De uitdrukking ‘de ergste Karen ooit’ kan naar verschillende personen en verhalen verwijzen. In het materiaal komen drie totaal uiteenlopende Karens aan bod: K3-zangeres Karen Damen, een vrouw die haar ervaringen met eierstokkanker beschreef en de Duits-Amerikaanse psychologe Karen Horney.
De naam Karen staat hier dus niet voor één gebeurtenis of één persoonlijkheid. De verhalen gaan achtereenvolgens over een voormalige relatie binnen K3 en Studio 100, een zware medische diagnose en het werk van een invloedrijke psychoanalytica.
Karen Damen en Gert Verhulst: een relatie binnen K3
K3-zangeres Karen Damen en Studio 100-baas Gert Verhulst hebben een relatie gehad. In 2007 gingen de twee uit elkaar en als ze elkaar weer zien grappen ze erop los. Dat is echter niet altijd het geval geweest.
In de docuserie K3 Originals: Het verhaal van Karen, Kristel en Kathleen doet het voormalige stel een boekje open over deze relatie. Karen en Gert waren ooit smoorverliefd op elkaar. Ze hadden een relatie van vier jaar “met af en toe een onderbreking en ups en downs”.
De relatie van Karen en Gert was in het begin wel wennen voor Kristel Verbeke en Kathleen Aerts, zo vertelt Gert in de tweede aflevering van de docuserie K3 Originals: Het verhaal van Karen, Kristel en Kathleen. Kristel en Kathleen hadden er logischerwijs moeite mee dat hun vriendin én collega een relatie met hun baas had.
“Die dachten: gaat Karen bijvoorbeeld bevoordeeld worden met dingen?”, vertelt Gert in de serie. Volgens de Studio 100-baas was dit absoluut niet aan de orde. Het was vooral de pers die zorgde voor méér ophef rondom deze relatie.
“Hoe vaak leer je je partner niet kennen op de werkvloer”, aldus Karen, die haar toenmalige vriend ‘nooit als de baas zag’. “Zo noemden we hem voor de grap, maar we zijn gewoon drie zelfstandige zangeressen”, vertelt Karen in de serie.
De invloed op het K3-project
Maar voor het complete K3-plaatje heeft deze relatie nooit voor problemen gezorgd. Volgens Gert werkte het juist in het voordeel van de dames. “Dat zorgde ervoor dat ik nog nauwer betrokken was bij het project en nog meer meeging.”
De relatie zorgde wel voor een ingewikkelde situatie op de werkvloer. Toen Karen en Gert nog samen waren, was Gert nauw bij het project betrokken. Na de breuk veranderde dat, waardoor ook Kristel en Kathleen moesten wennen aan zijn afwezigheid.
Na de breuk
Als Karen en Gert elkaar weer zien, dan werkt het ‘heel goed’, aldus de Studio 100-baas in de serie. “Wij kunnen elkaar plagen, grapjes maken over elkaar.” Hij heeft dan ook aan dat dit niet altijd zo is geweest.
“Toen we net uit elkaar waren, was dat lastiger.” Ook Karen kan dit beamen. De twee zagen elkaar nog weleens op de werkvloer, maar dit werd uiteindelijk ook minder.
“Ineens was Gert daar niet meer op momenten dat hij er anders wel was en dat was vooral voor de twee anderen (Kristel en Kathleen, red.) heel vreemd.” Voor Kristel en Kathleen was het ook lastig om te zien dat Gert niet meer kwam, zij dachten dat dit kwam door de relatie die over was tussen Karen en hem.
“Maar dat was ook de reden waarom hij er altijd was. Dat is moeilijk geweest, maar niet onoverkomelijk”, aldus Karen.
De K3-reünie en de emoties van Gert
Inmiddels is K3 weer terug van weggeweest met hun heuse reünieshows. Bij het weerzien van hun decor en het horen van hun muziek moesten de dames wat traantjes wegpinken.
