lekkere risotto: verwarm een scheutje olijfolie of boter in een pan op middelhoog vuur, voeg de risotto rijst toe en bak ze tot de korrels glazig zien.
Breng de risotto op smaak met peper, Parmezaanse kaas en bijvoorbeeld gedroogde kruiden. Optioneel: roer er een klontje boter door om de risotto extra smeuïg te maken.
Hoe maak je de perfecte risotto?
Een praktisch basisproces
- Verhit de bouillon.
- Fruit de ui zachtjes in olijfolie of boter en laat hem glazig worden.
- Voeg de risottorijst toe en bak de korrels ongeveer 1-2 minuten tot ze glazig of licht doorschijnend zijn.
- Blus af met witte wijn en laat deze volledig inkoken.
- Voeg telkens een kleine hoeveelheid warme bouillon toe.
- Roer rustig en regelmatig, maar las korte pauzes in.
- Wacht steeds tot het vocht is opgenomen voordat je opnieuw bouillon toevoegt.
- Proef na ongeveer twaalf minuten en controleer of de rijst zacht is met een kleine bite.
- Zet het vuur uit zodra de rijst bijna gaar is en er nog net wat vocht aanwezig is.
- Roer boter en Parmezaanse kaas erdoor en laat de risotto kort rusten met het deksel op de pan.
- Roer nog eenmaal door en serveer de risotto direct.
Risotto vooraf bereiden
Voor een gewone bereiding is risotto het lekkerst wanneer je hem tijdens het garen aandacht geeft en direct serveert. In professionele keukens wordt echter ook gewerkt met gecontroleerde voorbereiding en afwerking à la minute.
Gecontroleerde voorbereiding, met a la minute afmaking, zou een goede oplossing kunnen zijn wanneer meerdere porties tegelijk nodig zijn.
Een voorbereiding kan bestaan uit het garen tot de rijst nog net een hard puntje in de korrel heeft, waarna de rijst snel wordt teruggekoeld. De rijst moet echt in no time terugkoelen, anders krijg je er buikpijn van.
Zoals normaal koken en na 7 min. uitstreken om af te laten koelen. Om af te maken bouillon laten koken, de rijst erbij en verder zoals normaal kaas, boter of olijfolie erbij.
Om hem af te maken beetje bouillon in de pan, zakje risotto en de gewenste toevoegingen erbij doen. Bij vis wordt soms geen kaas gebruikt.
Het is belangrijk om bij grotere hoeveelheden te zorgen voor kokende bouillon, een pan met dikke bodem en voldoende vocht. Als je onder het kookpunt blijft zitten, gaat de rijstkorrel kapot.
Voorbereide risotto kan ook in een oven worden aangezet en later worden afgemaakt. Sjalot fijn snipperen, aanzetten met ruim olijfolie, risottorijst erbij en even aanzetten, vervolgens in een ovenschaal doen, bouillon erop, even doorroeren, afdekken met bakplaat of aluminiumfolie en in een hete-luchtoven op 200 graden Celsius voor 18 minuten bereiden.
Dan is die bijna gaar en kan je hem afmaken op de manier jij wil.