Hoe diep zitten de wortels van een kies?

De wortels van een kies zitten onder het tandvlees in het kaakbot verankerd en zijn meestal ongeveer 1 tot 2 centimeter lang, afhankelijk van het type kies en de individuele anatomie. Kiezen hebben vaak meer dan één wortel: kiezen in de onderkaak hebben meestal twee wortels, terwijl kiezen in de bovenkaak meestal drie wortels hebben.

De kroon is het deel dat u ziet. De wortels ziet u niet. Die zitten onder uw tandvlees in de kaak verankerd. In iedere wortel loopt een kanaal, het wortelkanaal. Hierin zitten zenuwvezels en kleine bloedvaten. Dit levend weefsel wordt ook wel pulpa genoemd.

Hoe zijn de wortels van een kies opgebouwd?

Tanden en kiezen bestaan uit een kroon en één of meer wortels. De kroon is het deel dat u ziet. De wortels ziet u niet. Die zitten onder uw tandvlees in de kaak verankerd.

Een tand heeft namelijk een wortel en een kies heeft twee tot vier wortels. Kiezen hebben er vaak meer. In geval van een kies worden er meerdere wortelkanalen schoongemaakt.

Hoe diep zitten de wortels precies?

De exacte diepte verschilt per tand of kies en per persoon. De wortels zitten volledig of grotendeels in het kaakbot en zijn daardoor niet rechtstreeks zichtbaar in de mond. De lengte, kromming en vorm van de wortels worden met röntgenfoto’s beoordeeld.

Door middel van de röntgenfoto’s wordt ook bepaald hoe diep de wortelkanalen zijn. Op röntgenfoto’s kan men zien of er sprake is van een wortelpuntontsteking, hoe het botniveau verloopt en of er andere problemen zijn die voor de behandeling van belang zijn.

De tandarts maakt alleen röntgenfoto’s als er een bepaalde reden voor is. Deze reden kan heel verschillend zijn. De tandarts maakt soms röntgenfoto’s als hij vermoedt dat er gaatjes tussen tanden en kiezen of onder een vulling zitten, of wanneer hij vermoedt dat er sprake is van een wortelpuntontsteking.

De wortelkanalen en de zenuw

In iedere wortel loopt een kanaal, het wortelkanaal. Hierin zitten zenuwvezels en kleine bloedvaten. Dit levend weefsel, ook wel pulpa genoemd, is van belang voor een gezond gebit.

Een wortelkanaalbehandeling of endodontische behandeling, kortweg endo, speelt zich af in het binnenste van een tand of kies. Hier zit normaal gesproken de zenuw, door ons pulpa genoemd. Bij een wortelkanaalbehandeling wordt deze pulpa, levend of dood, uit de tand verwijderd.

De ruimte die daardoor in de tand ontstaat wordt gereinigd en gedesinfecteerd, gedroogd en daarna weer opgevuld. Ook erg kromme wortelkanaaltjes vullen we tot in het puntje.

Waarom zijn kiezen moeilijker te behandelen?

De behandeling van een kies is vaak ingewikkelder dan die van een tand, omdat een kies meerdere wortels en wortelkanalen kan hebben. Bovendien hebben sommige tanden een unieke anatomie van de wortel, waardoor ze moeilijker te behandelen zijn.

Een wortel kan bijvoorbeeld gebogen zijn of aan het uiteinde een haak hebben, waardoor speciale middelen nodig zijn om het zenuwkanaal schoon te maken en te vullen. De behandelduur hangt af van het aantal ontstoken wortelkanalen.

Bij een tand kan de tandarts de wortelkanaalbehandeling vrijwel altijd in één keer afmaken. Bij een kies of een gecompliceerde behandeling moet u een aantal keren terugkomen.

De furcatie: de ruimte tussen de wortels

Behalve de pocketdiepte is de aanwezigheid van een toegankelijke furcatie belangrijk voor de prognose van een kies. Een furcatie is de ruimte tussen de wortels van een kies.

In een gezonde situatie is deze ruimte gevuld met bot en bedekt met tandvlees. Bij parodontitis vindt er afbraak van bot plaats en kan deze ruimte toegankelijk worden.

Kiezen in de onderkaak hebben twee wortels met een furcatie-ingang aan de wang- en tongkant. Kiezen in de bovenkaak hebben drie wortels, waarbij de ruimte onder de wortels ook op drie plaatsen toegankelijk kan zijn.