K3 Originals - de reünie
Ook Studio 100-baas Gert hield het niet droog, zoals te zien op de bovenstaande video. Daarnaast is Gert ontzettend trots op de dames.
Tijdens een gesprek met het Belgische Qmusic vertelde hij het volgende over de show: “Ik zat te kijken bij het licht en het geluid, in het midden achteraan de zaal. Ik heb twee uur lang gehuild van ontroering.”
De dames boeken ook ontzettend veel succes met deze shows. Nog nooit wist een artiest of groep zoveel tickets te verkopen voor de AFAS Dome. K3 zit ruimschoots over het record met 500.000 verkochte tickets in Antwerpen.
Karen en een onverwachte diagnose
In de zomer van 2018 kreeg ik de diagnose burn-out van mijn huisarts. Na een aantal maanden voelde dit niet goed en wilde ik verder onderzoek. Hoe belangrijk mijn gevoel was dat het niet goed zat, bleek later.
Artsen moeten eens beter naar hun patiënten luisteren. Na een paar verdrietige, intense jaren belandde ik in de zomer van 2018 bij mijn huisarts.
De eerste klachten
Migraine, doodmoe, ik sleepte mij voort. Tijdens het consult stroomden de tranen over mijn wangen en werd mij aangeraden voorlopig rust te nemen. Zo gezegd, zo gedaan.
Er kwam een psycholoog aan te pas, want er was sprake van een burn-out. Dit leek mij toentertijd logisch na een zeer stressvolle en verdrietige periode.
Er vergingen een paar maanden en in november ben ik weer gaan re-integreren. Ik bleef maar moe en mijn huisarts gaf aan dat dit nog wel ‘even’ kon duren.
Mentaal ging het weer beter, dus ik weer door. Ik breidde de uren op mijn werk uit tot ik in februari 2019 weer 32 uur per week aan het werk was.
Het gevoel dat er iets niet klopte
Af en toe had ik wat last van mijn buik en de vermoeidheid werd ook maar niet beter. In maart was ik weer een paar dagen ziek (darmproblemen en overgeven).
Echter, ik heb toen niet de huisarts gebeld, omdat ik dacht dat het wel over ging. Het ging inderdaad over, maar het opgeblazen gevoel bleef.
In mijn achterhoofd had ik nog steeds het gesprek met huisarts, waarin was gezegd dat deze psychosomatische klachten bij een burn-out horen. Twee maanden later ben ik weer een paar dagen niet lekker.
Toen dacht ik: “hier klopt iets niet” en ik heb om een andere huisarts gevraagd. Mijn eigen huisarts was met vakantie dus gelukkig kreeg ik sowieso een andere huisarts.
Onderzoeken en de tumor
Deze wilde gelijk zaken uitsluiten. Binnen 5 dagen kon ik in de praktijk terecht voor een echo en werd er ook bloed afgenomen.
Tijdens de echo werd duidelijk dat er ‘iets’ in mijn buik zat en ik werd meteen doorgestuurd naar het ziekenhuis voor een inwendige echo. Bij de inwendige echo werd duidelijk dat er een gezwel in mijn buik zat, maar de gynaecologe kon het niet goed zien, omdat de baarmoeder gekanteld lag.
Er moest een CT-scan worden gemaakt. Na enig aandringen van mijn kant kon dat de volgende dag. De uitslagen zou ik binnen een week krijgen.
Een week later kwam de uitslag. Vrijdag 31 mei 2019, die datum vergeet ik niet meer. Er zat een grote tumor in mijn buik, de tumormarker was 1402, maar dit zei mij helemaal niks.
Ik ben niet zo’n zwartkijker, dus ik zei nog laconiek dat het misschien ook wel een snel groeiende vleesboom zou kunnen zijn. “U moet uw hoofd niet in het zand steken”, zei de arts toen…….
“Nou, haal het er dan maar heel snel uit”, zei ik. “Is maandag ok?”, vroeg hij. Ik schrok me dood, de operatie was al gepland op maandag 3 juni.