Daarom is het ook zo lastig om in deze ruimtes tussen de wortels de tandplak te verwijderen. Zelfs voor de tandarts of mondhygiënist is het moeilijk om alle tandplak en tandsteen uit de furcatie te verwijderen.

Een moeilijk reinigbare furcatie zal een infectiehaard blijven en de prognose van een kies wordt slechter als de toegankelijkheid van de furcatie groter is. Daarom wordt soms gekozen voor chirurgie om de furcatie te reinigen en of beter toegankelijk te maken.

De wortels en het kaakbot

Rondom tanden en kiezen zitten tandvlees, kaakbot en vezels, het parodontium. Het parodontium vormt het steunweefsel van de tanden en kiezen. Sterke vezels verbinden de wortels van de tanden en kiezen met het kaakbot waardoor zij vast in het bot staan.

Gezond tandvlees zit vast aan de tanden en kiezen. Bij de rand van het tandvlees zit tussen het tandvlees en de tanden en kiezen een smalle ondiepe ruimte. Deze smalle ruimte heet de pocket en is bij gezond tandvlees hooguit 3 mm diep.

Als de tandplak niet dagelijks volledig wordt verwijderd, veroorzaken de bacteriën in de tandplak een ontsteking in het tandvlees. Het eerste stadium van die ontsteking heet gingivitis.

Als de ontsteking in het tandvlees niet op tijd wordt behandeld, kunnen ook het kaakbot en de vezels bij de ontsteking betrokken raken. Daardoor worden de vezels aangetast, trekt het kaakbot zich terug en worden de pockets dieper.

Wat gebeurt er bij parodontitis rond de wortels?

De tandplak in verdiepte pockets is onbereikbaar voor de tandenborstel en stokers of ragers. Daardoor breidt de ontsteking zich steeds verder uit in de diepte en zal nog meer kaakbot verloren gaan.

Door het ontstoken tandvlees zijn de tanden en kiezen los komen te staan en is het tandvlees teruggetrokken. De wortel ligt gedeeltelijk bloot.

Parodontitis kan behandeld worden, waardoor het tandvlees weer gezond wordt. Eenmaal teruggetrokken tandvlees komt niet meer terug.

De tandarts of mondhygiënist controleert de diepte van de pockets minimaal jaarlijks en noteert de PPS-score. Deze score geeft globaal de noodzaak tot vervolgstappen aan.

Hoe wordt de diepte van een kieswortel bepaald?

De tandarts beoordeelt de wortels met mondonderzoek en röntgendiagnostiek. Tijdens een wortelkanaalbehandeling wordt de diepte van de wortelkanalen bovendien bepaald met röntgenfoto’s en soms met elektronische lengtebepaling.

Uw tandarts boort een gaatje in de tand of kies om toegang te krijgen tot de wortel. Daarna wordt het wortelkanaal in zijn geheel schoongemaakt met kleine vijlen.

Na het vijlen worden de kanalen schoon gespoeld met een desinfecterende vloeistof. Als alle kanalen schoon zijn, worden deze gevuld met gutta-percha, dat is een vulmateriaal.

De kanalen worden zo gevuld dat er zo weinig mogelijk ruimte overblijft voor bacteriën. Ook erg kromme wortelkanalen worden tot in het puntje gevuld.

Wanneer is een wortelkanaalbehandeling nodig?

Een wortelkanaalbehandeling is nodig als de zenuw in je tand of kies dood is. Ook wanneer de zenuw zodanig ontstoken is dat het pijn doet, terwijl genezing niet meer te verwachten is, kan een wortelkanaalbehandeling noodzakelijk zijn.

Een wortelkanaalbehandeling kan ook nodig zijn na een ongeluk, als de tand of kies gebroken is, waardoor de zenuw onherstelbaar beschadigd is geraakt. Als een tand er helemaal uit is geweest door een ongeluk is ook meestal een wortelkanaalbehandeling noodzakelijk.

Als tijdens het schoonmaken van een zeer diep gaatje de zenuw bloot komt te liggen zal in de meeste gevallen ook een gedeeltelijke wortelkanaalbehandeling gedaan moeten worden.

Waarom raakt de zenuw van een kies ontstoken?

De pulpa, het binnenste van de kies en de zenuw, kan ontstoken raken door irritatie vanuit de mond, denk aan de bacteriën in een gaatje, cariës. Een ontstoken pulpa doet pijn.

Als de pulpa van een tand of kies ontstoken is geraakt door irritatie, bijvoorbeeld een diep gaatje, en de irritatie lang genoeg aanhoudt, kan de doorbloeding van de zenuw stoppen en sterft hij af.

Ook hard en langdurig klemmen kan leiden tot afsterven van tandzenuwen.

Wat gebeurt er tijdens een wortelkanaalbehandeling?

Door middel van röntgenfoto’s wordt er een diagnose vastgesteld. In de meeste gevallen wordt er na deze diagnose gelijk begonnen aan de wortelkanaalbehandeling.

In vrijwel alle gevallen verwijdert de tandarts eerst het ontstoken tandweefsel. Is de wortelpunt ontstoken, dan moeten de wortelkanalen schoongemaakt worden.

Ontstoken tandweefsel en wortel geneest niet meer. Daarom is het belangrijk om alle resten én de zenuw te verwijderen.

Uw tandarts boort een opening in de tand of kies om toegang te krijgen tot de wortel. Daarna worden de wortelkanalen schoongemaakt en gereinigd.

Na het schoonmaken worden de wortelkanalen voorgoed gevuld met een rubberachtig materiaal. Tenslotte moet de tand of kies nog gevuld worden en indien nodig opgebouwd worden door middel van een wortelstift voor een betere draagkracht.

Soms is de tand of kies door het tandbederf, maar ook door de behandeling, zodanig verzwakt dat er een kroon gemaakt moet worden. Op die manier kan de tand of kies nog heel lang mee.

Doet een behandeling van diepe kieswortels pijn?

Een wortelkanaalbehandeling kan altijd worden uitgevoerd onder lokale verdoving. Het gebied eromheen wordt plaatselijk verdoofd, zodat er geen ongemak ontstaat als de behandeling eenmaal begint.

Helaas is het soms zo dat een zenuw zo hevig ontstoken is dat de verdoving maar ten dele het gewenste effect heeft. Dit is gelukkig zeldzaam.

Een wortelkanaalbehandeling is in de meeste gevallen nagenoeg pijnloos. Er wordt altijd plaatselijk verdoofd. Hier wordt meer aandacht aan besteed omdat een ontstoken kies of tand minder goed reageert op de verdovingsvloeistof.

Toch kan het voorkomen dat u tijdens de behandeling op sommige momenten pijn kunt ervaren. Is dit het geval, geef dit gelijk aan bij de tandarts.

Napijn na een wortelkanaalbehandeling

Soms doet het naderhand pijn, maar gelukkig meestal niet. Normaal duurt deze napijn maximaal 3 dagen.

Na de wortelkanaalbehandeling kunt u een kloppende napijn ervaren. De napijn is vaak aanwezig tijdens de eerste twee dagen. Bij een uitgebreide behandeling kan de napijn helaas langer duren.

De pijn zal verdwijnen nadat de bron van de ontsteking is weggenomen, maar dat duurt soms een paar dagen. Paracetamol is hiervoor een veelgebruikte pijnstiller.

Blijft de pijn aanhouden of nemen pijn en zwelling toe, dan is het verstandig contact op te nemen met de tandarts.

Wat gebeurt er met de ontsteking bij de wortelpunt?

Wanneer de zenuw al een tijdje dood is, gaat de pulpa ontbinden. Hierdoor lekken giftige stoffen uit de tand of kies weg naar het omliggende kaakbot. Dit veroorzaakt een pijnlijke kaakontsteking.

Neem je de dode inhoud van de tand of kies weg en desinfecteer je de binnenkant van de tand of kies, dan neem je daarmee de bron van de kaakontsteking weg.

Is de kaakontsteking direct weg na een wortelkanaalbehandeling? Nee. Alleen de oorzaak van de ontsteking is weggenomen. De verdere genezing gaat vanaf dat moment vanzelf.

Direct na de behandeling is de ontsteking rond de wortelpunten nog duidelijk zichtbaar. Een half jaar later is de kaak weer mooi genezen.

Wanneer weet je of een wortelkanaalbehandeling gelukt is? Als de behandelde tand of kies geen klachten meer veroorzaakt zoals pijn, zwelling en pusbultjes, en als op de röntgenfoto na 6 maanden te zien is dat het ontstekingsproces kleiner is geworden.