De operatie
De arts legde uit wat de scenario’s zouden kunnen zijn, van een kijkoperatie tot complete debulking eventueel met stoma. Tijdens de operatie zou weefsel door de patholoog anatoom onderzocht worden en dan zou duidelijk worden hoe verder.
Ik heb hem gelijk carte blanche gegeven om eventueel een stoma aan te leggen mocht dit nodig zijn. Ik zat in een vreemde “bubbel” en een soort van zelfbescherming om niet het ergste te denken.
“Lekker nog even Jazz vieren in Breda”, dacht ik “en maandag zie ik wel weer verder.” Maandag 3 juni was het zover.
Nog steeds niet wetende wat er boven mijn hoofd zou hangen, ben ik de operatie in gegaan. Toen ik wakker werd, was mijn eerste handeling dat ik aan mijn buik voelde.
“Oh, gelukkig, geen stoma”. En toen viel ik weer in slaap. Mijn man en beste vriendin zaten naast mijn bed toen ik weer wakker werd.
De volgende dag zou de arts komen en vertellen hoe of wat. De operatie was een complete debulking geworden.
De tumor was 15x11x6cm en kleefde ook aan mijn darm, maar kon er goed afgehaald worden, vandaar dat een stoma niet nodig bleek.
De diagnose en behandeling
De operatie was goed geslaagd, maar de uitslag was minder geslaagd: agressieve eierstokkanker. Mijn wereld stortte in en in mijn hoofd viel een enorme stilte.
De arts praatte verder en vertelde dat er diverse biopten waren genomen. Meer kan ik mij van het gesprek niet meer herinneren.
Twee spannende weken volgden. Gelukkig waren er geen uitzaaiingen gevonden, mijn longen waren schoon en de mammografie was in orde.
Toch raadde mijn oncoloog adjuvante chemotherapie aan voor het geval er toch nog foute micro-cellen aanwezig zijn. En ja, wat doe je dan?
Zes chemokuren volgden, ik ben er gelukkig niet erg ziek of misselijk van geweest. Om conditioneel op orde te blijven heb ik een ‘FIT’ programma gevolgd bij het revalidatiecentrum.
Dit was goed voor mijn lijf en geest. Mijn bloedwaarden bleven goed en ik had geen last van mijn darmen en slijmvliezen.
De enige grote problemen waren de neuropathie, die twee dagen na de eerste chemo begon, vermoeidheid -maar ja, daar was ik inmiddels al aan gewend- en pijn in mijn spieren en gewrichten.
De 4e en 5e kuur moesten worden uitgesteld, omdat de kans te groot werd dat ik niet meer zou kunnen lopen. Uiteindelijk heb ik de volledige kuur toch afgemaakt.
Revalidatie en herstel
Drie weken na de laatste chemokuur kon ik meedoen aan een theatervoorstelling in de Koepel in Breda. Daar had ik enorm naar uitgekeken.
Focussen op de leuke dingen in het leven. Ik heb wel drie weken bij moeten komen, maar het was gelukt.
Twee maanden na de laatste chemo begon mijn 2e revalidatie traject. Het voelde fijn om daaraan te kunnen beginnen.
Krachttraining, conditieopbouw, zwemmen, maatschappelijk werk. Met een fijne groep positieve, krachtige vrouwen, die allemaal weer vooruit wilden.
Helaas kwam toen Corona en werd het traject halverwege afgebroken om nooit meer te worden opgepakt. Ik heb daar erg last van gehad, was boos en teleurgesteld, omdat alles ineens om Corona draaide.
Nazorg en leven na kanker
De controles die ik om de 3 maanden zou hebben, zijn niet doorgegaan. In de afgelopen 1,5 jaar heb ik mijn oncoloog en gynaecoloog 1x gesproken.
Ik heb geen onderzoeken meer gehad, behalve 1x het controleren van de tumormarker en 1x een echo. Dat was het dan.