Waarom kan een wortelpuntontsteking ontstaan?

Na een zenuwkanaalbehandeling door uw tandarts geneest een ontsteking aan de wortelpunt soms niet. Op de röntgenfoto is dan vaak een zwart gebied bij de wortelpunt zichtbaar.

Dit betekent dat het kaakbot ter plaatse is vervangen door ontstekingsweefsel. Ook breekt de ontsteking soms naar buiten door. In de mond is dan in de buurt van de wortelpunt een puistje, een fistel, op het tandvlees zichtbaar.

De meeste patiënten hebben geen last van een ontsteking aan de wortelpunt. Zo’n ontsteking gaat echter niet vanzelf over.

Als er sprake is van een ontsteking aan de wortelpunt, kan de tandarts proberen om het wortelkanaal opnieuw schoon te maken. Als dit niet mogelijk is, kan een wortelpuntbehandeling, apexresectie, worden gedaan.

Wanneer moet een wortel worden verwijderd?

Het verwijderen van de wortelresten kan om verschillende redenen nodig zijn. Allereerst is een tandwortel zonder kroon nutteloos. Wanneer de kroon van een tand ontbreekt, verandert de krachtverdeling op de boven- en ondertanden.

De niet-verwijderde wortelresten van een tand of kies vormen een gezondheidsrisico. Ze kunnen infecties in de mond veroorzaken.

• Abcessen.
• Cysten.
• Ontsteking van periapicale weefsels.
• Ontsteking van kaakbeenderen.

De tandarts besluit of er kans is op genezing of dat de tandwortel verwijderd moet worden, op basis van een mondonderzoek en röntgendiagnostiek.

Hoe wordt een achtergebleven kieswortel verwijderd?

Vooraf aan de behandeling krijgt u een verdoving. Zodra deze is ingewerkt, maakt de arts een snede in het tandvlees om de wortel van de tand zichtbaar te maken.

De tandwortel wordt gescheiden van het bot en met een tang verwijderd. Hierna wordt de wond beschermd met een hemostatische spons, wat helpt om een stolsel te vormen. Uiteindelijk hecht de arts de wond.

Het verwijderen van tandwortels gebeurt onder plaatselijke verdoving, waardoor je geen pijn voelt tijdens het verwijderen van de wortelresten. In sommige gevallen worden patiënten onder narcose gebracht bij het verwijderen van de wortelresten.

Hoe lang duurt het verwijderen van een kieswortel?

De duur van de ingreep hangt voornamelijk af van de mate waarin de wortel is beschadigd. Ook de toestand van het weefsel rond de wortel en de ervaring van de tandarts beïnvloeden de procedure.

Een gemiddelde ingreep duurt zo’n tien minuten tot een uur.

Herstel na het verwijderen van een wortel

Pijn en zwelling zijn de meest voorkomende complicaties na het trekken van een tandwortel. Om de pijn te verminderen, kun je het beste de eerste 24 uur koelen met een koud kompres.

Eten en drinken gedurende twee uur na de ingreep wordt afgeraden. Eet daarna vooral zachte en lauwe voeding en vermijd hard, pittig of te warm eten.

Om het stolsel niet te beschadigen, mag je minstens 24 uur geen intensieve mondspoeling gebruiken en je tanden op de plek van de wond niet poetsen.

Zwelling van de wang of lip is een normaal gevolg van de ingreep. De zwelling is na 48 uur het grootst en neemt daarna langzaam af.

Bloeduitstorting, een lichte temperatuurverhoging en moeite met het openen van de mond kunnen voorkomen. Na drie tot vijf dagen nemen deze klachten vanzelf af.

Wanneer moet u contact opnemen met een tandarts?

Neem contact op met een tandarts bij ernstige of toenemende pijn, zwelling, koorts, pusvorming of een aanhoudende vieze smaak in de mond.

Bij een wortelverwijdering moet u contact opnemen met het ziekenhuis als de wond fors blijft bloeden, ondanks de gegeven adviezen, bij koorts boven de 39°C, als na vier of vijf dagen de pijn, zwelling en slikklachten erger lijken te worden of als na drie dagen de verdoving nog niet helemaal uitgewerkt lijkt te zijn.

Een kies na een wortelkanaalbehandeling

Blijft de tand of kies zitten? Ja. Dat is de bedoeling van een wortelkanaalbehandeling. De kies blijft gewoon in de mond zitten.

Direct na het uitvoeren van de wortelkanaalbehandeling zal de kies weer met composiet worden opgebouwd. De dan ontstane situatie is erg sterk en gewoon bruikbaar om mee te kauwen.

Een kanaalbehandeling verzwakt het behandelde element echter van binnenuit. Bovendien is een tand of kies waarin een kanaalbehandeling nodig is reeds flink gevuld, wat ook verzwakking geeft.

Een kroon is daarom niet op elke tand of kies verplicht, maar is bij een verzwakte kies vaak wel aan te raden.

Alternatieven wanneer een kies niet kan worden behouden

Een wortelkanaalbehandeling kan in principe altijd worden uitgevoerd. Technische bezwaren, zoals de aanwezigheid van een kroon op een tand met daaronder een lange metalen stift in het wortelkanaal, kunnen soms echt een onneembaar obstakel vormen.

De wortel van een tand of kies kan gespleten zijn. Dan is alleen trekken nog een oplossing.

Een implantaat kunt u het beste zien als een soort kunstwortel. Het vervangt een afwezige tandwortel, het deel van een tand of kies dat in de kaak zit.

Het implantaat wordt als een schroef in de kaak gebracht en biedt houvast voor een kroon, een brug of een overkappingsprothese.

Wortels bij een overkappingsprothese

Een overkappingsprothese is een soort kunstgebit dat zich vasthecht aan de overgebleven wortels van uw eigen tanden.

Voordat de tandarts de overkappingsprothese kan maken, moet hij een aantal voorbereidingen uitvoeren. Eerst kijkt de tandarts zorgvuldig welke wortels van uw tanden of kiezen hij het beste kan gebruiken.

Om de kwaliteit van uw wortels goed te kunnen beoordelen, zal uw tandarts röntgenfoto’s maken. De wortels die worden gebruikt krijgen doorgaans een wortelkanaalbehandeling.

Elke wortel heeft binnenin een holte. Uw tandarts reinigt en vult die. Dit voorkomt dat er later ontstekingen aan de wortels ontstaan.

Vóórdat de tandarts uw kunstgebit in uw mond kan plaatsen, slijpt hij de tanden en kiezen die als pijlers voor de overkappingsprothese gaan fungeren tot net boven het tandvlees af.

Alleen de wortel van zo’n tand of kies blijft dus over. Het voorbehandelde wortelkanaal sluit hij af met een vulling.

Waarom zijn röntgenfoto’s belangrijk?

Röntgenfoto’s zijn een cruciaal onderdeel van de tandheelkunde. Ze helpen de tandarts bij het opsporen van verborgen problemen.

Op een röntgenfoto kan de tandarts onder andere wortelpuntontstekingen, botverlies, achtergebleven wortelresten en de vorm en ligging van wortels beoordelen.

Ook van tandeloze kaken kunnen foto’s gemaakt worden om te controleren of er nog wortelresten in de kaak aanwezig zijn. Vaak moeten deze worden verwijderd.

Naast klinische gegevens is het belangrijk om röntgenfoto’s van de tanden en kiezen te hebben. Op deze foto’s is het verloop van het botniveau tussen de tanden en kiezen te beoordelen, maar kunnen ook andere problemen worden opgespoord.

Belangrijkste punten over kieswortels

• De wortels van een kies zitten onder het tandvlees in het kaakbot.
• Kiezen hebben vaak meerdere wortels en wortelkanalen.
• Kiezen in de onderkaak hebben meestal twee wortels.
• Kiezen in de bovenkaak hebben meestal drie wortels.
• In iedere wortel loopt een wortelkanaal met zenuwvezels en kleine bloedvaten.
• De exacte lengte en vorm van de wortels verschillen per persoon.
• Röntgenfoto’s maken de ligging, lengte en vorm van de wortels zichtbaar.
• Een wortelkanaalbehandeling verwijdert ontstoken of afgestorven pulpa uit de wortelkanalen.
• Bij parodontitis kan het bot tussen de wortels worden afgebroken.
• Een achtergebleven wortelrest kan soms verwijderd moeten worden.

tags: #hoe #diep #zitten #wortels #van #kies