De nazorg is in mijn geval erg slecht. Ik vertrouw echter op mijn eigen gevoel.
Naast de nodige restklachten, voel ik mij goed,. Ik begin te accepteren dat het leven na kanker echt wel anders is dan het leven ervoor.
Conditioneel vooral, ik kan niet meer wat ik kon en dat in twee jaar tijd. Maar ik ben er nog en ik heb geluk gehad.
Angst heb ik gelukkig niet meer. Het leven is sowieso een risico. Ooit gaan we, maar we weten gelukkig niet wanneer.
En tot die tijd? Geniet ik van wat er is. Karen heeft haar verhaal zelf geschreven in mei 2021. Inmiddels kunnen er veranderingen in haar gezondheid zijn opgetreden.
Karen Horney en de psychologie van neurose
Op z’n 27ste las Peter Pijls Neurosis and human growth van de Duits-Amerikaanse psychologe en psychoanalytica Karen Horney. Het boek uit 1950 blies hem dermate van zijn sokkel, dat hij Freud sindsdien nooit meer serieus kon nemen.
“Karen Horney leerde me vooral een flinke jongen te worden.” Sommige boeken las ik te vroeg, andere te laat, maar toen ik als twintiger Neurosis and human growth van Karen Horney in een staat van accelererende opwinding opvrat, vielen boek en de man in wording helemaal samen.
Achteraf gezien identificeerde ik me misschien iets te veel met de theorieën van mevrouw Horney over de wortels van neuroses, vooral die van mezelf. Maar ik vind nog steeds dat ze vooral onder mannen veel te weinig bekend is.
Kritiek op Freud
Ik denk verder nog steeds dat mijn vraagtekens bij Freud terecht waren. En dat niet alleen omdat de Duits-Amerikaanse pionier Horney hem deels diskwalificeerde in een tijd dat het domein van de psychologie en de psychoanalytica nadrukkelijk geleid werd door mannen.
Mannen die of Freud probeerden na te doen, of nog erger probeerden te worden dan de Weense cokesnuiver en wetenschappelijke fantast zelf. De gevolgen zijn overigens bekend.
Het is nog niet zo lang geleden dat ik een interview las met een destijds prominente Nederlandse psychiater die zich nadrukkelijk als ´Freudiaan´ wenste te profileren. Het liep niet best met hem af, hoewel niet alleen daarom.
En ik begrijp dat nogal wat psychiaters in opleiding Freud nog steeds een belangrijke denker vinden, ofschoon hij zijn ideeën over het onderbewustzijn en diverse minder fraaie menselijke aandriften volgens mij vooral jatte van Schopenhauer, die ook door Nietzsche al enthousiast geplunderd werd.
Waarvan akte. Vooral alle duidelijkheid: ik ben geen groot kenner van Karen Horney.
Wie was Karen Horney?
Ik las destijds alleen Neurosis and human growth, probeerde de vrouwenklassieker even fanatiek als vergeefs onder de aandacht te brengen van een paar andere neuroten in mijn omgeving, en raakte het boek vervolgens door een echtscheiding kwijt.
Dus dook ik even in Wikipedia en de site Verywellmind voor een paar biografische feiten over Karen Horney. Ze leefde van 1885 tot 1952, studeerde medicijnen in Duitsland en verdiepte zich en passant in de psychoanalyse.
Na een mislukt huwelijk vertrok Karen, die een Nederlandse moeder had, met haar 3 dochters naar de VS om daar een alternatieve psychoanalytische vereniging op te richten.
Haar kerntheorie luidt dat neurosen niet alleen veroorzaakt worden door emotionele conflicten uit de kindertijd, maar vooral door menselijke relaties.
De theorieën van Karen Horney
Freuds penisnijdgezwets veegde ze achteloos van tafel, hoewel ik persoonlijk, zeker sinds de bevalling van mijn ex vrouw, nooit chocola heb kunnen maken van de door haar veronderstelde baarmoederafgunst onder mannen.
Ik kan sinds 7 amputaties heus wel tegen een beetje pijn en hoewel mevrouw Horney mijns inziens terecht tekeerging tegen het verheerlijken van masochisme, ben ik zeker sinds de geboorte van mijn zoon best wel blij dat ik een jongetje ben en geen meisje.
Want hoewel de bevalling vlekkeloos verliep, heb ik nooit in mijn leven iemand zo hevig en langdurig zien afzien als mijn ex-vrouw toen ze moest bevallen.
Het ergste van alles: ik was daar op z´n minst medeschuldig aan, want ik kan nog steeds niet ontkennen dat ik direct betrokken was bij debevruchting van mijn vrouw. Waar ik overigens nog steeds geen spijt van heb.
Maar dit is een detail, misschien een wat kleinzerige voetnoot bij het werk van een vrouw die van vrouwelijke psychologie met succes een blijvend ding maakte, iets te blijvend misschien.
Praktisch ingesteld als ik ben, weet ik nog dat Karen Horney´s aansporing, in haar fameuze Neurosis and human growth, dat neuroses, hoe vervelend ze ook kunnen zijn, geen excuus mogen worden om vormen van alledaagse tegenslag vanuit een slachtofferrol te ondergaan, diepe indruk op mij maakte.
Vormen van ´harassment´ weet ik nog dat ze schreef, horen nou eenmaal bij ieders leven en zijn, zoals in mijn geval, geen excuus om niet op z´n minst te proberen een flinke jongen te worden.
Dat vond ik nog eens een eyeopener waar ik iets aan had, heden ten dage meer dan ooit eigenlijk.
Een moeilijke levensloop
Zelf had Karen Horney geen makkelijke start. Ze leed onder een autoritaire, dominante vader, en de dood van haar nogal wazige moeder en broer maakten haar depressief.
Toen ook haar latere echtgenoot een soort kopie van haar vader bleek - het betrof kennelijk een mislukt zakenmannetje met een te grote mond - trok mevrouw Horney haar conclusies.
Ze scheidde en vertrok met haar dochters naar Amerika, met aanzienlijk maar volgens mij nog te weinig onderkend succes.
Ik weet nog dat Karen Horney me in haar boek aanspoorde zelfpsychologie en zelfanalyse niet te schuwen. Daar ben ik haar nog steeds erkentelijk voor.
Mogelijk redde ze aldus zelfs mijn leven. Ik ben eerlijk gezegd onvoldoende onderlegd om het werk van Karen Horney op wetenschappelijke merites te kunnen beoordelen.
Het zal best dat neuroses vooral een coping mechanisme zijn. Ik wil ook wel geloven dat ze 10 verschillende soorten neuroses identificeerde, en niet alleen klassiekers als behoefte aan macht, affectie en sociaal prestige.
Wel formuleerde de ze een wat mij betreft klassieke definitie van neurose, namelijk ´een psychische verstoring veroorzaakt door angsten en verzet tegen die angsten en door pogingen om compromisoplossingen te bedenken voor conflicterende neigingen´.
Persoonlijke invloed
Zeker in mijn late kindertijd en vroege tienerjaren was ik conform die definitie een klassieke neuroot. Ik weet ook dat ik nu niet meer ben.
Karen Horney speelde daar onmiskenbaar een rol in. Maar ik knapte vooral op van fanatieke en bijna geslaagde pogingen mezelf te vernietigen.
Dat had Karen Horney beslist niet goedgekeurd. Ook daarom weet ik zeker dat ik zelfs geen brochure ga schrijven over mijn herstel als zenuwlijder.
Ik heb in mijn leven wel vaak genoeg het slechte voorbeeld gegeven, om vervolgens te snappen hoe het wel moest. Iedere gezondere oplossing geniet de voorkeur.
Dat wil ik maar even gezegd hebben, voor de lezer naar Amazon vliegt om Neurosis and human growth van de geweldige Karen Horney te bestellen.
